‘Neoliberaal beleid IMF oorzaak voedselcrisis’

Voedselimport maakt arme landen kwetsbaar...

AMSTERDAM ‘Iedereen probeert zijn gelijk te halen met de voedselcrisis’, klaagt Michiel Keyzer, hoogleraar economie en directeur van de Stichting Onderzoek Wereldvoedselvoorziening aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Zie je wel, zeggen bijvoorbeeld de ontwikkelingsorganisaties en andersglobalisten: dit is wat er van komt als je ontwikkelingslanden dwingt hun voedselmarkten te liberaliseren. De schuldigen van de huidige crisis zijn volgens hen niet de biobrandstofproducenten of de hedgefondsen, maar de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds.

‘Tot 1986 werkten we op het land en aten we wat op dat land werd verbouwd’, zegt Pierre Espérance, een activist uit Haïti die op uitnodiging van de ontwikkelingsorganisatie ICCO in Nederland is. ‘Maar na het vertrek van dictator Duvalier gingen de grenzen open voor internationale producten. In 1995 moest de overheid de landbouwsubsidies verder afbouwen om in aanmerking te komen voor leningen van de Wereldbank en het IMF. Onze markt werd overspoeld door rijst uit de Verenigde Staten. Die rijst was goedkoper, maar toen waren er al boerenorganisaties die waarschuwden dat we later nog wel een hoge prijs zouden betalen. Die tijd is nu gekomen.’

Rijst is voor veel armen nauwelijks betaalbaar. Bij protesten tegen de hoge prijzen kwamen in Haïti in april vier mensen om het leven. ‘En de situatie wordt alleen nog maar erger’, zegt Espérance.

Ook landen als Honduras, Ghana, Ivoorkust of de Filipijnen produceerden in de jaren tachtig genoeg voedsel voor hun eigen bevolking. Nu zijn ze aan de wilde krachten van de markt overgeleverd.

Het laatste cijfer dat de vrees van de andersglobalisten bevestigt: de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties, schat dat arme landen in 2008 169 miljard dollar kwijt zullen zijn aan voedselimporten, een stijging van 40 procent ten opzichte van 2007.

‘Er wordt te makkelijk over liberalisering van de landbouwmarkt gedacht’, zegt Prem Bindraban, landbouwonderzoeker aan Wageningen Universiteit. ‘Als je voor je voedsel afhankelijk bent van anderen, ben je kwetsbaar. Kijk, als je schoenen importeert en er gebeurt iets met de schoenenmarkt, kan je altijd nog op blote voeten lopen. Maar als je afhankelijk bent van de rijstimport, en die markt valt stil, dan heb je een probleem.’

Keyzer van de VU gelooft net als Bindraban dat de wereld de afgelopen jaren te weinig oog heeft gehad voor de landbouwsector. Maar hij betwijfelt of de huidige crisis het echec van het Wereldbank- en IMF-beleid aantoont. ‘Voor ieder land dat voedsel importeert valt er een lang verhaal te houden waarom het van voedselexporteur tot voedselimporteur is verworden. Een land als Egypte, bijvoorbeeld, krijgt vanwege zijn ligging dicht bij Israël zoveel steun van de VS, dat het voor het land niet interessant is zelf voedsel te verbouwen.’

Volgens Keyzer hoeft ieder land dat ook niet. Wel moet het IMF tijdens de voedselcrisis ruimhartig geld lenen aan landen die duur voedsel moeten importeren voor inwoners van de steden.

Bovendien, zegt Keyzer: ‘Juist in tijden van hoge prijzen hoef je de landbouw geen steun te geven.’ Boeren hebben immers vanzelf al een prikkel om meer te gaan produceren.’ Nieuwe hoge tariefmuren vindt hij dan ook onverstandig. ‘Veel boeren zitten in gebieden die zo afgelegen zijn, dat ze vanwege de hoge transportkosten vanzelf al zijn afgeschermd.’

Maar Espérance uit Haïti is sceptisch. ‘Het land is verwaarloosd, de boeren kunnen geen kredieten krijgen. Zonder investeringen van de overheid en bescherming tegen de internationale markt komt landbouw hier niet van de grond.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden