Neo-Bijbel populair bij christelijke veertigers

'Het verhaal gaat dat in den beginne God hemel en aarde schiep', zegt de man in het donkere pak. Een harpiste tokkelt er een sfeervol intro bij....

PETER GIESEN

Van onze verslaggever

Peter Giesen

ROTTERDAM

De opnieuw vertelde Bijbel staat inmiddels op één in de non-fictie boeken top-10. In een week gestegen van de achtste plaats, met stip. Uitgeverij Balans kan de exemplaren nauwelijks aangesleept krijgen. 'Er zijn al bijna 75 duizend exemplaren verkocht. De omvang van het succes heeft ook mij verrast. De eerste druk was tienduizend exemplaren, wat niet slecht is voor een Nederlands boek. Maar die waren binnen een dag weg', zegt J. Gaarlandt, directeur van de uitgeverij.

Nico ter Linden was twintig jaar predikant van de Westerkerk, in het centrum van Amsterdam. Door zijn gloedvolle, toegankelijke preken zat de kerk vaak vol, ontkerstening of niet. Een groepje vrienden en bekenden van de dominee vond dat zijn preken een breder publiek verdienden. Er werd een stichting opgericht, onder leiding van H. van Os, hoogleraar kunstgeschiedenis in Amsterdam en ex-directeur van het Rijksmuseum. Dankzij de VSB-bank, een aantal kleinere sponsors en giften van particulieren krijgt Ter Linden vijf jaar lang salaris van de stichting. Hij heeft zijn ambt neergelegd en werkt nu aan een vijfdelige bijbelcyclus, waarvan het eerste deel, tot en met de dood van Mozes, nu verschenen is.

Het moet een 'kinderbijbel voor volwassenen' worden, zegt Ter Linden zelf. Ontdaan van archaïsche ballast, begrijpelijk voor de hedendaagse lezer. De mens is de Bijbel te zeer letterlijk gaan nemen, vindt Ter Linden. Daardoor houden gelovigen vast aan onhoudbare standpunten, terwijl ongelovigen het boek niet meer ter zake doende vinden. De Bijbel moet echter gelezen worden als een symbolisch en literair boek, aldus Ter Linden, dat nog steeds de moeite waard is.

'Dat verhalende trekt me wel', zegt Els Koornstra (30), die met haar moeder naar de Laurenskerk gekomen is. 'Ik heb moeite met de traditionele Bijbel. Vooral het taalgebruik. Dat vind ik toch een beetje, nou ja, achterhaald.'

Grijs is de dominante haarkleur in de Rotterdamse kerk. De harde kern van de Ter Linden-fans lijkt te bestaan uit veertigers en vijftigers die uit een traditionele, niet al te zware hoek komen. Leo Vogel (47) heeft altijd vastgehouden aan geloof en kerkbezoek. Maar de laatste tijd was hij op zoek naar een bredere, minder dogmatische invulling van zijn geloof. 'Het zit toch heel anders in elkaar dan er vroeger ingepompt werd', zegt hij. 'Ik vind het bijvoorbeeld interessant dat de Bijbel oorspronkelijk een joods boek is. Dat verband werd vroeger nooit gelegd.'

Balans-directeur Gaarlandt verwacht dat het boek het beste verkoopt onder personen die christelijk zijn opgevoed. 'In mijn omgeving zie ik vrij veel mensen die het geloof vrij gemakkelijk hebben laten vallen. Nu zijn ze toch weer geboeid door zo'n boek', zegt hij. Daarnaast hoopt Balans de meer literair ingestelde lezer te interesseren.

Het succes van Ter Linden schijnt een bevestiging voor de stelling van de VU-historicus Kuiper dat er nog steeds een omvangrijk en vitaal christelijk volksdeel is, dat door een zelfgenoegzame niet-religieuze elite vaak over het hoofd is gezien. Maar ofschoon de belangstelling voor geloofszaken onmiskenbaar toeneemt, lijkt er ook weer geen plotselinge golf van christelijke religiositeit door Nederland te trekken. Vooral een jongere generatie, die niet met het christendom is opgevoed, is moeilijk te bereiken, denkt Gaarlandt. Hij ziet zijn neo-bijbel nog niet tegelijk met de Nieuwe Revu verkocht worden. 'Hoewel, laatst hebben we wel een paar exemplaren weggegeven voor een quiz op Radio 3. Dat vond ik heel opmerkelijk.'

NEDERLANDS BIJBELGENOOTSCHAP-VERTALING 1951

Toen greep zij hem bij zijn kleed en zeide: Kom bij mij liggen. Maar hij liet zijn kleed in haar hand achter, vluchtte en liep naar buiten. Toen riep zij haar huisgenoten en zeide tot hen: Ziet toch, hij heeft ons een Hebreeuwse man gebracht, opdat deze zijn spel met ons drijve.

Maar zij zeiden: Ga Opzij! En zij zeiden: Deze ene is als vreemdeling komen vertoeven om ons geheel en al de wet te stellen'

Toen keerde Mozes tot de Here terug en zeide: Ach, dit volk heeft een grote zonde begaan, want zij hebben zich een gouden god gemaakt.

Zo verstrooide de Here hen over de gehele aarde en zij staakten de bouw van de stad. Daarom noemt men haar Babel omdat de Here daar de taal der gehele aarde verward heeft en de Here hen vandaar over de hele aarde verstrooid heeft.

HET VERHAAL GAAT....

Potifars vrouw, begerig en aan een ongehoorzame knecht niet gewend, grijpt hem bij zijn kleed en trekt hem naar zich toe, wil hem omarmen, maar Jozef rukt zich los en vlucht, zijn mantel in haar hand achterlatend. Hoe redt hij zich hieruit?

'Help! Help! Ik word aangerand'

Seksuele intimidatie op de Egyptische werkvloer. Mevrouw Potifar zet het op een schreeuwen, want wie niet schreeuwt, wordt niet geacht te zijn aangerand.

Maar het gepeupel is door het dolle heen en de woede van de mensen richt zich nu op Lot, per slot van rekening ook een vreemdeling binnen hun poort. 'Jij bent een buitenlander en jij wilt ons vertellen hoe het hoort? Ga terug naar je eigen land, sodemieter op'

'Mozes, ik ben bitter teleurgesteld in jouw volk', zegt God.

'Anders ik wel', zegt Mozes.

'Wat zij zo vreesden, geschiedde: ze werden verstrooid, de zonen der mensheid, uitgezaaid over de akker van de wereld. Vaarwel Babel! Nog eenmaal draaien zij zich om. Daar ligt hun stad. Daar staat hun toren, hun Unvollendete, zich even majestueus als triest aftekenend tegen de azuurblauwe hemel.

'Zonde', zegt een steenhouwer tegen een tichelbakker.

De tichelbakker maakt met zijn armen een machteloos gebaar. 'Kan niet verstaan', zegt hij.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden