Nemen de Britse jongeren vandaag wraak voor het Brexit-referendum?

Als de jongeren massaal gaan stemmen, maakt Jeremy Corbyn kans de grootste electorale verrassing te veroorzaken sinds 1945. Op zoek naar de jonge stemmer.

Beeld Antonio Olmos

Hij zou waarschijnlijk op de Labour Partij hebben gestemd, ware het niet dat Fred Tomlinson vandaag de stembus mijdt. 'Ik heb niet het gevoel dat mijn stem telt', zegt de 20-jarige student terwijl hij met zijn vriendin door een winkelstraat van Uxbridge wandelt, het West-Londense kiesdistrict waarvoor Boris Johnson het parlementslid is. 'De partij wint hier toch niet. Vorig jaar heb ik wel gestemd in het EU-referendum, maar toen zat ik bij de verliezende zijde. Het maakt me allemaal niet zoveel meer uit.' Zijn lief, Frederick, knikt instemmend. Ze lopen hand in hand door naar een terras van Starbucks.

'Niemand vindt er wat aan'

De parlementsverkiezing die vandaag in het Verenigd Koninkrijk wordt gehouden, gaat tussen twee leiders die niet heel erg tot de verbeelding lijken te spreken. 'Ik kies voor de minst slechte', is een antwoord dat kiezers vaak geven op vragen over hun voorkeur. Aan de ene kant staat een wat houterige premier die een meester is in het niet-beantwoorden van vragen; aan de andere kant een socialist die graag in zijn volkstuintje bivakkeert en een trouwe aanhang heeft, maar scepsis ontmoet bij de gematigde kiezer. Daar tussenin een eurogezinde Liberaal-Democraat die niet in de gaten heeft dat zijn landgenoten Brexit beschouwen als een gepasseerd station.

Zelfs sommige politici lijden aan apathie tijdens Theresa Mays 'ijdelheidsverkiezing'. 'Niemand vindt er wat aan', zei een afgevaardigde in Zuidoost-Londen nadat een kiezer hem had gevraagd waarom hij in plaats van campagne te voeren doodgemoedereerd met zijn baby en een stokbrood over straat flaneert.

De peilingen wijzen op een Conservatieve zege, maar de marges lopen uiteen. Een grote onbekende waarde is de stem van de jongeren. Als zij massaal gaan stemmen, dan maakt Corbyn een kans om de grootste electorale verrassing te veroorzaken sinds 1945, toen Winston Churchill tot zijn eigen verbazing verloor van de socialist Clement Attlee.

Een maillot met het gezicht van Jeremy Corbyn. Beeld afp

Jeugdig idealisme

Hoe belangrijk de jongerenstem is, bleek vorig jaar tijdens het EU-referendum. Als de jongeren net zo enthousiast van hun democratische plicht gebruik hadden gemaakt als de oude Britten, dan zou er waarschijnlijk geen Brexit zijn gekomen en was David Cameron nog steeds premier geweest. En zouden er vandaag geen verkiezingen zijn geweest. 'Het was leerzaam', zegt Paul Robson, een 20-jarige werkzoekende uit Uxbridge. 'Je hebt meer macht dan je denkt.' Hij beschouwt de verkiezingen echter niet als een Brexit-herkansing. 'Ik stem Labour omdat de partij hopelijk voor meer banen zorgt, iets doet tegen armoede.'

Uit verkiezingsonderzoeken is gebleken dat Labour bij kiezers onder de 25 jaar maar liefst 57 procentpunten voorligt op de Conservatieven, terwijl dat bij de kiezers van boven de 55 jaar andersom is. Jeugdig idealisme is doorgaans de verklaring, indachtig het adagium dat iemand die voor zijn 25ste niet progressief is geen hart heeft, en iemand die na zijn 35ste nog geen conservatief is geen hersenen heeft. In The Daily Telegraph schreef de conservatieve commentator Charles Moore dat jongeren niet de jaren zeventig hebben meegemaakt, toen een socialistisch beleid leidde tot een IMF-steunpakket en een Winter van Onvrede.

Mobilisering

De grootste uitdaging voor Labour is om jongeren te verleiden te gaan stemmen. Ed Miliband deed dat twee jaar geleden door zich te laten interviewen door Russell Brand, een acteur en activist die populair is bij jonge Britten. Labour kreeg inderdaad de meeste stemmen, profiterend van de implosie van Nick Cleggs Liberaal-Democraten, die het studiegeld hadden verhoogd in plaats van, zoals beloofd, afgeschaft. Maar de opkomst bij de 25-minners lag op 43 procent, tegenover 78 procent bij de 65-plussers. De uitslag werd uiteindelijk bepaald door de 'Shy Tories', niet door de enthousiaste 'Milifans'.

Als een soort Albus Perkamentus van de Britse politiek geniet de 68-jarige Corbyn, die Attlee als zijn voorbeeld ziet, populariteit onder de jongeren. Tijdens zijn campagne kreeg de Labour-leider extra steun van de rapper Jme, die jongeren opriep zich te registeren als kiezer. In het Londense Camden, nabij Corbyns turf, verscheen een grote graffiti-tekening met de tekst YOUTH STAND UP, met daaronder Take Back Your Future (en uiteraard 'Tories Out'). Muziekblad NME begon een 'plus-een'-campagne waarin lezers wordt gevraagd een niet-stemmende maat mee te slepen naar het stembureau.

Jeremy Corbyn als Obi-Wan Kenobi. Beeld afp

Meer dan een miljoen 18- tot 24-jarigen hebben zich geregistreerd, waarvan een kwart op de laatste dag. Dat is meer dan in 2015. Deze stijging hoeft niet alles te zeggen omdat deze voornamelijk op het conto komt van studenten en 'academische' kiesdistricten stemmen vaak toch al progressief. Er zijn echter districten waar een hogere opkomst onder studenten wel de doorslag kan geven, in Noord-Derby, waar de Tory-afgevaardigde slechts 41 stemmen meer heeft dan zijn Labour-rivaal. Voor de Corbynites biedt dit hoop dat de opmars van hun leider een beter lot beschoren is dan de 'Cleggmanie' van 2010 en het 'Milifandom' van 2015.


'Labour is de minste van twee kwaden'

Kimberley Zhuwarara (20)
Student taal- en letterkunde

'Je bent bij mij aan het goede adres. Politiek interesseert me zeer. Op de middelbare school heb ik politiek en maatschappijkunde als vak gevolgd. Als kind van ouders die altijd hard hebben gewerkt, die uit de arbeidersklasse komen, heb ik altijd de meeste sympathie gehad voor Labour. Voor wie wil studeren is Labour bovendien de beste keuze.

'Maar dat gezegd hebbende: ik heb gemengde gevoelens over Corbyn, omdat ik vraagtekens heb over zijn economische plannen. Het nationaliseren van de spoorwegen lijkt me nu niet echt een prioriteit.

'En ik weet niet of het goed is voor de overheid om belastingen te verhogen en veel geld uit te gaan geven. De vorige Labour-regering liet een financiële bende achter.

'Laat ik het zo zeggen: Labour is de minste van twee kwaden.'

Kimberey Zhawarara, 20. Beeld Antonio Olmos

'Mijn voornaamste zorg is nationale veiligheid'

Thomas Mansfield (20)
Student antropologie

'Waarschijnlijk ga ik wel stemmen, maar ik weet nog niet goed wat. Ik denk Labour. Omdat ik lange tijd in de Filipijnen heb gewoond, heb ik die Brexit-discussie van een afstand gevolgd. Ik ben een beetje 'uit de politiek' geraakt. Maar ik heb me wel goed geïnformeerd.

'Het plan van Corbyn om studiegelden af te schaffen is natuurlijk leuk voor studenten, maar helemaal eerlijk is het niet. Mijn broer bijvoorbeeld is net afgestudeerd en zit met een schuld. Bovendien moet je ook kijken naar het algemene belang, ook naar dat van ouderen. Mijn voornaamste zorg is nationale veiligheid. Er staat een olifant in de maatschappelijke kamer, maar wanneer je erover spreekt, word je al snel beschuldigd van islamofobie. Daardoor is er geen enkele partij die me echt overtuigt.'

Thomas Mansfield, 20. Beeld Antonio Olmos

'Ik stem op Labour, zonder enige reserve'

Athikur Chowdhury (18)
Student computerwetenschappen

'Het is de eerste keer voor mij dat ik mag stemmen en ik kijk ernaar uit. Ik had graag vorig jaar gestemd bij het referendum over de Europese Unie, maar toen was ik nog niet oud genoeg. Het is jammer dat we de EU gaan verlaten. Ik hoop dat er een mogelijkheid is om er toch nog een beetje bij te blijven. Maar de meerderheid heeft beslist, dat moeten we niet vergeten. Dat is democratie. Het heeft me ervan doordrongen hoe belangrijk het is om te stemmen.

'Ik stem op Labour, zonder enige reserve. Het is de partij die het meeste doet voor gewone mensen en zeker ook voor studenten. Jeremy Corbyn (de leider van de Labour Party, red.) heeft veel kritiek gekregen in de media, maar hij komt op mij over als een integere en bedachtzame man die de welvaart beter wil verdelen. Daar is toch weinig mis mee?'

Athikur Chowdhury, 18. Beeld Antonio Olmos

'Ik heb er nog geen moment over nagedacht, moet ik eerlijk zeggen'

Arron Chapman (20)
Fysiotherapeut-in-opleiding

'De verkiezingen, verdomd, die zijn morgen al. Ik heb er nog geen moment over nagedacht, moet ik eerlijk zeggen. Ik moet nog uitzoeken waar ik kan stemmen. Het kan goed zijn dat het stembiljet bij mijn ouders is aangekomen, dan zou ik helemaal naar Basingstoke moeten gaan. Hmm.

'Wat ik vorig jaar heb gestemd bij het referendum? Blijven, maar dat was vooral onder druk van leeftijdsgenoten. Ik heb daar geen uitgesproken ideeën over. Het probleem is dat er zo veel leuke dingen in het leven zijn om aandacht aan te schenken, muziek bijvoorbeeld. Politiek is een erg serieuze zaak. Wat ik ga stemmen als ik het stembureau weet te vinden? Ik denk Labour. Ik ga namelijk werken in de volksgezondheid en Labour is de partij die daar het best voor zorgt. Heb ik van collega's gehoord.'

Aaron Chapman, 20. Beeld Antonio Olmos

Met deze artikelen begrijpt u alles van de Britse verkiezingen

Brexit-verkiezingen zijn terreurverkiezingen geworden
De aanval van jihadisten op uitgaanspubliek in Londen is de derde terreuraanslag in Groot-Brittannië in drie maanden. Premier May wachten lastige vragen. (+)

Zo zal de Britse verkiezingsnacht verlopen
Om 23.00 uur Nederlandse tijd sluiten de stembussen in de 650 Britse kiesdistricten. Daarna maken de omroepen meteen de exitpoll bekend. De beste manier om de verkiezingsnacht te volgen is via de BBC, waar de 78-jarige nestor David Dimbleby voor de tiende keer de parlementsverkiezingen verslaat

Profiel Theresa May (Conservatieven)
Theresa May presenteert zich graag als de harde, sterke en stabiele leider die Groot-Brittannië nodig heeft. Maar in de week voor de verkiezingen brokkelt haar status snel af.

Profiel Jeremy Corbyn (Labour)
Labour-leider Jeremy Corbyn werd verguisd en bespot, maar de traditionele socialist heeft het gat tussen zijn partij en die van premier May tijdens de Britse verkiezingscampagne steeds verder zien slinken. 'Premier Corbyn' klinkt niet zo gek meer, en niet alleen omdat hij zich netter is gaan kleden.

Column Bert Wagendorp
Premier Theresa May schreef de verkiezingen uit op 18 april, met het doel Labour en Jeremy Corbyn definitief een kopje kleiner te maken en nóg sterker de keiharde Brexit-onderhandelingen in te gaan. Maar de laatste weken is er iets merkwaardigs gebeurd: volgens de polls wordt de kloof tussen Conservatieven en Labour snel kleiner.

Commentaar in The Economist
Hoezeer de partijleiders ook van elkaar verschillen in stijl en overtuigingen, er is iets dat de twee mogelijke winnaars van deze verkiezingen verbindt: de Tories onder May en Labour onder Corbyn zijn verenigd in hun verlangen de Britse brug naar de wereld op te halen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden