Nekslag voor Turkse middenstand

Salih Cinar lacht wat cynisch: 'Natuurlijk is het na de devaluatie van vorige week voor iedere Turk verstandig om alles wat hij verdient in dollars of marken om te zetten....

Cinar (51) heeft sinds 1970 een stal op een openluchtmarkt in Ulus, het oude stadscentrum van Ankara. Daar verkoopt hij voornamelijk ondergoed en pantalons. 'Het is nog te vroeg om te zeggen hoe zwaar we het gaan krijgen door de devaluatie, maar gelukkig heb ik geen schulden in buitenlandse valuta.'

Twee broers van Salih hebben dat wel. Metin (50) en de drie jaar jongere Huseyin drijven een handel in tweedehands Japanse auto-onderdelen in Ostim in het noorden van de stad, waar het Middle East Trade and Industrial Centre is gevestigd. Je treft er behalve veel autosloperijen, kleine bedrijfjes en groothandels aan.

Vooral Huseyin, die Pelgrim wordt genoemd door zijn broers omdat hij de hadj naar Mekka heeft gemaakt, is somber: 'We denken er hard over om de zaak te sluiten. In onze bedrijfstak heb je onregelmatige inkomsten die je gelijk moet investeren in nieuwe voorraden onderdelen.' Die komen vooral uit Duitsland, maar ook uit de Verenigde Staten en worden met marken en dollars betaald.

Huseyin, die vanaf zijn zeventiende in het bedrijf van de broers zit: 'Door de klap van vorige week is onze buitenlandse schuld in één klap 13 duizend dollar (ruim 31 duizend gulden) groter geworden. We zitten nu dertig jaar in deze handel, maar ik ben bang dat dit het einde is.'

Broer Metin vult aan: 'Alleen hebben we het probleem dat we de zaak niet kunnen verkopen. Door de crisis wil natuurlijk niemand in deze handel stappen. Voorlopig moeten we maar afwachten en duimen.'

Een vierde broer Cinar heeft eveneens grote problemen. Hij is de eigenaar van een kledingwinkel en heeft dus aanzienlijk hogere vaste lasten dan Salih. Bovendien heeft ook hij buitenlandse schulden, weet Salih.

De jongste economische crisis dreigt de nekslag te worden voor het midden- en kleinbedrijf dat toch al zwaar werd getroffen door de herinvoering van een speciale belasting, Pesin Vergi, in december vorig jaar.

Zelfstandigen en kleine bedrijven moeten vooraf belasting betalen over hun geschatte winst. 'Dat heeft al veel bedrijfjes de kop gekost', zegt Salih Cinar. 'En een maatregel als deze weerhoudt veel van ons soort mensen ervan zelf een bedrijf te beginnen.'

Die term 'ons soort mensen' valt regelmatig. Want de drie broers kunnen zich hevig opwinden over die andere soort Turken die door de crisis van vorige week plotseling een stuk rijker zijn geworden door op tijd hoogrenderende lirarekeningen om te zetten in dollars of marken. 'Dat kan je alleen doen als je erg veel geld hebt, met honderd dollar tikt dat nou eenmaal niet aan.'

De politici hebben allemaal afgedaan voor de broers. Alle ministers blijven gewoon, heeft premier Bulent Ecevit zaterdag gezegd. Alleen de president van de Centrale Bank, Gazi Ercel, heeft zondag zijn ontslag ingediend. De vraag is of premier Ecevit ook na vandaag zijn kabinet ongewijzigd kan laten.

Onder leiding van zijn grotere tegenstrever president Ahmet Necdet Sezer komt de machtige Nationale Veiligheidsraad bijeen, naar wiens directieven iedereen luistert.

'Dat maakt niks uit', bromt Salih Cinar, 'de meesten zitten daar puur voor hun eigen gewin.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.