Nek-aan-nekrace: nerveuze Clinton voelt Trumps gehijg in haar nek

Terwijl Donald Trump constant de pers te woord staat, heeft Hillary Clinton al 273 dagen geen persconferentie gegeven. Vragen over haar e-mailschandaal negeerde ze het liefst. Of ze zei dat ze niets verkeerds had gedaan. Vorige maand verdween ze uit beeld, miljoenen ophalend bij rijk Amerika. Clinton hoopte dat Trump tijd tekort zou komen om haar in te halen. Die strategie faalde.

Clinton op campagne in Hampton, Illinois. Beeld AFP

'Hallo jongens, welkom in ons héle grote vliegtuig', zei Clinton maandag apetrots tegen de pers in haar nieuwe campagnetoestel, een Boeing 737 die ooit van het Nederlandse Corendon was. 'Ik ben zo blij dat jullie allemaal bij me zijn. Ik heb zo lang uitgekeken naar dit moment. Nee, écht waar. Zijn jullie er klaar voor? Ik wel.'

Na weken van kritiek dat ze zich afschermde van de media, was het maandag tijd voor een klein charme-offensief van de 'nieuwe' Clinton. Het was Labor Day, dé start van de verkiezingscampagne, en de Democrate wilde een einde maken aan de aanzwellende kritiek dat ze lastige vragen ontweek. Over haar e-mailschandaal. Over het gedoe rond de Clinton Foundation.

Aan boord van haar 'Stronger Together'-vliegtuig, dat al de bijnaam 'Hill Force One' heeft gekregen, beantwoordde ze uitgebreid vragen. En ze lanceerde een keiharde aanval op Trump, zijn karakter en geschiktheid voor het presidentschap. Toegegeven, het was geen persconferentie waarop journalisten haar konden doorzagen. Maar voorlopig heeft Clinton de critici de mond gesnoerd dat ze het Witte Huis probeert te winnen door zoveel mogelijk te zwijgen over affaires die haar achtervolgen.

Ze trok dinsdag zelfs het boetekleed aan, meer dan ze tot nu toe heeft gedaan. 'Er zijn geen excuses hiervoor', aldus Clinton in een interview met ABC News over het gebruik van haar privémail. 'Ik neem de verantwoordelijkheid op mij. Ik heb een fout gemaakt. Ik zou willen dat ik het anders had gedaan. Nu zou ik het zeker niet meer zo doen.'

De 'nieuwe' Clinton die sinds maandag, de start van de presidentsverkiezingen, op pad is: de Democrate praat nu uitgebreid met de pers die met haar meevliegt. Beeld AP

Kapitale fout

Heeft Clinton een kapitale fout begaan door vorige maand haar campagne op een laag pitje te zetten om geld op te halen, van Beverly Hills tot Martha's Vineyard? 'Peilingen?', lachte ze maandag nonchalant een vraag weg over twee peilingen waaruit blijkt dat de strijd is veranderd in een nek-aan-nekrace. 'Ik besteed geen aandacht aan ze. Goede of slechte peilingen.'

Maar schijn bedriegt. In haar campagnestaf moet zijn gevloekt dat de meest omstreden Republikeinse kandidaat ooit, tóch langszij wist te komen. Zeker, Clinton beschikt nu over een rijk gevulde oorlogskas voor de laatste 63 dagen van de race. Dankzij de Hollywooddiners bij onder andere Justin Timberlake en Magic Johnson. In de Hamptons danste ze met Jon Bon Jovi and Paul McCartney. Opbrengst na 22 diners en lunches: zo'n 45 miljoen euro.

Haar strategie vorige maand was duidelijk: wij houden ons stil, laat Trump zich met zijn grote mond maar verder in de nesten werken. Maar het tegendeel gebeurde. Een meer gedisciplineerde Trump vulde het vacuüm op en domineerde elke dag het nieuws. 'Het heeft niet geholpen dat ze dagelijks niet het gesprek van de dag was', gaf de Democratische strateeg en Clinton-aanhangster Hillary Rosen dinsdag toe.

Donald Trump praat met de pers in zijn privé-Boeing. Sinds maandag reizen de journalisten die Clinton constant volgen, de zogenaamde 'Boys on the Bus', met haar mee in Clintons vliegtuig. Trump doet dat niet. Hij zegt dat zijn toestel hiervoor niet geschikt is. Beeld AP

Eerlijk

Tot overmaat van ramp gaf de FBI vrijdag het verslag vrij van haar verhoor in het e-mailschandaal. Maar liefst 39 keer antwoordde Clinton, op belangrijke vragen over haar gebruik van een privémail en het versturen van geheime informatie, dat ze zaken 'niet meer kon herinneren'. De vergelijking werd gauw gemaakt met een crimineel die veinsde niet te weten wat hij had begaan. Ook blijken haar medewerkers 18 telefoons en iPads te hebben vernietigd, sommige met een hamer, toen deze niet meer werden gebruikt.

Dit alles versterkt het beeld dat een meerderheid van de kiezers al van haar heeft: dat ze niet te vertrouwen is. Slechts 35 procent, zo blijkt uit een CNN-peiling, vindt Clinton eerlijk en te vertrouwen. Trump scoort aanzienlijk beter: 50 procent. 'Ze verloor met name onafhankelijk en Republikeinse kiezers door zich stil te houden', betoogde de Republikeinse strateeg Susan del Percio dinsdag op CNN. Want wat was er gebeurd als ze met een positieve boodschap wél campagne had gevoerd en voor eens en voor altijd schoon schip had gemaakt over de e-mailaffaire?

Het is voorlopig allemaal geen ramp. Clinton heeft nog altijd de beste papieren om te winnen op 8 november, gezien haar meer professionele organisatie en voorsprong in de belangrijkste staten. Het eerste debat op 26 september biedt Clinton ook volop kansen om Trump neer te zeten als een roekeloze leeghoofd die nooit de beschikking mag krijgen over Amerika's 4.571 kernwapens.

Clinton op een vliegveld in Florida na een campagnebijeenkomst in de cruciale staat. Beeld Reuters

Referendum

Een van de grootste gevaren voor Clinton in de komende negen weken is dat Trump erin slaagt de race naar het Witte Huis te veranderen in een referendum over Clinton. En niet over hem. Wil Amerika wel zo iemand, over wie zoveel twijfels bestaan over haar eerlijkheid, in het Witte Huis? Een eerste aanwijzing dat Clinton in de problemen dreigt te komen, is als ze in de staten die de race zullen gaan bepalen zakt tot rond de 44 procent. Dat betekent dat Trump nieuwe kiezers weet aan te boren.

Vicepresident Joe Biden gaf Clinton, die in haar eerste presidentsrace in 2008 ook moeite had om open en natuurlijk over te komen, dinsdag eerlijk advies: laat de kiezers zien wie je écht bent. Biden: 'De waarheid is dat Hillary weet dat dit een probleem is. En ze probeert er iets aan te doen. Mijn advies aan haar is: praat over wat je bezig houdt. En praat er met meer passie over. De mensen zullen dat zien.' Het probleem is alleen dat Clinton al zo vaak dit advies heeft gekregen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.