NieuwsVrijspraak Turkse activisten

Negen Turkse activisten onverwachts vrijgesproken

Een Turkse rechter heeft dinsdag negen beklaagden vrijgesproken in wat gold als de belangrijkste politieke strafzaak in Turkije sinds de mislukte staatsgreep van 2016. De uitspraak kwam als een grote verrassing. Tegen de voornaamste verdachte, zakenman en filantroop Osman Kavala (63), was levenslang geëist. Hij heeft ruim twee jaar in voorarrest gezeten.

Familieleden en vrienden van de verdachten vallen elkaar in de armen na de uitspraak. Beeld AP

De rechtszaak werd ook buiten Turkije gezien als de ultieme test voor de Turkse rechtsstaat onder president Recep Tayyip Erdogan. Tientallen buitenlandse diplomaten, ook uit Nederland, waren aanwezig toen de rechter in Istanbul zijn vonnis voorlas, al meteen na het uitspreken van de pleitnota door de verdediging.

Van tevoren had Amnesty International gesteld dat het vonnis ‘de wereld zal tonen of respect voor de mensenrechten nog enige rol speelt in het Turkse rechtssysteem’. Burgemeester Ekrem Imamoglu van Istanbul, prominent lid van de oppositie, zei dinsdag dat de uitspraak ‘nieuw vertrouwen geeft in de Turkse justitie’.

De grote vraag is of de vrijspraak wegens gebrek aan bewijs een blijk is van onafhankelijk optreden door de magistratuur, dan wel dat de beslissing de rechter van hogerhand – het bureau van de president zelf – is ingefluisterd. Maar ook naar de politieke betekenis van die laatste optie blijft het gissen. Mogelijk vindt Erdogan dat de strafzaak inmiddels voldoende intimiderend effect heeft gehad.

Anders dan veel andere politiek gekleurde rechtszaken de afgelopen vier jaar had het ‘Gezi-proces’, zoals het werd genoemd, niet rechtstreeks te maken met de couppoging van 2016. Kavala en zijn medeverdachten waren aangeklaagd wegens hun rol in de protestbeweging voorjaar 2013 rond het Gezipark in Istanbul. Zij zouden hebben geprobeerd ‘met geweld de regering omver te werpen’.

‘Bespottelijke aanklacht’

Internationale mensenrechtenorganisaties spraken van een ‘bespottelijke’ aanklacht. De ‘samenzwering’ tegen de staat zou zijn betaald door de Hongaarse filantroop George Soros. Kavala is een vooraanstaande figuur in de Turkse civil society. De ‘Turkse Soros’ is directeur van Anadolu Kültür, een organisatie die sociale projecten ondersteunt.

De groep beklaagden was een allegaartje van sociaal activisten, acteurs, filmers, journalisten en architecten. Een van hen is Yigit Aksakoglu, medewerker van de Nederlandse Bernard van Leer Foundation, die in Turkije projecten heeft voor kinderwelzijn. Aksakoglu behoorde met Kavala en de architect Mucella Yapici tot degenen tegen wie levenslang was geëist.

Mucella Yapici (midden), één van de verdachten, na het verlaten van het gerechtsgebouw in Istanbul. Beeld EPA

Zijn advocaat Asli Kazan zei vorig jaar tegen de Volkskrant ‘geen idee’ te hebben waarom haar cliënt werd vervolgd. ‘Hij deed niet mee aan de Gezi-protesten. Maar hij woont dicht bij het park, dus af en toe moest hij door de menigte demonstranten heen.’

Aksakoglu werd in juni vrijgelaten uit voorarrest. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg stelde in december dat ook Osman Kavala ogenblikkelijk op vrije voeten moest komen, aangezien er geen enkel bewijs was van een misdrijf. Tegen zeven andere Gezi-verdachten, die in het buitenland verblijven, is de zaak nog niet afgesloten.

Een volgende vingerwijzing voor de stand van het recht in Turkije wordt woensdag verwacht. Een rechtbank in Istanbul doet dan uitspraak in de zaak tegen elf mensenrechtenverdedigers, onder wie de oud-voorzitter van de Turkse afdeling van Amnesty International, Taner Kiliç, en voormalig Amnesty-directeur Idil Eser. Zij kunnen vijftien jaar celstraf krijgen wegens het ‘steunen van een terroristische organisatie’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden