Negen Nederlanders op lijst joodse tegoeden

Negen Nederlanders en twee bedrijven staan op de lijst van niet-Zwitserse rekeninghouders die voor of tijdens de Tweede Wereldoorlog tegoeden bij Zwitserse banken hebben ondergebracht, maar daarna nooit hebben opgeëist....

Van onze verslaggeefsters

AMSTERDAM

Van de Nederlandse namen die op de lijst staan, is niemand bekend bij het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD) of een van de andere instellingen die zich bezighouden met claims op verloren gegaan bezit van joden. G. Aalders van het RIOD is de afgelopen tijd benaderd door veertig tot vijftig Nederlanders die denken dat er misschien nog geld van hun familie op geheime rekeningen in Zwitserland staat. Maar geen van hun namen staat op de nu gepubliceerde lijst.

Joodse organisaties hebben met gemengde gevoelens gereageerd op de publicatie, die uniek is gezien de langgekoesterde traditie van het Zwitserse bankgeheim. In vrijwel alle reacties is er kritiek dat de banken veel te laat met de namen zijn gekomen. Het Simon Wiesenthal Centre in Los Angeles sprak van 'een kleine stap, die een halve eeuw te laat was'.

De Amerikaanse senator Alfonse d'Amato, die veel aandacht voor de kwestie heeft gevraagd: 'In 1962 hadden ze 2 miljoen dollar gevonden en zeiden ze dat dat alles was. In 1995 hadden ze 31,9 miljoen dollar gevonden en zeiden ze dat ze niet meer dan 775 namen hadden. Nu hebben we bijna tweeduizend namen. En God mag weten hoeveel bankrekeningen er nog door tussenpersonen opgeheven of leeggehaald zijn.'

'Het is een eerste stap, maar we wachten nog op andere namen', zei S. Cwajgenbaum, secretaris-generaal van het Congres van Europese joden. Daarmee doelt hij op de aangekondigde publicatie van een lijst namen in het najaar van tussen de 15- en 20 duizend houders van 'slapende rekeningen'. Die lijst zal betrekking hebben op diegenen die gebruik hebben gemaakt van tussenpersonen of fictieve Zwitserse namen en adressen om de naziwetten te omzeilen. Deze wetten verboden het joden er buitenlandse bankrekeningen op na te houden.

De Federatie Joods Nederland (FJN) vindt dat de Nederlandse Vereniging van Banken (VNB) en het Verbond van Verzekeraars het voorbeeld van de Zwitserse banken moeten volgen. Volgens FJN-voorzitter prof. mr. H. Loonstein kunnen de Nederlandse banken een lijst produceren van mensen wier tegoed in Nederland nooit is opgeeist. 'Dat kan zowel voor wat de betreft de saldi van bankrekeningen, de inhoud van bankkluisjes als voor verzekeringspolissen.'

Directeur De Swaan van De Nederlandsche Bank, en lid van de commissie-Van Kemenade die de joodse eigendommen in het buitenland onderzoekt, reageerde verheugd op de publicatie van de Zwitserse banken. 'Het is jammer dat openbaarmaking zo lang op zich heeft laten wachten, maar wij zijn uitermate geïnteresseerd in deze lijst.' De Swaan zegt te verwachten dat een soortgelijke lijst van Nederlandse banken niet veel zal opleveren. 'In tegenstelling tot Zwitserland was Nederland geen land waar mensen vluchtkapitaal heen brachten.'

De Zwitserse banken hebben de lijst met namen gepubliceerd in kranten in 28 landen en op Internet. In Nederland stond de lijst, die tweeëneenhalve pagina besloeg, in De Telegraaf. De bankiersvereniging roept mensen die namen herkennen op zich te melden bij een van de kantoren van het accountantskantoor Ernst & Young. Ook kan er worden gebeld met een gratis telefoonnummer in Bazel, waar gisteren tussen de vijftig en honderd telefoontjes uit Nederland binnenkwamen.

Het grootste deel van de rekeninghouders, 30 procent, was afkomstig uit Frankrijk, 16 procent uit Duitsland, 6 uit Zwitserland en 3,5 uit de Verenigde Staten. Slechts negen rekeninghouders woonden in de voormalige Sovjet-Unie.

Pas na aanhoudende internationale druk hebben de Zwitsers de lijst gepubliceerd. Maar ook de lijst laat zien hoe laks de banken zijn geweest in pogingen de rekeninghouders te achterhalen. De Japanse delegatie in Zwitserland staat er bijvoorbeeld op, evenals het mannenkoor van Eintracht, zaken die met een enkel telefoontje hadden kunnen worden opgelost. 'Ik zag de lijst dinsdag voor het eerst en ik schaamde me een beetje', zei ASB-president G. Krayer woensdag tijdens de persconferentie over het resultaat van het onderzoek naar de joodse tegoeden.

De Zwitserse Bankiersvereniging verwacht op nog meer slapende rekeningen te stuiten, zei president Krayer woensdag tijdens een persconferentie in Zürich. De Zwitserse bankiers worden bij hun onderzoek terzijde gestaan door een internationaal panel onder leiding van de vroegere Amerikaanse centrale-bankdirecteur P. Volcker.

De banken hebben bij hun onderzoek ontdekt dat er op de rekeningen 28 miljoen gulden meer staat dan de banken in februari 1996 bekend hadden gemaakt. Toen kwamen ze op bijna 40 miljoen Zwitserse franc (56 miljoen gulden), nu op 60 miljoen franc, ondergebracht bij 67 banken.

Het grootste deel van de 20 miljoen franc die recentelijk is 'gevonden' staat op rekeningen van één bank, de Swiss Bank Corp (SBC). Door een fout is het geld niet eerder getraceerd, gaf de bank woensdag toe. In de jaren zeventig zijn de rekeningnummers in het computersysteem gebracht, maar daarbij is vergeten aan te geven dat het om oudere rekeningen ging. De fout kwam aan het licht toen gegevens handmatig gecontroleerd werden.

Sommige joodse organisaties blijven erbij dat er veel meer geld op verborgen rekeningen staat dan de banken willen toegeven. Zij hebben bedragen genoemd tot 7 miljard dollar - oorspronkelijke tegoeden plus de samengestelde rente. Volgens de banken is het werkelijke bedrag slechts een fractie daarvan. Het geld waarvan de eigenaars niet wordt gevonden, zal worden gebruikt voor humanitaire doeleinden en liefdadigheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden