'Neem voor de opvolger van Cohen beslist geen Amsterdammer'

De negen jaar dat Job Cohen burgemeester van Amsterdam was, heeft zijn tol geëist. Het is dan ook niet verstandig om een opvolger aan te wijzen die verbonden is aan Amsterdam. Dat stelt Max Pam.

PvdA-leider Job Cohen is niet van slag door de kritiek van vertrekkend partijvoorzitter Lilianne Ploumen. Beeld anp

Het was de journalist Martin van Amerongen die voor het hoogste bestuursorgaan van de stad Amsterdam de bijnamen 'Kremlin aan de Amstel' en 'Politburo van de PvdA' heeft bedacht. Politburo uiteraard met een 'o', want marxistisch-leninistisch beschouwd is dat de juiste spelling. Het burgemeesterschap van Amsterdam was toen al erfelijk bepaald: voor die functie moest je PvdA-genen in je DNA hebben.

Goed terecht

Ed van Thijn was destijds burgemeester en Walter Etty een vooraanstaand wethouder. De laatstgenoemde kwam na typische Kremlin-machinaties ten val, werd voorzitter van de Postcode Loterij en ging goed betaald advieswerk doen. Zo gaat dat als je lid bent van het Politburo, dan kom je altijd goed terecht.

Vijfentwintig jaar geleden vergaderde de Amsterdamse gemeenteraad voor het eerst in de Stopera. Marcel van Lieshout en Jaap Stam maakten in de Volkskrant de balans op, en de conclusie moet zijn dat er weinig is veranderd sinds Martin van Amerongen de Amsterdamse sociaal-democraten geselde met zijn kritiek. De partij is nog net zo gemelijk, pluche-gericht en arrogant als toen.

Netjes
Toen Martin van Amerongen stierf in 2002, kwam van de toenmalige burgemeester Job Cohen het verzoek binnen om een woord te mogen spreken. Zoiets kun je niet weigeren, hoewel Van Amerongen en Cohen elkaar nauwelijks hadden gekend. Cohen sprak op zijn typische manier, een tikje haperend, netjes en beschaafd, maar zonder iets pregnants te zeggen, wat gezien de levensloop van de overledene een prestatie op zichzelf was. Aan dat toespraakje heb ik de laatste dagen vaak moeten denken.

Na Van Thijn verliep de overerving van het burgemeesterschap via Schelto Patijn naar Job Cohen, en vervolgens naar Lodewijk Asscher (a.i.) en Eberhard van der Laan. Alleen tegen deze Amsterdamse achtergrond kunnen wij de huidige leiderschapscrisis in de PvdA, de zoveelste, op zijn juiste merites beoordelen.

Job Cohen is negen jaar burgemeester geweest. In die tijd vervulde hij een belangrijke functie in het Kremlin aan de Amstel. Nog waarschijnlijker is het dat hij zich daar voelde als een vis in het water.

Intussen wist hij zijn imago van een beschaafde, nette man hoog te houden. Hij ging thee drinken met die rare imams, jazeker, maar hij deed het op een integere manier. Toch liep het uit de hand in de Diamantbuurt en was het in verschillende wijken niet meer mogelijk met een keppeltje op rond te lopen zonder te worden gemolesteerd.

Tijdelijkheid
Daarnaast komt Amsterdam op vele ranglijsten voor als een bijzonder vieze stad met extreem hoge concentraties fijn stof. Vier van de smerigste hotels van Europa staan in Amsterdam. De Amsterdamse taxichauffeur brengt je er graag met een grote omweg heen. Rijks en Stedelijk Museum zijn dicht tot het einde der dagen en het Van Gogh Museum gaat tijdelijk sluiten. Amsterdammers weten wat tijdelijkheid in hun stad betekent.

Cohen werd met enthousiasme als partijleider ontvangen, vooral door degenen die hem nu een mes in de rug steken. Naar mijn idee kwam de werkelijke omslag in een uitzending van Buitenhof, waar Cohen werd ondervraagd over het debacle van de Noord-Zuidlijn. Bewoners hadden hun huizen zien verzakken door een opeenstapeling van financiële miscalculaties en overoptimistische scenario's. Clairy Polak vroeg Cohen of hij misschien de behoefte gevoelde de getroffen bewoners excuses aan te bieden. Maar hij kon het niet, het lukte hem eenvoudig niet om op dat moment enige assertiviteit of mededogen op te brengen. De toenmalige burgemeester droeg wel verantwoordelijkheid, maar hij had geen schuld, zoiets was het. Op dat moment werd duidelijk dat negen jaren Kremlin aan de Amstel hun tol hadden geëist.

Dapper
Tegen die achtergrond is het niet moeilijk Cohens lauwe reactie te verklaren op de uitlatingen van de scheidende voorzitster Lilianne Ploumen, dat hij er maar weinig van bakt. De volgende dag hadden ze het al weer keurig bijgelegd, niet lang nadat Cohen had verklaard dat je het eigenlijk moest zien als een leermoment. Dapper verder. In het echte Kremlin bleef iedereen ook altijd beleefd, tot ineens iemand was verdwenen. Dan was het voor je carrière beter geen navraag te doen.

Om het tij te keren en Job te ondersteunen, worden Jacques Monasch en Sharon Dijksma aan het fractiebestuur van de PvdA toegevoegd. Dat geloof je toch niet, hallo zeg, nou moe, het moet toch niet gekker worden, enzovoort. De gewonde beer wordt bij het oversteken van de kolkende rivier geholpen door twee muizen. Over Dijksma zeg ik niets, want ik ben geen kindermepper, maar over Monasch wil ik graag Wikipedia citeren: 'In 2002 was hij leider van de PvdA-campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen, waarbij de PvdA 22 zetels verloor.' Dus neem voor de opvolger van Cohen beslist niet iemand die uit Amsterdam komt.

Max Pam is columnist van de Volkskrant.

 Gewonde beer Cohen wordt nu geholpen door twee muizen  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden