Opinie

'Neem genoegen met de verandering die nu gaande is in Iran'

Religie en vrijheid zullen nooit samengaan. In die zin is het uit te sluiten dat Iran onder Rohani veel anders zal zijn dan onder zijn voorganger. Maar het openstellen van sociale media is wel een positieve ontwikkeling. De Iraanse oppositie in het buitenland moet genoegen nemen met wat nu daar gaande is, zegt Ferdows Kazemi.

De Iraanse president Hasan Rohani spreekt met de media.Beeld reuters

Er komen dagelijks positieve berichten uit Iran over het nieuwe bewind. De bevolking lijkt wat meer lucht te krijgen. Facebook en Twitter waren sinds de Groene beweging in 2009 gefilterd. Dit betekende niet dat Iraniërs daar helemaal geen gebruik van konden maken. Bijna 35 jaar dictatorschap en censuur in Iran heeft vooral jongeren zeer creatief gemaakt bij het omzeilen van de beperkingen die hen worden opgelegd door het regime.

Er werd afgelopen jaren dus massaal gebruik gemaakt van vooral Facebook door jongeren in Iran. Dat gebeurde via een VPN-verbinding. Ook VPN werd sinds een jaar geleden moeilijk toegankelijk. Maar jongeren bedachten weer iets anders. Een voortdurend kat-en-muis-spel tussen de jongeren en het regime.

 
Sociale media en internet bevrijden volkeren niet direct van hun dictatoren, maar ze openen wel deuren waardoor zij zelf op langere termijn hun dictatoren verwijderen.

Holocaust ontkennen
Nadat Rohani en zijn minister van buitenlandse zaken Zarif een Twitter-account openden begonnen ze direct een charmeoffensief. Beide bewindslieden wensten de joodse gemeenschap gelukkig Nieuwjaar. Daarmee maakten ze een eind aan de veronderstelde vijandschap tussen Iraniërs en joden. Een twitteraar reageerde op de tweet van Zarif met: 'Thanks. The New Year would be even sweeter if you would end Iran's Holocaust denial, sir.' Zarif antwoordde dat 'Iran nooit de Holocaust ontkend heeft, en de man die dat wel gedaan heeft is al weg'.

Het was de eerste keer in de geschiedenis van de islamitische regering dat een bewindsman iemand uit de vorige regering aanviel in reactie op een buitenlandse burger en dat ook nog in zo'n gevoelige kwestie. Hij liep risico het hele conservatieve kamp op zijn dak te krijgen. Toch deed hij het. Daarnaast pleitte Rohani voor het toegankelijk maken van de sociale media voor de hele bevolking. En dat gebeurde ook.

De filmhuizen die al jaren dichtgegaan waren, gingen weer open. Even later gaf Rohani de politie de opdracht niet hard op te treden tegen vrouwen die 'bad hejab' zijn. Dat betekent tegen vrouwen die zich niet helemaal kleden volgens de islamitische voorschriften.

De vraag is of het nieuwe bewind het licht van vrijheid en democratie gezien heeft of is dit slechts een truc van de slimme theocraten? Laten we eerst voorop stellen dat een theocratisch systeem nooit vrijheden zal toelaten die men in een seculier systeem vanzelfsprekend vindt.

Democratie en vrijheid
Religie en vrijheid zullen nooit samengaan. Dat geldt voor elke religie en in elk werelddeel. Het zal dan ook een illusie zijn om te bedenken dat Rohani ineens als de vader van democratie en vrijheid, zoals wij in het westen kennen, zal optreden. In die zin is het uit te sluiten dat Iran onder Rohani veel anders zal zijn dan onder zijn voorganger.

Maar Rohani heeft de bevolking wel beloofd het anders te doen dan zijn voorganger. Het begint bij een ander economisch plan en een ander beleid ten aanzien van de internationale betrekkingen. De Iraanse bevolking heeft duidelijk gemaakt de relatie met het Westen te willen herstellen. Dat houdt in dat Rohani in gesprek moet gaan met de wereldleiders over het nucleaire programma van Iran, dat de hele westerse wereld al jaren in de ban heeft, met alle ellende tot gevolg voor de Iraanse bevolking. Aan de andere kant zal het Westen zijn geloofwaardigheid verliezen als het de relatie met Iran herstelt. Het Westen heeft altijd beweerd dat het geen relatie met Iran kan onderhouden zolang de mensenrechten in dat land geschonden worden.

Rohani en Zarif zijn zich heel goed bewust van het feit dat veel westerlingen hun regeringen zullen bekritiseren als zij contacten met Iran onderhouden, wegens de mensenrechtensituatie in dat land. Rohani begint dan met het creëren van kleinschalige vrijheden. Het toegankelijk maken van sociale media of het vrijlaten van een aantal politieke gevangenen kan het regime niet in gevaar brengen, althans niet in korte termijn. De plannen van het Iraanse regime, net als alle andere dictatoriale systemen, zijn altijd korte-termijnplannen geweest. Dit omdat ze het machtsinstrument in hun bezit hebben en dat kunnen ze, waar nodig, inzetten.

Rohani's charmeoffensief
Ik kan de sceptici die twijfelen aan de intenties van Rohani bij zijn charmeoffensief geen ongelijk geven. Maar hun twijfels vind ik irrelevant. De uitkomst van dit charmeoffensief is relevant, en dat is de relatief beperkte vrijheid waardoor de bevolking verder verwijderd raakt uit zijn jarenlange stikkende isolement. Sociale media en internet bevrijden volkeren niet direct van hun dictatoren, maar ze openen wel deuren waardoor zij zelf op langere termijn hun dictatoren verwijderen. Iran heeft genoeg bloedbaden meegemaakt in de afgelopen decennia. Het land heeft geleidelijke veranderingen nodig en geen bloedige revolutie. En elke stap in de richting van reformaties is welkom. Nog een generatie, en dan zullen de theocraten hun biezen pakken.

Ik hoop dat de Iraanse oppositie in het buitenland ophoudt met het bepleiten van een radicale verandering in Iran, en genoegen neemt met wat nu daar gaande is. Bovendien is het erg gemakkelijk om vanuit onze veilige havens in het westen steeds te roepen wat de bevolking in Iran moet doen. Ik zie de laatste ontwikkelingen in de Iraanse politiek zeer positief en met mij velen die daar wonen. Zij zijn blij met wat ze bereikt hebben, hoe klein het ook mag zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden