Nee meneer de voorzitter, u mag echt niet op de foto

Ze hangen straks weer in duizenden jongenskamers: de elftalfoto's, het visitekaartje van een voetbalclub. Toch gaat er elk jaar weer veel mis. Zes tips voor de perfecte shoot.

Er was een tijd, heel lang geleden, dat de elftalfoto in een vloek en een zucht was gemaakt. Een fotograaf riep voor de eerste wedstrijd van het seizoen de spelers bij elkaar, die stelden zich op in twee rijen, de fotograaf klikte en klaar was Kees. Hooguit werd er een keer een geit bij de spelers gezet (De Volewijckers, 1958), maar daar bleef het wat gekkigheden betreft ook bij.


Toen kwamen de sponsoren en de gemeenten die weleens wat terug wilden zien voor al hun leningen en donaties. De elftalfoto won aan status, het is inmiddels hét visitekaartje van elke club. Klein probleem: bij het maken ervan moet alles in één keer goed. Er is per slot van rekening maar één persdag: het moment waarop alle fotografen naar clubs afreizen voor de elftalfoto. Dat lukt niet altijd, zo leert een blik in de archieven van de afgelopen 20 jaar. Een bloemlezing aan de hand van 6 tips.


1. Zet niet te veel personen op de foto


In 2010 staan er maar liefst 29 spelers van ADO Den Haag op de foto, FC Zwolle heeft er in 2012 zelfs 30 opgetrommeld. Dat zijn bijna drie elftallen! Toegegeven: alles beter dan de schamele 14 voetballers van Telstar in 2009, maar wees streng bij de selectie wie op de foto mag. Wie zit er te wachten op de logistiek medewerker (ADO Den Haag, 2006), de video-analist (AZ, 2010), de orthopedisch chirurg (NAC, 2010), een facilitair medewerker (FC Zwolle, 2008), de osteopaat (MVV, 2009) of het hoofd paramedische zaken (De Graafschap, 2004)? En wat te denken van de voorzitter? Regelmatig duiken Michael van Praag en Dirk Scheringa op. En ronduit potsierlijk is de elftalfoto van Dordrecht'90 uit 1994 met Cees den Braven, met opgestroopte mouwen, in het midden. Je ziet nog net geen zweetplekken onder zijn oksels. Ergo: de voorzitter hoort thuis in de bestuurskamer, niet op de elftalfoto. Als er dan toch iemand met een nevenfunctie op de foto moet, waarom niet de koffiejuffrouw?


2. Zet geen onduidelijke spullen op de foto


Ooit is er een club mee begonnen en sindsdien is er geen houden meer aan: de non-descripte attributen op de voorgrond van de elftalfoto. Sporttassen, ballen, koffers en bloemen (NEC, 1993) ontberen elke functie. Maar het meest overbodig en afzichtelijk zijn de koelboxen met sportdranken. Weg ermee. Eveneens verboden: spandoeken van de hoofdsponsor op de achtergrond (wederom Dordrecht'90, 1994). En het lijkt misschien een overbodige tip, maar let er op dat het glas op de achtergrond niet spiegelt. In het glas van de VIP-lounge van FC Eindhoven (1995) is precies te zien hoeveel mensen staan toe te kijken bij het maken van de foto. Ook het flitslicht weerkaatst. En, we willen niet zeuren, maar toch: vergeet vooral het gras niet te maaien. (FC Twente, 2010).


3. Blijf in het stadion


Een elftalfoto hoort in het stadion genomen te worden. Punt. Maar elk jaar komen er kennelijk toch weer clubs, al dan niet op gezag van sponsor of gemeente, in de verleiding om op vreemde locaties te staan.


Zo zien we ADO Den Haag terug in Madurodam (1994) het gemeentehuis (1995) en het Binnenhof (2009), poseert Telstar geregeld in de haven van IJmuiden en staat Helmond Sport in 2003 in het centrum van de stad voor een luifel van een niet te traceren winkelpand. Dat de ene helft van de spelers niet in de camera kijkt en de andere helft zijn ogen dichtknijpt, maakt de boel er niet aantrekkelijker op. De foto's die Ajax traditiegetrouw voor een toeristische trekpleister in de stad laat maken, blinken vooral uit in rommeligheid. Of je nu wilt of niet, bij de foto van de selectie voor De Waag (2007), vraag je je vooral af hoe het afloopt met de auto die op de achtergrond op een taxiplek geparkeerd staat. Bij de elftalfoto van PEC Zwolle (2012) voor de Mediamarkt komt rechts een automobilist uit de parkeergarage Maagjesbolwerk rijden.


4. Voorkom dat voetballers zich gaan vervelen


Zien we Romano Denneboom daar nou gapen op de elftalfoto van NEC in 2005? Tja, voetballers zijn niet voor niets voetballers geworden; ze houden niet van lang stilzitten. Moeten ze dat wel doen, dan wordt het al snel een schijtlollige boel. Dan krijg je taferelen zoals bij Heracles in 2010. Wie goed kijkt, ziet dat Peter Reekers twee vingers achter het hoofd van assistent-trainer John Stegeman opsteekt. In 2007 moest bij PSV mascotte Phoxy op de elftalfoto. In het pak zat voor het eerst een vrouw. Toen het allemaal wat te lang duurde, riep assistent-trainer Tonny Bruins Slot tegen Ronald Koeman in plat Amsterdams: 'Krijg nou wat, Ronald, Phoxy heb borstjes.' Het was de laatste keer dat er een vrouw in het pak van de mascotte zat. Maar goed, het kan nog veel erger: in Duitsland toonde een voetballer van amateurclub VfvB Ruhrort/Laar eens voor de grap zijn geslacht toen de camera's klikten. Het kwam de voetballer duur te staan: hij werd voor tien duels geschorst wegens 'onsportief gedrag'.


5. Zorg dat de juiste spelers op de foto staan


Inderdaad, het klinkt als een overbodige tip, maar dat is het niet. Zo werd de elftalfoto van FC Zwolle in 1993 een collectors-item omdat Jerrel Hasselbaink erop stond. Hij zou nooit voor de club uit Overijssel in actie zou komen. En bij menig fotosessie ontbraken Brazilianen omdat ze niet op tijd waren. Nee, dan Ajax. Daar moesten Olaf Lindenbergh en Michael Krohn-Dehli in 2007 verplicht aan de zijkant staan. Ze stonden op de nominatie om verkocht te worden en konden zo gemakkelijk van de foto worden geknipt. Voor diezelfde fotosessie charterde Ajax voor de zwaargeblesseerde Edgar Davids een stand-in die zich voor even topvoetballer mocht wanen. Helaas voor de figurant: hij werd uiteindelijk genadeloos van de foto gepoetst voor een lachende Edgar Davids.


6. Wees creatief


Heus, het is allemaal goed bedoeld en leuk bedacht: Cambuur voor de scheve toren van Leeuwarden, Volendam op De Dijk, AGOVV voor Paleis 't Loo, Feyenoord in de Rotterdamse haven, maar laten we wel wezen: echt origineel is het niet. Hulde daarom voor toenmalig commercieel manager Bob van Oosterhout van Helmond Sport. Hij kwam in 1999 op het idee om een mysterieuze ridder tussen de spelers te zetten. Rond de elftalfoto ontstond een hype, want iedereen wilde weten wie er in het harnas zat. De tuinman van het kasteel? 'IJzeren' Rinus Israel misschien? Of Van Oosterhout zelf?


De waarheid bleek heel wat minder spannend; een onbekende fan was in het harnas gekropen, maar dat deed er al lang niet meer toe. De missie was geslaagd: nog nooit werden er zoveel elftalposters van Helmond Sport verkocht als in dat jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden