Nee-kamp wil via de rechter inlichtingenwet stoppen als er geen extra wijzigingen volgen

Privacyorganisaties en andere belangengroeperingen willen via een kort geding afdwingen dat de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) niet per 1 mei in werking treedt. Ze vinden dat het kabinet eerst de na het referendum aangekondigde wijzigingen moet doorvoeren. Dat kan nog vele maanden duren.

Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken Beeld ANP

Het kabinet is er juist op gebrand dat de Wiv wel per 1 mei van kracht is. De inlichtingendiensten zouden de nieuwe bevoegdheden om ook op de kabel op grote schaal data te kunnen verzamelen hard nodig hebben. De coalitiepartijen VVD en CDA stemden alleen in met enkele wijzigingen op voorwaarde dat de startdatum van 1 mei overeind zou blijven.

Volgens het kabinet zijn er nu al genoeg garanties. Twee aangekondigde aanpassingen moeten de komende maanden nog ‘wettelijk verankerd’ worden, maar zijn wel al van kracht als ‘beleidsregel’. ‘Alle wijzigingen worden al bij de uitvoering betrokken,’ verklaarde premier Mark Rutte vorige maand.

Aanpassingen

Bits of Freedom en andere tegenstanders nemen daar geen genoegen mee. ‘Het kabinet moet de koninklijke weg volgen en de Eerste en Tweede Kamer de kans geven om zich uit te spreken over de voorstellen’, zegt Ton Siedsma van Bits of Freedom. ‘We hebben de hoop dat er via die parlementaire route nog meer aanpassingen mogelijk zijn.’

Het kabinet heeft na het ‘nee’ bij het referendum van 21 maart onder andere besloten om meer waarborgen in te bouwen bij het delen van informatie met buitenlandse diensten. Ook wordt in de Wiv opgenomen dat het verzamelen van data ‘zo gericht mogelijk’ moet. Voor beide voornemens zijn relatief kleine wetswijzigingen nodig. Die kunnen op z’n vroegst na de zomer worden doorgevoerd. Het kabinet kwam ook nog op vier andere terreinen tegemoet aan de tegenstanders, maar daar zijn geen aanpassingen van de wet voor nodig.

Gesprek

De tegenstanders hebben de ministers van Binnenlandse Zaken en Defensie inmiddels uitgenodigd voor een gesprek over hun bezwaren. Dat is een formele stap. Pas als de bewindspersonen daar niet op in gaan – wat de verwachting is - kunnen de tegenstanders een kort geding aanspannen, waarschijnlijk bij de rechtbank in Den Haag.

De juridische procedure lijkt ook een poging om tijd te rekken. De meeste tegenstanders zijn sowieso niet tevreden met de tegemoetkomingen van het kabinet. Bits of Freedom noemde die eerder ‘puur cosmetisch’. Als er geen extra wijzigingen volgen, is het nee-kamp van plan om een bodemprocedure te beginnen tegen de inlichtingenwet die in hun ogen de grondrechten van burgers aantast.

De tegenstanders hebben uiteindelijk hun hoop gevestigd op het Europese Hof, maar het gaat zes tot acht jaar duren voordat die instantie zich over de zaak kan buigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.