Nee, Dijkhoff (VVD) is niet ineens de mildste op asielzaken

Staatssecretaris Dijkhoff blijkt bij het beoordelen van individuele asielzaken vaker met de hand over het hart te strijken dan zijn voorgangers. Maakt dat de VVD'er tot de coulantste bewindspersoon op Asielzaken in tijden?

Klaas Dijkhoff Foto anp

Is VVD'er Klaas Dijkhoff de mildste bewindspersoon die in deze eeuw de post Asielzaken bestierde? Die indruk ontstond nadat De Telegraaf donderdag had onthuld dat Dijkhoff bij het beoordelen van asielszoekersdossiers vaker dan zijn voorgangers gebruikmaakt van zijn discretionaire bevoegdheid. Dat is de 'vrije beslissingsruimte' van de bewindspersoon om af te wijken van regels en wetten, bijvoorbeeld om humanitaire redenen.

Dijkhoff kreeg sinds zijn aantreden in 2015 780 veelal schrijnende zaken voorgelegd van asielzoekers. Zij hadden de asielprocedure al doorlopen en moesten van de rechter terug naar hun land van herkomst. In 240 gevallen streek Dijkhoff, wiens VVD zich laat voorstaan op een streng asielbeleid, met de hand over het hart. Daarmee haalt hij een 'genadescore' van 30 procent, hoger dan zijn voorgangers Fred Teeven (VVD, 26 procent), Gerd Leers (CDA, 25 procent), en Ernst Hirsch Ballin (CDA) en Nebahat Albayrak (PvdA), die beiden op 22 procent uitkwamen.

De vraag is wat dat zegt. Albayrak, bijvoorbeeld, trad in 2007 aan in een kabinet dat een generaal pardon afkondigde voor ruim 27 duizend uitgeprocedeerde asielzoekers. Daar zaten veel 'schrijnende gevallen' bij, die dus niet meer apart als dossier op haar bureau kwamen. Voor Fred Teeven (VVD) gold net zoiets: hij voerde vanaf 2012 het 'kinderpardon' uit, waardoor 675 jonge asielzoekers plus 775 familieleden alsnog mochten blijven.

Mauro

CDA'er Gerd Leers, belast met de asielportefeuille in Rutte I (2010-2012), had dat voordeel niet. Hij vindt het sowieso niet zinnig om te vergelijken. 'Het is maar net welke dossiers er op je bord komen', reageert de oud-bewindsman. 'Vaak zijn het oude zaken, die dus al jaren speelden onder je voorgangers, maar waarin jij dan opeens de knoop moet doorhakken. Het asielbeleid is gegoten in regels. Dat is politiek, maar er zijn altijd gevallen die buiten de politieke werkelijkheid vallen. Als het dan echt schrijnend wordt, kun je die bevoegdheid toepassen. Juist daarom moeten we er geen wedstrijdje van maken wie het strengste was.'

Dat is ook niet in het belang van de mensen om wie het gaat. Politieke of publicitaire druk op de bewindspersoon maakt het er meestal niet beter op. Als iedereen meekijkt, groeit het risico dat een positieve beslissing zal worden uitgelegd als een beleidswijziging met gevolgen voor anderen. Leers: 'Ik had te maken met Mauro, de Angolese jongen wiens zaak heel veel publiciteit kreeg. Er zijn genoeg mensen die dan tegen je zeggen: joh, regel het even, dan ben je van het gesodemieter af. Maar daar moet je heel erg mee uitkijken. De asieladvocatuur kijkt mee. Voordat je het weet, heeft een beslissing vergaande consequenties voor andere zaken. De discretionaire bevoegdheid kan daarom alleen worden toegepast als de omstandigheden zeer persoonlijk zijn. Zodra een zaak breder kan worden getrokken, schep je jurisprudentie.'

Geheel conform de discretionaire mores reageerde Dijkhoff zelf donderdag niet op de cijfers. Dat hij nu net zomin als Leers destijds geniet van zijn positie, heeft hij al meermalen verteld, onlangs nog in het AD. 'Het voelt voor mij nooit als iets eerlijks, om die bevoegdheid te gebruiken. Degene die mij een brief schrijft, heeft toch jarenlang tegen de samenleving gezegd: ik negeer jullie regels.' Dat hij toch gebruikmaakt van zijn bevoegdheid, heeft vooral te maken met de overheid, die nou eenmaal ook niet onfeilbaar is. 'Als ik een kafkaëske situatie zie, dán ga ik discretionair.'

Lees verder

De Irakese familie Selevani: uitzondering van toenmalig staatssecretaris Teeven

Hoe is het om te horen dat een staatssecretaris een uitzondering voor je maakt? De in 2005 uit Irak gevluchte Akhrat Selevani weet het nog precies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.