Nederlandse vrouwen spelen als Italiaanse mannen

Het negendaagse toernooi om het Europees kampioenschap volleybal voor vrouwen begint vandaag in Groningen en Arnhem. Thuisploeg Nederland stuit in poule 2 op Bulgarije, Italië, Turkije, Kroatië en Tsjechië....

Zesentwintig is ze pas, maar in dienstjaren is Cintha Boersma al een heel oude in het Nederlandse volleybal. Ze was een piepjonge aflossing van de wacht na het vorige Europese kampioenschap in ons land, dat van 1985. 'Jeetje, denk ik wel eens, van alle mensen met wie ik begonnen ben zijn er nog maar weinig over. Marjolein de Jong is eigenlijk de enige en Henriëtte Weersing dan, maar die is er een hele tijd uit geweest.'

De band was in de dit jaar definitief onttakelde ploeg altijd sterk. Samen bouwde de generatie-Boersma iets op dat gezien mocht worden, met het zilver van Rome 1991 (EK) en de zesde plaats van Barcelona '92 (Olympische Spelen) als fraai gevormd dak op het stevige huis van architect Murphy. Het is de gebruikelijke verzuchting van de ouder wordende sportvrouw: 'Het is leuk met die nieuwe meiden, ze zijn spontaan en aardig, maar het is anders.

'Voor mij zal het nooit meer hetzelfde worden als vroeger. Dat is jammer, maar dat is zo. Ik ben ooit begonnen met Helena van Eijkeren en Agnes Brunninkhuis. In mijn beginperiode ging ik vooral om met Femke Hoekstra en Heleen Crielaard. Toen was ik één van de speelsters, één van de groep. Nu heb ik een ander soort rol.

'We hebben binnen deze selectie nu eenmaal niet allemaal hetzelfde meegemaakt. Ik ben aan het eind van mijn carrière. Dan word je automatisch aangemerkt als leider. Dat is anders. Zeker voor mij. Ik was juist heel erg jong toen ik bij de nationale ploeg kwam. Zestien. Het was in december '85. Van toen heb ik altijd gegolden als een van de jonkies van het team. Dat ik bij de leiders behoor, is van de laatste jaren.'

Boersma geeft dezer jaren vorm aan iets dat zij zelf heeft moeten ontberen: de begeleiding door ouderen bij het doorgeven van het erfgoed van een sport. 'In 1985 was er met het brons van het EK een begin gemaakt met een volleybalcultuur in Nederland. De vrouwen die bij dat toernooi veel hoger finishten dan de mannen, hebben toen niet doorgezet. Het goede niveau van dat jaar is helemaal weggevallen.

'Toen ik erbij kwam, stopten de ouderen en ging de coach, Peter Murphy, weg. Alles wat was opgebouwd, was in één keer weg. Nu zal dat niet meer gebeuren. Als ik stop, mogelijk over een jaar, dan staat Ingrid Visser al achter me klaar. Die kan het overnemen. Toen was dat niet zo.'

La Boersma, de ingetogen diva van Altamura die in het Zuiditaliaanse stadje nauwelijks rustig over straat kan, heeft bepaald niet de handen van een bouwvakker, maar er is hard werk en puur vakmanschap uit haar vingers gekomen. 'Wat er nu staat in het Nederlandse vrouwenvolleybal, dat hebben we allen eigenhandig opgebouwd. Pang is er mee begonnen, Murphy heeft het doorgezet en onder Bert Goedkoop is de cultuur een vaststaand gegeven geworden.

'Iedereen die nu binnen komt, weet wat zij moet doen. Ik heb dat gespreide bedje zelf nooit meegemaakt. Maar tegenwoordig is er een vast patroon, van voeding, slapen, training. Dat komt ook door de invloed van Jong Oranje waar Gerbrands die lijn heeft ingezet. Mijn lichting heeft dat allemaal zelf moeten uitzoeken.'

Cintha Boersma was jong en eigenwijs en kreeg het in haar jeugdjaren bij de nationale ploeg met de eeuwig glimlachende Chinees Wuqiang Pang lichtelijk - doch vriendschappelijk - aan de stok. 'In tegenstelling tot velen kon ik erg goed overweg met Pang. Ik was jong en wist van niks. Pang wist alles, zeker van discipline en mentaliteit. Wat er bij ons helemaal niet in zat, dat heeft hij allemaal opgebouwd.

'Ik was zoals dat heette recalcitrant, een enfant terrible. Pang kwam uit China, waar luisteren naar een trainer normaal is. Nee, geslagen heeft hij niet. Kom zeg. Maar op tijd komen was voor ons al een ramp. Er waren problemen omdat ik op jonge leeftijd niet alles zo maar accepteerde. Ik was een wild meisje. De discipline, het op tijd naar bed gaan, je moet zelf ontdekken dat zulks noodzakelijk is voor een topsportcarrière. Ik ben daar later achter gekomen. Topsport is heel wat meer dan die uren in de zaal staan.'

Tegenwoordig staan onder Goedkoop, in het voor-Olympisch jaar, de beste Nederlandse volleybalsters dertig uur per week in de zaal. De bondscoach beweert dat het een nationaal record is. Boersma maakte de forse uitbreiding van trainingstijd van het begin mee. Na Pang was er de terugkeer van de Udense Canadees Murphy, een workaholic van het zuiverste soort.

'In 1991 is het echt begonnen. Er viel een ontzettend groot gat te vullen tussen het ware topteam van Europa, Rusland, en de rest van het continent. We zijn onze uren toen gaan opvoeren, naar vier uur per dag. Het was heel zwaar. Ook omdat Murphy aan onze mentale kwaliteiten werkte, zijn befaamde survival in de Ardennen uitvoerde. Het was allemaal nieuw. Op het einde waren we bij het EK in Rome juist iets beter dan Italië en Duitsland. Dat was toen voldoende voor Olympische plaatsing.

'In het jaar van Barcelona hebben we ons niveau gestabiliseerd. Tegen de oud-wereldkampioen China wonnen we, maar van de rest verloren we. Als je zegt dat we zesde zijn geworden, dan zal dat wel zo zijn. Ik dacht zelf dat we vijfde waren. Gek, hè. Murphy sprak zelf na de Olympische Spelen dat we ons moesten richten op Europees goud van 1995, bij dit EK dus. Daartoe moesten we de lijn in '93 stevig omhoog doortrekken. Daar is niets van terecht gekomen.'

Tussen het 'team' en Murphy kwam het twee jaar geleden, na de mislukte Europese titelstrijd in Tsjechië (zevende), zelfs tot een breuk, waarna assistent Goedkoop, de grondlegger van het Bankras-model bij de mannen, het stokje overnam. 'Achteraf moet je allereerst concluderen dat 1993 een flopjaar is geweest. We deden in uren nog net zo veel als andere jaren, maar de intensiteit was geringer. Je kent dat wel; een bochtje afsnijden bij de looptraining.

'Ons treft de blaam. We hebben er te weinig voor over gehad. En voorwaarde één is dat je het zelf wil. De sfeer ging wel, we hebben ons een beetje geërgerd aan Murphy die druk was met organisatorische dingen en het team over liet aan Goedkoop. Maar je moet ook vaststellen dat het nodig was dat de randvoorwaarden beter ingevuld werden.

'Het was in die tijd ook zo dat volleybal voor velen nog niet nummer één was. Er waren er die tussen de trainingen naar school moesten. En sommigen kenden contractperikelen. Ik zelf was al full-prof, bij Unibit Roma. Maar we waren als groep gelimiteerd in mensen en mogelijkheden. Er was geen cultuur. De uitslag van het EK heb ik uit mijn hoofd gebannen. Gelukkig lieten we kort daarna, bij het WK-kwalificatietoernooi in Szolnok, zien dat we toch nog konden volleyballen.'

De breuk met de aartsvader van het team, Murphy, was best schokkend, maar aan de andere kant was het niet meer dan het uitmaken van een verkering waarin de verliefdheid is gedoofd. 'We hadden mentaal met Peter een heel proces doorgemaakt. Het was tijd dat proces te beëindigen. Onder hem zijn we van simpel B-landje een beginnend A-land geworden. Hij hamerde altijd op mentaliteit, maar we waren toe aan een andere hand. Aan meer individuele vorming. Onder Goedkoop is bovendien de instelling veranderd. Toen hij vorig jaar aantrad, was volleybal één. Wie daar niet niet aan kon voldoen, moest maar weg. Het WK is vorig jaar wat ongelukkig verlopen toen we Zuid-Korea troffen, maar we hebben echt een heel goede zomer gehad.'

In de Grand Prix, de vrouwelijke tegenhanger van de World League, leerde de ploeg reizen, trainen en spelen in moordend tempo. 'Ik kon na dat evenement een week lang de trap niet op. Als we dit jaar aan de Grand Prix hadden meegedaan, waren we een week geleden pas thuis gekomen. Dat had de voorbereiding op dit EK in eigen land, toch een heel speciaal evenement voor ons, ernstig in het nauw gebracht.'

Reizen en kapot gaan is Boersma in Italië gewend geraakt. Nergens is het leven van de volleybalprof zwaarder dan in de A1 en zeker in Altamura, Hoge Muur, een stadje ten zuiden van Bari. 'Ik reis nog meer dan Olof van der Meulen bij Napoli deed. Die woont nog noordelijker dan ik. Wij doen ook alles met de bus. Acht of tien uur in de bus is heel normaal. Het is een tweede natuur van me geworden. Boekje mee, eten. Het maakt me echt niet meer uit.'

Het zware zomerprogramma doet Boersma daarom weinig. 'In het verleden kon ik met een week vakantie toe. Nu heb ik al twee jaar achtereen drie weken gehad. Dat is veel voor mij. ' In Altamura leidt ze bovendien een rustiger leven dan in Rome. Daar kon ik doen wat ik wilde. Dat is zo'n grote stad. In Altamura ben ik een lokale bekendheid, je valt toch al op door je blonde haren. Daar heb ik me toch aan bepaalde regels te houden. Uitgaan voor een wedstrijd is er niet bij. Niet dat ik dat wil hoor, maar je moet er toch rekening mee houden. Nergens wordt sport zo intens beleefd als in Italië.'

Boersma, volgens coach Goedkoop - mits in vorm - 'nog altijd de beste passer ter wereld', denkt de afwachtende fans een opwindend EK te brengen, al hadden velen liever de 'zilveren' mannen in eigen land gezien dan het vrouwenteam in opbouw. 'Natuurlijk zijn de mannen meer wereldtop dan wij', erkent Boersma, 'maar ik ben het niet met jullie eens dat wij geen Europees goud zouden kunnen halen.'

Zij baseert haar vertrouwen op de resultaten van de laatste weken van de oefencampagne. 'Vorig jaar opereerden we vooral buiten Europa. Daarom hadden we deze wedstrijden nodig. We weten nu weer waar we staan in Europa. We kunnen van Kroatië, Tsjechië, Italië en Oekraïne winnen. Sommigen denken dat Oekraïne ons liet winnen, of Kroatië. Maar in het veld voel je de verhoudingen.

'Deze week tegen de Oekraine keken we mekaar bij de yells in de ogen en dan voel je dat je gaat winnen. We waren gebrand, agressief, we gaven ze geen vinger. We spelen met de Nederlandse vrouwen als de Italiaanse mannen. We hebben twaalf speelsters. Er is natuurlijk best een vaste structuur, maar iedereen lijkt zonder verlies voor het team inwisselbaar. Ik heb nog nooit een team meegemaakt dat wissels op zo'n hoog niveau tot haar beschikking had.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.