Nederlandse vrijwilligers zijn er volop, maar niet voor vaste taken

De cast van Soldaat van Oranje gaat een dagje op stap met verstandelijk gehandicapten, de sjieke advocaten van Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn schilderen de hokken van de Haagse dierenambulance. Komend weekend zullen vrijwilligers zo'n zevenduizend klussen uitvoeren tijdens de manifestatie NL DOET, voor de achtste keer georganiseerd door het Oranjefonds.

UTRECHT - 'Steeds meer bedrijven hebben NL DOET toegevoegd aan hun Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen-kalender', zei Ronald van der Giessen, directeur van het Oranjefonds, gisteren op een presentatie van de manifestatie. ABN Amro doet mee, Cisco, Achmae en ook Vestia.


Op tal van terreinen trekt de overheid zich terug. Politici vertellen burgers dat ze het zelf moeten doen. Dat is niet alleen goedkoper, maar ook beter. De Britse premier Cameron sprak van de Big Society, waarin niet een 'grote' overheid de dienst uitmaakt, maar een 'grote' burgerij, van mensen die voor elkaar zorgen.


Van zulk beleid mogen geen wonderen worden verwacht, zei socioloog Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. In Nederland wordt al veel vrijwilligerswerk gedaan, zeker in vergelijking tot Groot-Brittannië. Bijna de helft van de Nederlanders is vrijwilliger, tegenover 20 procent van de Britten. Naar Britse maatstaven is Nederland al een Big Society. Maar het is moeilijker geworden vrijwilligers te vinden. 'Nederland doet zijn best', stelde Schnabel. 'Het beeld is altijd dat het slecht gaat met het vrijwilligerswerk, maar dat valt erg mee. Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders doen aan mantelzorg. Dat is vaak zeer tijdrovend en intensief. Eenderde daarvan zorgt voor zijn eigen ouders of schoonouders. Dan praat je vaak over zestigers die voor tachtigers en negentigers zorgen, terwijl ze ook nog eens de kinderopvang voor de dertigers regelen.'


Ook zijn nog altijd veel mensen actief in het 'traditionele' vrijwilligerswerk van sportverenigingen, buurthuizen, het Rode Kruis en andere maatschappelijke organisaties. Daarnaast is het informele vrijwilligerswerk in opkomst. Dat is kleinschalig, lokaal, tijdelijk en flexibel. Een plantsoen opknappen, de straat schoonmaken, een buurtfeest organiseren.


Schnabel ziet geen reden voor cultuurpessimisme over afnemende maatschappelijke betrokkenheid. Toch dreigt op de vrijwilligersmarkt een groeiend gat tussen vraag en aanbod. Het meeste vrijwilligerswerk werd altijd door vrouwen gedaan. Die hebben steeds minder tijd. Daarnaast zijn kerken altijd een bron van vrijwilligers geweest. Het aantal kerkgangers neemt echter sterk af. Hedendaagse burgers gaan ook minder graag vaste verplichtingen aan. 'Het wordt steeds moeilijker mensen te vinden die elke zaterdag scheidsrechter willen zijn of in de kantine achter de bar willen staan', aldus Schnabel.


Moet de oplossing dan komen van de 'episodische' vrijwilliger die af en toe een klusje met een duidelijk begin en einde opknapt? Iedere week een nieuwe scheidsrechter komt de kwaliteit van de arbitrage niet ten goede. Bovendien: in 2011 voldeed 75 procent van de deelnemers aan NL DOET aan het profiel van de traditionele vrijwilliger, blijkt uit een onderzoek van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Ze deden NL DOET er even bij. Het is een verschijnsel dat de ervaren vrijwilliger bekend voor zal komen: het zijn altijd dezelfden die het moeten doen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden