Nederlandse veestapel is al jaren vrij van virus

W. Sturkenboom, gepensioneerd dierenarts in Emmeloord, is een van de weinige Nederlandse dierenartsen die mond- en klauwzeer nog met eigen ogen heeft geconstateerd....

Het was min of meer bij toeval. 'Ik was op bezoek bij een veehouder, aan het einde van de dag. Een veehouder van de overkant van de straat kwam naar me toe lopen. Ik heb een paar pinken (jonge koeien, red.), zei hij, die hebben de pinkengriep al gehad, maar ze kwijlen nog steeds. Ik dacht meteen: hier is wat aan de hand.'

Sturkenboom ging met de veehouder mee en vond grote blaren in de monden van de jonge koeien. Een klassiek symptoom van mond- en klauwzeer. Sturkenboom lichtte meteen de Veterinaire Dienst in, die tests deed. 'Om drie uur die nacht kreeg ik de bevestiging van het laboratorium. Het was inderdaad mond- en klauwzeer.'

Drie bedrijven in Nagele en een in een dorp verderop werden geruimd. Sturkenboom en zijn collega's maakten eigenhandig een eind aan het leven van 250 koeien en varkens. 'Een verschrikkelijk gezicht.'

Een paar maanden later werd ook bij twee bedrijven in Lambertschaaf (Noord-Holland) de ziekte ontdekt. Dat was de laatste keer dat mond- en klauwzeer is gesignaleerd in Nederland.

Mond- en klauwzeer is een besmettelijk virus dat ziekten veroorzaakt bij evenhoevige dieren, zoals varkens, schapen, geiten, koeien en herten. De verschijnselen zijn koorts en blaasjes en wondjes in de mond en bij de hoeven.

Zieke dieren verliezen gewicht, koeien geven minder melk. Volwassen beesten komen er meestal wel bovenop, maar jonge dieren leggen vaak het loodje. Behandeling is niet mogelijk. De ziekte is ongevaarlijk voor mensen.

In de tijd van Sturkenboom werden volwassen dieren gevaccineerd tegen mond- en klauwzeer. Dit gebeurt niet meer. De landen van de Europese Unie (EU) zijn al jaren mond- en klauwzeervrij. In 1991 besloot de Europese Unie niet meer te vaccineren.

Vaccinaties zijn duur, bovendien werd de export bemoeilijkt. Bij testen op antistoffen reageren beesten die zijn gevaccineerd hetzelfde als dieren die de ziekte hebben. Juist daarom is de angst nu zo groot, zegt Sturkenboom. 'Omdat de dieren niet gevaccineerd zijn, is de veestapel gevoelig voor besmetting.'

In Nederland controleert de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees bij achttien Nederlandse bedrijven waar recent dertienduizend Britse schapen en duizend varkens zijn aangevoerd.

Volgens het Instituut voor Dierhouderij en Diergezondheid in Lelystad komt de ziekte nog steeds voor in een aantal delen van de wereld, zoals Azië, het Midden-Oosten, Afrika en delen van Zuid-Amerika.

Het Office International des Epizooties (OIE) houdt een lijst bij van mond- en klauwzeervrije landen. Zuid-Afrika, Irak en Brazilië kenden in 1999 en 2000 uitbraken van de ziekte. Ook in Griekenland dook vorig jaar mond- en klauwzeer op. In reactie hierop werd in juli een importverbod op Griekse producten ingesteld.

Turkije had in 1998 een uitbraak. Nederlandse toeristen moesten toen voedselproducten inleveren die ze hadden meegenomen uit Turkije. Ook nu heeft minister Brinkhorst van Landbouw opgeroepen geen dierlijke producten mee te nemen uit Groot-Brittannië.

Uit een oefening in 1998 bleek dat het ministerie van Landbouw slecht was voorbereid op een uitbraak van mond- en klauwzeer. Minister Brinkhorst heeft een nieuw draaiboek laten maken dat sinds september vorig jaar klaar is.

Destijds, herinnert Sturkenboom zich, waren veel veehouders niet blij dat de vaccinatie werd afgeschaft. 'Kun je niet wat entstof achterhouden?, vroegen ze. Ik denk dat de veehouders nu nog banger zijn dan toen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.