Nieuws Mali

Nederlandse troepen verlaten Mali, einde van omstreden VN-missie moet landmacht lucht geven

De Nederlandse troepen verlaten Mali. Het einde van de omstreden missie moet de uitgeperste landmacht weer wat lucht geven. Toch blijft de politieke neiging om bondgenoten tegemoet te komen groot. 

Nederlandse soldaten bij hun basis in Gao, Mali. Beeld AFP

De krijgsmacht maakt even pas op de plaats. Dat was de boodschap die het kabinet vrijdag wilde uitstralen na het besluit om de VN-missie in Mali te beëindigen. Minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA) zei het in Den Haag en minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD) echode de woorden in Litouwen, waar hij de Nederlandse troepen aan de oostgrens van Europa bezocht.

Toch is die rust relatief. Ondanks het kritische rapport van de Rekenkamer over de toestand bij Defensie eerder deze week, maakte het kabinet bekend dat er toch nog 270 militairen tot 2020 in Litouwen blijven. Een ‘belangrijk signaal naar Rusland’, noemde Blok dat. ‘Ruzie met één betekent ruzie met allen. Onze aanwezigheid wordt hier enorm gewaardeerd. We laten zien dat we het Navo- bondgenootschap heel belangrijk vinden.’

Ook in Afghanistan blijft Nederland nog jaren actief in Navo-verband. Bovenop de honderd Nederlandse militairen die er nu al zijn, zullen nog eens zestig extra special forces tot 2021 in Mazar-e-Sharif dienen. Ze waren eerder actief in Irak.

Als die nieuwe missie over drie jaar ten einde loopt, is het bijna twintig jaar geleden dat Nederlandse troepen voor het eerst naar Afghanistan trokken om het land samen met andere Navo-lidstaten te stabiliseren. Premier Mark Rutte moest vrijdag sceptische vragen beantwoorden over de ‘forever war’. Rutte: ‘Als we het niet doen, als de Navo daar niet actief is en we laten het uit de hand lopen, dan is onze inzet voor niks geweest en dan vormt dat land op termijn weer een gevaar voor Nederland en dit deel van de wereld.’

Kunst- en vliegwerk

Tegenover de langjarige verplichtingen in Litouwen en Afghanistan staat nu dus het einde van de geplaagde VN-missie in Mali. Toch gaat dat nog langer duren dan gedacht. Aanvankelijk was het idee dat de 250 Nederlandse militairen per 31 december 2018 naar huis zouden komen; dat blijkt nu pas per 1 mei 2019 te gebeuren, terwijl het Rekenkamerrapport eerder deze week duidelijk maakte dat de Nederlandse aanwezigheid met kunst- en vliegwerk overeind gehouden wordt. De uitgezonden militairen zijn niet goed voorbereid en er de uitrusting is gebrekkig.

Een snellere aftocht zit er volgens Bijleveld desondanks niet in. ‘We nemen het Rekenkamerrapport zeer serieus, maar we moeten het internationaal wel goed doen’, aldus de minister van Defensie vrijdag. ‘Je moet keurig aan de VN en andere partners zeggen dat je weggaat.’

Politieke ambities en diplomatieke druk hebben vanaf het begin een grote rol gespeeld bij de missie. Vooral bij toenmalig regeringspartij PvdA leefde in 2013 de wens om ook in Mali actief te zijn. Coalitiegenoot VVD stemde daar ondanks aanvankelijke twijfels over de effectiviteit van een missie onder VN-vlag uiteindelijk mee in.

Er is daarna veel misgegaan. Vier Nederlandse militairen zijn bij ongelukken om het leven gekomen, ook doordat er bij de overvraagde krijgsmacht veel fouten werden gemaakt. Na een vernietigend rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid moesten minister van Defensie Jeanine Hennis en commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp opstappen. Volgens de Rekenkamer heeft de missie ook nog eens een zware wissel getrokken op het functioneren van de landmacht hier in Nederland.

Kalifaat

De extremistische groeperingen in Mali zijn allerminst verslagen, maar volgens premier Rutte is de missie wel van waarde geweest, al was het ‘niet de verwachting dat de hele VN-missie in Mali een eclatant succes zou worden’. Maar, zei hij ook: ‘Als de internationale gemeenschap deze ingreep in Mali niet had gedaan, had er zich een kalifaat in Mali kunnen vestigen. Er zijn hele positieve resultaten, maar het is iets van de lange adem.’

Rutte vindt dat bondgenoten nu het werk van de Nederlanders moeten overnemen. Welk land dat gaat doen, is nog niet duidelijk. ‘Dat is één van de lastige dingen bij de VN-vredesmissies’, aldus Rutte. ‘Er is een probleem met het rotatiesysteem. Daarom stoppen we ook pas op 1 mei. Dan geven we de VN iets meer kans om met een opvolging te komen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.