NieuwsGezichtsherkenning

Nederlandse supermarkt krijgt waarschuwing voor gebruik gezichtsherkenning

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft een formele waarschuwing gegeven aan een supermarkt in Alphen aan de Rijn vanwege de inzet van gezichtsherkenning.

In een vestiging van Jumbo in Alphen aan den Rijn werd gewerkt met gezichtsherkenning.  Beeld Getty Images/Science Photo Libra
In een vestiging van Jumbo in Alphen aan den Rijn werd gewerkt met gezichtsherkenning.Beeld Getty Images/Science Photo Libra

Edwin ten Brink, zelfstandig franchisenemer van een Jumbo in Alphen aan den Rijn, was er zo trots op. Om zijn personeel te beschermen en winkeldiefstal tegen te gaan installeerde hij camera’s bij de ingang die werken met gezichtsherkenning. Die beelden vergeleek hij met een database met winkeldieven. Was er een match? Dan ging het alarm af.

Hij kreeg er een prijs voor en mocht zijn zaak de veiligste supermarkt van Nederland noemen. En toen kwam de commotie. Ten Brink werd vorig jaar publiekelijk aangepakt in de Tweede Kamer. ‘Evident in strijd met de wet’, betitelde Tweede Kamerlid Kees Verhoeven (D66) zijn handelen begin dit jaar nog. De Autoriteit Persoonsgegevens startte een onderzoek, dat nu is afgerond.

Verboden

Supermarkten, of andere winkels in Nederland, mogen niet ‘zomaar’ gezichtsherkenning inzetten, zegt AP-vicevoorzitter Monique Verdier. Zij wijst erop dat het gebruik van deze techniek buiten de huiselijke sfeer in de meeste gevallen is verboden.

‘Gezichtsherkenning maakt van ons wandelende streepjescodes’, aldus Verdier. ‘Elke keer als jij een winkel, stadion of evenementenhal met gezichtsherkenning binnenstapt, scant dat systeem jouw gezicht. Zonder dat te vragen. Door jouw gezicht in een zoekmachine te stoppen, zou zo’n systeem bovendien zó jouw gezicht kunnen koppelen aan je naam en andere gegevens. Bijvoorbeeld via een socialemediaprofiel.’

Zo’n systeem kan vervolgens bepalen wat het met die streepjescode moet, stelt de waakhond. ‘Ben jij een verdachte? Ben jij interessant als klant? En is het waardevol jouw koopgedrag in de gaten te houden om een profiel van te maken? Hangen we het land vol met gezichtsherkenningscamera’s, dan zijn we allemaal continu te volgen.’

Kerncentrale

Het gebruik van die systemen is alleen toegestaan bij uitdrukkelijke toestemming van de klant óf bij een zwaarwegend belang. Van beide was bij de Jumbo geen sprake, stelt de AP. Verdier: ‘Bij de wet staat als enige voorbeeld de beveiliging van een kerncentrale. Die lat ligt dus hoog. Het voorkomen van winkeldiefstal is iets héél anders dan het voorkomen van een kernramp.’

De supermarkt zegt zich in een reactie neer te leggen bij het besluit, maar is het er inhoudelijk niet mee eens. Edwin ten Brink benadrukte eerder al tegenover de Volkskrant dat het systeem juist zeer privacyvriendelijk is. De suggestie dat beelden kunnen worden gekoppeld aan bijvoorbeeld socialemediaprofielen werpt hij verre van zich.

Volgens Ten Brink worden van gewone supermarktbezoekers nooit persoonsgegevens opgeslagen. Het systeem meet verhoudingen in de gezichten van klanten, zet deze om tot een abstracte code en stuurt die versleuteld (een voor buitenstaanders onbegrijpelijke databrij) naar zijn servers. Hier vindt de vergelijking plaats tussen die code en de code van eerder aangehouden winkeldieven of overlastgevers. Als er geen match is tussen de twee codes, worden de gegevens ‘binnen één seconde’ gewist, aldus Ten Brink.

Verder lezen:

Op zoek naar gezichtsherkenning in Nederland: worden we hiermee al gevolgd?

Column - De Jumbo in Alphen aan den Rijn staat symbool voor alles wat slecht is aan gezichtsherkenning

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden