NieuwsWitte Helmen

Nederlandse stichting achter Syrische Witte Helmen misbruikte donorgeld

Bij de Nederlandse organisatie die ruim 100 miljoen euro donorgeld ontving voor de reddingswerkers van de Witte Helmen in Syrië, is volgens de oprichter fraude ­gepleegd. Europese overheden hebben hun subsidies ­gestaakt zonder over de misstanden naar buiten te treden.

Een gewond kind wordt naar een ambulance gedragen door een Witte Helm in Maaret al-Numan.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Het gaat om stichting Mayday Rescue in Amsterdam. Oprichter James Le ­Mesurier informeerde in november ­vorig jaar de donorlanden – onder meer Nederland – over de fraude en ­financiële misstanden. In de brief, in bezit van de Volkskrant, biedt hij aan om op te stappen.

Drie dagen later overleed Le Mesurier na een val vanaf zijn appartement in Istanbul, Turkije. De dood van de 48-jarige Britse hulpverlener was ­wereldnieuws. De Turkse autoriteiten gaan uit van zelfdoding.

De Witte Helmen krijgen internationaal lof voor het redden van burgers uit het puin in Syrië, vaak na bombardementen van het Syrische regeringsleger of diens bondgenoot Rusland. Een Netflix-documentaire over de reddingswerkers won een Oscar. Tot twee keer toe werden de Witte Helmen voorgedragen voor de Nobelprijs voor de Vrede.

Stichting Mayday Rescue in Amsterdam fungeerde tot eind vorig jaar als de Europese geldkas van de Witte  Helmen. Westerse overheden doneerden hier vele tientallen miljoenen. ­Nederland droeg 12,5 miljoen euro bij. Het ministerie van Buitenlandse Zaken beëindigde de steun in 2018, voordat Le Mesurier de fraude meldde.

Vervalste bonnen

De problemen bij de stichting kwamen in november vorig jaar aan het licht tijdens een bezoek van een Nederlandse accountant aan het Mayday-kantoor in Istanbul. Bonnen bleken vervalst om te verhullen dat 50 duizend dollar was verdwenen. Aan de ­accountant gaf Le Mesurier toe dat hij het geld, bedoeld voor de Witte  Helmen, aan zichzelf had uitgekeerd.

Hij schreef aan de donorlanden dat hij gelooft dat dit fraude is, al was er volgens hem geen opzet in het spel. ‘Ik accepteer de volledige en enige verantwoordelijkheid.’

De donorlanden hebben na de dood van Le Mesurier een forensisch onderzoek laten doen naar de boeken van Mayday. De betrokken overheden ­willen dat dit onderzoek geheim blijft, stelt de nieuwe Mayday-bestuurder, Cor Vrieswijk. De Volkskrant heeft de ­samenvatting ingezien.

Daarin staat dat er geen bewijs is voor verduistering. Wel blijkt dat de ­financiële administratie van Mayday deels ontbreekt. Sommige grote transacties zijn daardoor niet te controleren. De door Le Mesurier zelf gemelde fraude is volgens de onderzoekers het gevolg van een ‘misverstand’.

‘Een enorme opluchting voor ons en de donorlanden’, stelt Vrieswijk, oud-topman van Transavia en Easyjet en sinds maart ‘puinruimer’ bij Mayday.

Hoge salarissen

De donorlanden hebben voor zover bekend hun parlement niet ingelicht over de financiële misstanden. Stichting Mayday draaide op belastinggeld. Duitsland en Groot-Brittannië, de twee grootste geldschieters, willen niet op vragen reageren.

Duitsland vordert bijna een halve ton terug van Mayday. Nederland ­betaalt een laatste subsidie van ruim 57 duizend euro niet meer uit. Vrieswijk zegt dat de stichting binnen ­enkele maanden wordt opgeheven.

Accountantsbureau SMK constateerde in november meerdere problemen. Zo was Mayday niet alleen een ideële Nederlandse stichting, maar ­bestonden ook commerciële vestigingen in Turkije en Dubai. Een raad van toezicht ontbrak, waardoor bestuurders hun eigen salarissen konden ­bepalen. Die liepen op tot 26 duizend euro per maand.

Dat is boven de balkenendenorm voor bestuurders van een subsidie-­organisatie. Le Mesurier, zijn echtgenote – tevens medebestuurder – en een derde bestuurder vulden hun salaris volgens de accountant bovendien aan met contante bonussen. Vrieswijk noemt de salarissen buitensporig. ‘Maar de donorlanden wisten daarvan en stemden ermee in.’

Schorsing

De Witte Helmen zijn nog steeds ­actief in Syrië, momenteel vooral met coronapreventie, zoals het ontsmetten van vluchtelingenkampen. Directeur Raed al Saleh laat weten dat de Witte Helmen ‘geheel losstaan van stichting Mayday Rescue’. Subsidies komen nu binnen via andere organisaties.

Dit voorjaar schorste Mayday zijn ­financieel directeur. Hij had ‘een initiërende rol’ bij het aankaarten van de problemen bij Mayday, constateerde de rechtbank Amsterdam eind juni in een uitspraak over het arbeidsconflict. De financieel directeur wil niet reageren.

Lees verder

Tijdens de burgeroorlog in Syrië groeien de reddingswerkers van hulporganisatie Witte Helmen internationaal uit tot helden. Maar begin november 2019 wordt oprichter James Le Mesurier dood aangetroffen. Niet lang daarvoor legt hij een bekentenis binnen zijn organisatie af. Lees er hier de speciale productie van de Volkskrant over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden