Nieuws Waterkwaliteit

Nederlandse sloten, beken en grachten zijn een stuk vuiler dan we denken

De kwaliteit van de Nederlandse wateren staat zwaar onder druk. Hierdoor loopt de biodiversiteit gevaar en wordt waterzuivering steeds moeilijker en duurder. Dit concludeert Natuur & Milieu donderdag in een onderzoeksrapport.

Beeld Katja Poelwijk

De zorgen liggen volgens de organisatie vooral bij de vele sloten, beken, grachten en kleine plassen, samen goed voor eenderde van al het water in Nederland. Zij vallen buiten de huidige rapportages over waterkwaliteit, waardoor vervuiling daar ongeremd kan blijven plaatsvinden. Ook hoogleraar stressecologie Paul van den Brink (Wageningen University & Research) – niet betrokken bij het onderzoek – denkt dat de vervuilingsconcentraties op deze plekken hoger liggen dan in de grotere wateren, waar de metingen plaatsvinden voor de Europese waterkwaliteitsrichtlijnen.

Volgens Natuur & Milieu voldoet slechts 1 procent van de gemeten wateren aan de richtlijnen. De organisatie kwam tot die conclusie in het onderzoek na gesprekken met de rijksoverheid, waterschappen, adviesbureaus, wetenschappers en belangenorganisaties over het waterbeheer. 

‘We zijn geschrokken van de resultaten’, zegt Rob van Tilburg van Natuur & Milieu. De vervuiling maakt het steeds moeilijker en duurder om ons water te zuiveren. Ook staat de natuur hierdoor steeds verder onder druk. Ingrijpen is nodig om verlies van biodiversiteit te vermijden en hoge kosten en zelfs boetes te vermijden.’ Nederland moet vanaf 2027 voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water, anders kan de Europese Commissie boetes opleggen.

Hoogleraar Van den Brink zegt dat het klopt dat de waterkwaliteit in Nederland gewoon niet goed is, maar plaatst wel een kanttekening. ‘Dat slechts 1 procent van de wateren voldoet aan de Europese richtlijnen wil niet zeggen dat 99 procent verschrikkelijke kwaliteit is’, zegt hij. ‘Als maar één stof boven norm is, dan wordt gelijk de hele waterkwaliteit als slecht beoordeeld. Bovendien wordt door Waterschappen vaak gemeten op plekken waar problemen te verwachten zijn, en bijvoorbeeld niet midden in een natuurgebied.’

Mest en riooloverstort

Een groot deel van de vervuiling komt volgens Natuur & Milieu door mest en bestrijdingsmiddelen die in het water belanden. Dat gebeurt in de kleinere wateren waar de kwaliteit niet wordt gemeten en er nauwelijks wordt gemonitord. Ook komt na hevige regenbuien riooloverstort in het water terecht, evenals medicijnresten. Volgens Natuur & Milieu is het huidige kwaliteitsbeheer niet effectief, omdat er te weinig toezicht is op naleving van de regels en in de watersector verschillende partijen langs elkaar heenwerken. 

Van den Brink is het daarmee eens, maar kan niet zeggen of de kwaliteit van het water de afgelopen jaren is verslechterd. ‘Er zit weinig consistentie in de manier van waterkwaliteit meten’, zegt hij. ‘Momenteel kijken wij met een aantal andere onderzoeksinstituten hoe de monitoring van ons water beter kan.’ Volgens Natuur & Milieu is de waterkwaliteit in Nederland de laatste decennia van de vorige eeuw weliswaar verbeterd, maar is dit inmiddels gestagneerd en de kwaliteit nog steeds (ruim) onvoldoende. 

Door de vervuiling loopt ook de drinkwatervoorziening gevaar. Meer dan twintig waterwinputten in Oost- en Zuid-Nederland zijn de afgelopen jaren gesloten, omdat zij een te hoge concentratie meststoffen bevatten. Als meer putten worden gesloten, gaan de kosten voor de drinkwatervoorziening mogelijk omhoog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden