Nederlandse pianist laat China juichen bij de blues

'De zaal reageert wat lauw, maar dat schijnt in China gewoon te zijn.' Dat noteerde pianist Marcel Worms in zijn dagboek na een concert met muziek rondom de schilder Mondriaan....

Worms is tot vrijdag met een tango- en bluesprogramma op een tiendaagse tournee door China. In Peking en Shanghai geeft hij overdag lessen aan muziekstudenten en 's avonds uitvoeringen in het conservatorium. In Nanking en Tianjin treedt hij op in grote hotels voor conservatoriumstudenten en gewone bezoekers.

Tango, blues: de meeste Chinezen hebben er nog nooit van gehoord. 'Toen ik in 1998 na mijn bluesconcert in Shanghai aan Chinese componisten vroeg een blues voor mij te schrijven', zegt Worms, 'was hun eerste reactie: daar hebben we weinig mee.'

Drie jaar later is veel veranderd. Ruim honderd studenten van het conservatorium van Peking, een Spartaans pand met badkamertegels bekleed, komen naar Worms luisteren. Hij had er twintig verwacht. 'Ik ken geen woord Chinees', zegt hij tegen zijn gehoor in het Engels, 'maar gelukkig bestaat er een universele taal: de muziek.'

Als bewijs van dat universele karakter voert hij een tango uit van Gao Ping, een jonge Chinees die in de Verenigde Staten woont. Het is een fabuleuze hommage aan tangokoning Astor Piazzolla. 'Ik sta verbaasd dat een Chinese componist zo'n perfecte tango kan schrijven. Als Nederlandse pianist heb ik in Buenos Aires deze Chinese tango gespeeld. Een unieke ervaring.

'In Brazilië zei ik tegen mijn gehoor dat je het blues-gevoel kunt vergelijken met saudade, het typisch Braziliaanse heimweegevoel. Ik heb gemerkt dat de blues, behalve aan de tango, verwant is aan veel andere muzikale vormen, zoals de Portugese fado, zigeunermuziek, de joodse klezmer-muziek en zelfs met muziek uit India. Er zijn veel culturele cross-overs. Dat maakt het zo interessant.'

Sinds 1996 vraagt Worms componisten in de hele wereld voor hem een korte blues te schrijven. Ze hoeven niet alle blues-elementen te gebruiken, als ze maar iets van het blues-gevoel tot uitdrukking brengen. Hij heeft nu ruim honderd werken van componisten uit 35 landen. Vaak is te horen wat de culturele achtergrond is van de componist.

Hij heeft tot nu toe twee Chinese blues: een van Zhou Hang, winnaar van de eerste prijs in het Gaudeamus-concours, en een van de 24-jarige Zhang Yang, die hij de vorige keer ontmoette toen ze nog aan het conservatorium van Shanghai studeerde. Voor de eerste keer voert hij haar blues uit voor een Chinees publiek, onder wie zijzelf.

Na deze ontspannen masterclass krijgt het begrip 'culturele uitwisseling' concreet vorm als studenten en docenten Worms om adviezen vragen; informeren naar de muziekbeoefening in Nederland; composities aanbieden; partituren vragen en zijn e-mail-adres willen weten.

's Avonds is dezelfde zaal eivol voor Worms' tango- en blues-concert. Dé tango van Stravinsky is erbij, de Chinese tango, tango's van Piazzolla, Pugliese en van de nu 85-jarige Horacio Salgán, in Argentinië een levende mythe. Zijn A fuego lento (Op laag vuur) drukt volmaakt de ingehouden passie van de tango uit, zegt Worms. In augustus speelde hij, zenuwachtig omdat Salgán er zelf bij was, deze tango in Buenos Aires. Daarna kwam de maestro hem feliciteren.

Nederlandse componisten ontbreken niet: een tango van Carel Kraayenhoff en uit Worms' eigen bluesproject werken van Ronald Snijders en Michiel Braam.

De zaal is volkomen in de ban van de Nganda Blues van de Mozambicaan Justino Chemane, waarin Worms swingt met de piano, een fluitje, een om het onderbeen gebonden zoeloe-beenratel en een minitrommeltje tussen de knieën. Het multiculturele evenement wordt beloond met luid applaus en zelfs, zeer bijzonder voor China, met enthousiast geroep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden