Nederlandse patiënten mogelijk benadeeld door Duits orgaanschandaal

Nederlandse patiënten die in aanmerking komen voor orgaantransplantatie zijn mogelijk benadeeld door een schandaal rond Duitse transplantatieklinieken. Door manipulatie van hun behandelend artsen zijn Duitse patiënten ten onrechte hoger terechtgekomen op de Europese wachtlijst voor orgaantransplantatie.

Een donorregistratieformulier Beeld ANP

Op die wachtlijst staan ook Nederlanders die dringend behoefte hebben aan een nier of een lever. 'We kunnen niet uitsluiten dat Nederlandse patiënten de dupe zijn geworden', zegt een woordvoerder van de stichting Eurotransplant in Leiden. Die non-profitorganisatie zegt een 'belangrijke rol' te hebben gespeeld bij het vaststellen van de fraude.

Eurotransplant bemiddelt al sinds 1967 op Europees niveau tussen vraag en aanbod van organen. Deelnemende landen zijn behalve Duitsland en Nederland, ook België, Luxemburg, Oostenrijk, Slovenië en Kroatië.

Grootscheepse manipulatie
De Duitse affaire, die afgelopen zomer aan het licht kwam in Göttingen en deze week een vervolg kreeg in Leipzig, is de eerste, grootscheepse manipulatie waarmee Eurotransplant te maken heeft gekregen. 'We vinden deze affaire verschrikkelijk, want ons systeem werkt op basis van vertrouwen. Patiënten die op de wachtlijst staan hebben over het algemeen een slechte kwaliteit van leven en hopen op het verlossende telefoontje dat er een orgaan beschikbaar is. Een transplantatie is voor hen het laatste redmiddel.'

Voordringen door andere patiënten is dan het laatste waarop zo'n patiënt zit te wachten. Toch is dat de kern van het Duitse schandaal: specialisten vinkten in het dossier bijvoorbeeld ten onrechte aan dat hun patiënten een dialysebehandeling hadden ondergaan. Dat spoelen van het bloed geldt als een teken van verhoogde urgentie en plaatst de betrokkene op een betere plek op de wachtlijst van Eurotransplant om bijvoorbeeld een lever te krijgen.

Klein deel
De meeste patiënten krijgen een passend orgaan uit eigen land, maar een klein deel komt uit het buitenland. Daarom zegt de Eurotransplant-woordvoerder dat de manipulatie zeker ten koste van Duitse patiënten is gegaan, terwijl de benadeling van Nederlanders 'niet valt uit te sluiten'. In totaal staan ruim 15 duizend patiënten op de wachtlijst van Eurotransplant.

Dat er bij diverse transplantatiecentra in Duitsland systematisch is gemanipuleerd, blijkt uit de aantallen. In Leipzig kwamen 38 gevallen aan het licht. De directeur en twee collega-specialisten van de betreffende universiteitskliniek zijn geschorst. In Göttingen ging het om twee artsen die 25 patiënten op deze wijze hogerop hielpen, waaronder een Rus. Die laatste had zelfs geld betaald aan zijn arts. Die kwestie ligt nog bij de Duitse justitie.

Toezicht
Voor de Duitse minister van Volksgezondheid was de affaire in Göttingen aanleiding om het toezicht te verscherpen. Daarop werd Eurotransplant in Leiden benaderd om inzage te geven in de aangeleverde gegevens. 'Specialisten moeten bij ons niet alleen hun patiënten aanmelden, maar ook alle veranderingen in het ziekteverloop. Daardoor kun je aan de hand van onze gegevens bepalen of een dossier er normaal uitziet', aldus de woordvoerder.

Over de motieven van de specialisten bestaat nog geen duidelijkheid. In sommige Duitse media wordt gesuggereerd dat die financieel van aard zouden zijn, maar van geldstromen van patiënt naar arts is alleen in het ene geval van Göttingen gebleken. Concurrentie tussen klinieken om zoveel mogelijk transplantaties te doen zou ook een rol kunnen hebben gespeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden