NieuwsNieuwssites

Nederlandse nieuwssites verzamelen enthousiast data van bezoekers

In vergelijking met andere Europese landen zijn Nederlandse nieuwssites enthousiaste volgers van hun bezoekers via cookies of andere zogenoemde trackers. De publieke omroep is een uitzondering.

Het pand van Telegraaf Media Groep (TMG) in AmsterdamBeeld ANP

Ook al zijn de betaalmuren de laatste jaren opgerukt (in Nederland onder andere bij AD.nl, NRC.nl en Volkskrant.nl), nog altijd lijken nieuwssites niet zonder cookies en andere technieken voor het volgen van hun bezoekers te kunnen. Adverteerders zijn dol op dit soort informatie omdat ze zo inzicht krijgen in de interesses van internetgebruikers. Binnen Europa behoren de Nederlandse nieuwssites tot de grotere dataverzamelaars. Dit blijkt uit onderzoek van de Volkskrant in samenwerking met de Fontys hogeschool voor de Journalistiek waarbij van alle EU-landen de vijf grootste nieuwssites werden onderzocht.

Uitzondering binnen het Nederlandse beeld is de site van de NOS, met slechts één tracker. Ook andere Europese publiek gefinancierde sites hebben weinig trackers. Hoe meer trackers op een site hoe meer commerciële partijen te weten komen over de internetgangen van bezoekers. In de steekproef hebben het AD.nl, NU.nl, Telegraaf.nl en RTLnieuws.nl er respectievelijk 26, 25, 16 en 25. Per land werden telkens de vijf grootste nieuwssites bekeken. Ook de Volkskrant maakt gebruik van veel advertentietrackers (20 ten tijde van de steekproef), maar is niet in dit onderzoek meegenomen omdat het niet in de top-5 staat.

Nederland behoort samen met Bulgarije, Polen, Turkije, Engeland, Duitsland en Frankrijk tot de grootste verzamelaars. Zeker het uitbundige Duitse gebruik is opvallend omdat dit land bekend staat om zijn aandacht voor privacy. De Scandinavische landen, maar ook Hongarije, Zwitserland en Ierland, doen het relatief goed. Dankzij deze landen scoort de EU gemiddeld beter dan de nieuwssites uit het Princeton-onderzoek van 2016: 22 versus 35 trackers (inclusief andere trackers zoals analytics).

Al jarenlang behoren nieuwssites wereldwijd tot de uitbundigste verzamelaars van de surfgegevens van hun bezoekers. Dat doen ze onder andere door het plaatsen van advertentiecookies. In 2016 deed de Princeton Universiteit onderzoek naar het gebruik van cookies bij de 1 miljoen grootste sites ter wereld. De categorie ‘nieuws’ prijkte stijf bovenaan. De verklaring van de onderzoekers: meer dan andere categorieën zijn nieuwsorganisaties afhankelijk van advertenties omdat veel nieuws gratis wordt aangeboden.

Uit het grootschalige onderzoek van Princeton uit 2016 komt naar voren dat nieuwssites het vaakst trackers gebruikenBeeld Princeton 2016

Nu, vier jaar later, is die situatie iets verschoven. Niet alleen in de VS, maar ook in Nederland zijn er steeds meer nieuwssites die werken met betaalmuren die ervoor moeten zorgen dat er (betalende) abonnees binnenstromen. Europa staat bekend om zijn veel strengere privacywetgeving (de GDPR) die consumenten moet beschermen tegen de datahonger van advertentie- en techbedrijven.

In Nederland nam de STER begin dit jaar een voorschot op een toekomst zonder advertentiecookies. De verkooporganisatie van de publieke omroep plaatst geen cookies meer. In plaats daarvan schotelt de STER advertenties voor op basis van de context. Gaat een artikel over auto’s, dan staat er een advertentie van een autofabrikant bij. De ervaringen in een eerdere proef waren positief.

Floor Terra, onderzoeker bij The Privacy Company en niet bij dit onderzoek betrokken, juicht deze ontwikkeling toe: ‘Het is veel netter, want je hoeft de digitale gangen van je bezoekers niet in kaart te brengen.’ Maar, zegt hij ook, niet iedere site kan zich dit permitteren. ‘De STER heeft een sterke onderhandelingspositie vanwege zijn grootte.’ 

Ook constateert Terra dat de laatste tijd ook bij het grote publiek veel aandacht is voor cookies. ‘Dat is goed. Maar we moeten ons niet blindstaren op cookies. Adverteerders vinden steeds weer nieuwe creatieve manieren om internetters te volgen. Ook als consumenten software hebben geïnstalleerd die advertentiecookies tegenhoudt.’ Een van die methodes is ‘fingerprinting’. Hierbij kijken partijen naar de unieke combinatie van zaken als besturingssysteem, browser, schermresolutie, ip-adres en geïnstalleerde plug-ins. Op die manier kan bezoek ook in kaart worden gebracht.

Terra: ‘Als je trackerdetectie-software aangeeft dat een bepaalde site zich netjes gedraagt omdat er geen trackers zijn, dan is dat niet per definitie goed nieuws. Ze kunnen zich ook van andere methodes bedienen.’ Het lastige is dat deze lastiger zijn te detecteren. Terra houdt zijn hart dan ook vast over de toekomst: ‘Nieuwe advertentievolgtechnieken zitten nauwer verweven in de software die consumenten gebruiken. En zijn dus lastiger te ontdekken en uit te schakelen.’

UPDATE 24 september 10.00 De ene advertentietracker van de NOS is afkomstig van Chartbeat. Dit programma kan inderdaad voor advertentiedoeleinden worden ingezet, maar wordt door de redactie alleen gebruikt om te bekijken welke verhalen het beste scoren, benadrukt de omroep. 

Disclaimer - Deze steekproef werd uitgevoerd door Jeroen de Vos van Fontys Hogeschool samen met studenten. Zij gebruikten hiervoor het programma Ghostery in een speciale onderzoeksbrowser, dat cookies en andersoortige trackers in kaart brengt. Het aantal trackers kan van moment tot moment verschillen. Deze momentopname werd eind juni verricht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden