nieuwsIrak

Nederlandse luchtaanval in Irak veroorzaakte zeker zeventig burgerdoden

Het was een Nederlandse F16 die in 2015 de bom dropte op de wapenopslagplaats van IS in de Iraakse stad Hawija waarbij zeventig burgers werden gedood en honderden gewond raakten. Dat meldden NOS en NRC vrijdag op gezag van ‘diverse bronnen’. Defensie wil vanwege de veiligheid van de vliegers en hun families de betrokkenheid nu niet bevestigen, maar zegt te werken aan ‘meer transparantie'.

Volgens de NOS werd de aanval uitgevoerd vanaf de luchtmachtbasis in JordaniëBeeld ANP

Het Pentagon bevestigde tegenover NRC en NOS de dood van zeventig burgers bij het bombardement. Ooggetuigen zeiden destijds tegen Reuters dat het leek alsof de stad door een aardbeving was getroffen. Het Ceasefire Project, dat met financiële steun van de EU onderzoek deed naar burgerslachtoffers van bombardementen, noemt het voorval in een rapport ‘een van de enkele acties van de anti-IS-coalitie met het grootste verlies van burgerlevens'. 

Naderhand bleek dat zich veel vluchtelingen in de directe omgeving van de wapenfabriek ophielden en dat er veel meer explosief materiaal lag opgeslagen dan bij de anti-IS-coalitie bekend was. Door dat laatste was de explosie enorm, wat een secondaire explosie uitlokte. Een hele wijk werd weggevaagd. Maar de informatie over die secundaire explosie kwam twee dagen na het bombardement van de Amerikaanse luitenant-generaal Hesterman, niet van Nederlandse autoriteiten. 

De linkse oppositie dringt er in de Tweede Kamer al langer op aan bij minister van Defensie Ank Bijleveld om meer openheid te betrachten over mogelijke burgerslachtoffers bij Nederlandse bombardementen op IS-doelen in Irak en Syrië. Tot dusver zonder veel resultaat. Nederland was vanaf 2014 boven Irak actief, vanaf 2016 boven Syrië, de missie eindigde eind vorig jaar.  

Transparantie

‘Met alle begrip voor de complexe situaties in oorlogsgebied, en de overwegingen over de veiligheid van de vliegers en hun families, vinden we toch dat maximale transparantie moet worden geboden’, reageert John Kerstens (PvdA) op het nieuws. ‘Je wilt niet dat wat daar gebeurd is in de krant lezen. Andere landen zijn toeschietelijker met het verstrekken van informatie.’ Volgens hem heeft Nederland zijn eigen verantwoordelijkheid om daarover te communiceren en de achtergrond te schetsen bij wat er gebeurd is. ‘Dat is ook in het belang van Defensie zelf.’

In een reactie op het nieuws, zegt Defensie ‘heel serieus’ te kijken ‘naar de haalbaarheid om transparanter te zijn over onze luchtaanvallen in relatie tot burgerslachtoffers’. In antwoord op eerdere kritiek uit de Kamer zou nu al iets meer informatie worden gegeven over het aantal missies, locaties en type doel. Bijleveld zegt voor het eind van het jaar met maatregelen te komen die deels voortborduren op voorstellen uit de Kamer. ‘Maar de wens om transparant te zijn moet worden afgewogen tegen verschillende veiligheidsbelangen.’  

Voor wat betreft schadevergoedingen voor nabestaanden verwees Bijleveld eerder in de Kamer in eerste instantie naar de Iraakse autoriteiten. Maar, zo citeert de NOS haar,  ‘mocht een Nederlandse inzet onverhoopt toch tot burgerslachtoffers leiden, dan zal per geval worden beoordeeld of er aanleiding is tot het betalen van schadevergoeding.’ Maar nabestaanden in Hawija zeggen niks teruggehoord te hebben vanuit Bagdad, of de helft van het bedrag als smeergeld te hebben moeten betalen alvorens ze een schadevergoeding kregen.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden