Nieuws Brieven WO1

Nederlandse krijgt en ontcijfert Franse brievenschat – 3.000 stuks – uit Eerste Wereldoorlog

Een Nederlandse ontving via de buren van haar Franse vakantiewoning ruim 2.500 soldatenbrieven uit de Eerste Wereldoorlog. Een zeldzame collectie, die laat zien hoe gewone mensen in een klein dorp de Grande Guerre beleefden.

César Vincent in zijn soldaten­uniform, ­nazomer 1914. Beeld Sas Schilten

Of Mies Haage (77) misschien belangstelling had in brieven uit de Eerste Wereldoorlog, wilde haar Franse buurman weten. Ja hoor, dat had ze wel, was het antwoord. Zo raakte de gepensioneerde docent Nederlands en Portugees verzeild in een onderzoek waarin ze uiteindelijk ruim 2.500 brieven uit de Grande Guerre vond en die brieven woord voor woord, soms letter voor letter, transcribeerde. De brieven zijn online gezet op een website die wordt beheerd door het departement Drôme. 

Op de zolder van Mies komt soldaat César letter voor letter weer tot leven
 De Franse buurman van Mies Haage had op zolder nog wat brieven liggen uit de Eerste Wereldoorlog. Wilde ze die misschien een keer zien? Het was het begin van vijftien jaar onderzoek naar meer dan 3.000 oude brieven, die Haage stuk voor stuk ontcijferde.

Ook in de 19de eeuw werden al snapshots en selfies gemaakt. De welgestelde amateurs die de fotografie ontdekten waren eigenlijk de eerste Instagrammers. 

De verzameling soldatenbrieven is verdeeld in drie groepen van respectievelijk 1.500, 800 en 200, allemaal afkomstig uit de omgeving van Crupies, een gehucht in het departement Drôme waar Haage en haar partner een vakantiewoning hebben. 

Zeldzaam

De grootste set brieven is afkomstig van soldaat César Vincent, de oudoom van Haages Franse buurman. Vincent werd in 1914 als 20-jarige opgeroepen voor het Franse leger. Hij sneuvelde op 26 oktober 1917. Van hem en zijn familie bleek ook nog een set van 500 vooroorlogse brieven te bestaan.

Brieven uit Eerste- en Tweede Wereldoorlog duiken wel vaker op, maar zo’n grote collectie als deze is zeldzaam, zegt Stephen Davies, directeur van het Canadian Letters & Images Project van de Vancouver Island University – een van de grootste collecties soldatenbrieven in de wereld. ‘In de negentien jaar dat ik hier directeur ben, heb ik zoiets nog niet meegemaakt.’

Kaarten werden vaak tot de laatste millimeter volgeschreven om portokosten te sparen. Beeld Sas Schilten

Pakjes correspondentie

De verzameling van César Vincent is volgens Davies extra bijzonder omdat hij regelmatig pakjes correspondentie naar huis stuurde, waardoor ook antwoorden op zijn brieven bewaard zijn gebleven.

Jacqueline Wadsworth, die in 2014 een verzameling soldatenbrieven bundelde in het boek Letters from the Trenches, bevestigt het zeldzame karakter van de verzameling. ‘Een typische collectie bevat misschien honderd of tweehonderd brieven.’

‘Dankzij de transcripties van een grote verzameling brieven en antwoorden uit één dorp kun je tot in detail, vanuit verschillende perspectieven, lezen hoe gewone mensen de Eerste Wereldoorlog meemaakten’, zegt Wadsworth.

Na drie maanden in het ziekenhuis wordt César in maart 1917 teruggestuurd naar het front. Hij vindt dat hij nog niet is hersteld en schrijft zijn moeder over het onrecht dat hij voelt: 'Er bestaat hier alleen onrecht en ongelijkheid. Ik veracht deze republiek. Ik veracht Frankrijk en ik veracht degenen die ons regeren. Schandelijk.’ Beeld Sas Schilten
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden