Nieuws Karenia J.

Nederlandse IS-bruid overleden in Syrië, grote bezorgdheid onder ouders en grootouders

Een moeder loopt met haar kind door het kamp Ain Issa, in het noorden van Syrië. Beeld AFP

De Nederlandse IS-verdachte Karenia J. is gestorven in een vluchtelingenkamp in Syrië. Over het lot van kinderen en kleinkinderen in dit soort kampen bestaat in Nederland grote bezorgdheid onder ouders en grootouders. 

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

‘Als je zulk nieuws hoort, gaat je hart sneller kloppen van angst. Zou het om mijn dochter gaan?’ Vorige week verscheen het ene na het andere WhatsAppbericht op de telefoon van Houssein. 

‘Is het waar dat een jonge moeder uit Nederland medio januari is overleden in een Syrisch vluchtelingenkamp? Wie is het? En waar zijn haar kinderen nu?’

‘Iedereen binnen de lotgenotengroep is bezorgd om zijn of haar kinderen en kleinkinderen. Wij houden elkaar op de hoogte’, zegt Houssein, wiens dochter en kleinkinderen ook in een Syrisch vluchtelingenkamp zitten. Om privacyredenen wil hij niet met zijn achternaam in de krant.

Het is voor de ouders vaak lastig om contact te onderhouden met hun kinderen die afgelopen jaren als IS-aanhanger naar Syrië reisden. Als ze nog leven, zitten ze verspreid over de verschillende vluchtelingenkampen. Niet iedereen heeft een telefoon. En daar komt bij: niet elk kind wil met zijn of haar ouders spreken.

Chronische ziekte

Volgens meerdere bronnen is de overleden Nederlandse vrouw de 31-jarige Karenia J. De Koerdische minister van Buitenlandse Zaken bevestigt dit. Aanvankelijk was er verwarring over haar identiteit. Volgens een diplomatieke vertegenwoordiger van Koerdisch Syrië had Karenia J. zich geregistreerd als Soedanees, bovendien gebruikte ze een andere naam. De van oorsprong Antilliaanse vrouw groeide op in Zwolle. Ze liet zich na haar bekering Safiya noemen. Ze was getrouwd met de inmiddels overleden Jamal El Koua, een beruchte Belgische IS-strijder. 

Volgens de Vlaamse krant Het Laatste Nieuws hadden ze samen twee kinderen, van 2 en 4 jaar oud. El Koua vertrok in maart 2013 al naar Syrië. Hij zou bevriend zijn geweest met Abdelhamid Abaaoud uit Molenbeek, het veronderstelde brein achter de aanslagen in Parijs in november 2015. Enkele dagen na de aanslag werd Abaaoud doodgeschoten door de Franse politie.

El Koua zou bij IS uitgegroeid zijn tot een specialist in zwaar geschut. Zijn lievelingswapen was een SPG-9, een draagbaar kanon dat wordt gebruikt om granaten af te vuren op tanks, aldus Het Laatste Nieuws. De echtgenoot van Karenia J. zou zijn gesneuveld voordat zij en hun kinderen in Koerdische handen vielen.

Volgens meerdere bronnen leed Karenia J. aan een chronische ziekte die zonder adequate medische zorg fataal kan aflopen. Ze is nog wel naar een ziekenhuis gebracht, maar bleek uiteindelijk te zeer verzwakt, aldus een bron bij VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR in Syrië.

 ‘Ze was voor zover ik weet de enige Nederlandse vrouw in dat kamp’, zegt Marion van San. De Vlaamse criminoloog van de Rotterdamse Erasmus Universiteit heeft geregeld telefonisch contact met Nederlandse en Vlaamse jihadbruiden. ‘Ik hoorde van een vrouw die een paar maanden eerder met haar in Ain Issa heeft gezeten, dat Safiya ziek was en vreselijke honger had.’

Hygiëne

Ain Issa ligt in het noorden van Syrië. Het is een groot kamp, met zo’n negenduizend vluchtelingen. De Volkskrant bezocht het kamp in 2017. Toen verbleven de IS-bruiden met hun kinderen in een stenen gebouw, afgezonderd van de rest. De hygiënische omstandigheden waren erbarmelijk. Ook in andere kampen worden de IS-vrouwen apart gehuisvest, al moeten zij het daar net als de overige vluchtelingen met tenten doen.

Volgens Hoessein zijn er nauwelijks medische voorzieningen in de kampen. Hij reisde vorig jaar met een cameraploeg van BNN Vara naar verschillende kampen. Op zoek naar zijn dochter Meryem en zijn kleinkinderen. Hij vond hen in een ander kamp. ‘Voor de kinderen is het het ergste. Elk kind is ziek. Het ene kind is alleen zieker dan het andere kind.’ Hij kan maar niet begrijpen dat de Nederlandse regering nog niet heeft ingegrepen. ‘Mijn kleinkinderen zijn onschuldig.’

Kinderen overlijden

De situatie voor deze vrouwen en kinderen in de vluchtelingenkampen was al slecht, voegt Van San toe. ‘In de zomer was het 45 graden, soms was er geen drinkwater.’ In de Syrische winter is het volgens de onderzoeker alleen nog maar erger geworden. Vorige week sloeg de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) alarm: in één van de Syrische kampen, Al Hol, overleden de afgelopen acht weken 29 Syrische kinderen en pasgeboren baby’s door de kou. Dat gebeurde in de eerste dagen nadat ze waren aangekomen, soms na een dagenlange tocht door de woestijn. In Al Hol kwamen afgelopen twee maanden 23 duizend nieuwe vluchtelingen aan, met name vrouwen en kinderen. De populatie in dat kamp verdrievoudigde in korte tijd. Van San: ‘IS is bijna verslagen. Het vriest en het sneeuwt. Er komen veel te veel nieuwe mensen aan. De eerste dagen moeten ze nog buiten slapen wegens gebrek aan tenten.’

Volgens Van San worden de jihadbruiden en hun kinderen binnen de vluchtelingenkampen met minachting behandeld. ‘Dat is op zich te begrijpen. IS was de grote vijand, er zijn verschrikkelijke dingen gebeurd. Maar die frustratie wordt ook op de kinderen botgevierd. Tegelijkertijd kunnen de moeders, als ze dat zouden willen, ook niet openlijk afstand nemen van IS. Want binnen het kamp zijn ook andere IS-vluchtelingen die hen onder druk zetten.’

Brand

Geregeld sturen Van Sans contactpersonen haar foto’s en filmpjes. ‘In de tenten staan kacheltjes. Het gebeurt wel eens dat zo’n kacheltje ontploft. Dan staan er zo vijf tenten in brand. Ik krijg beelden van verbrande kinderen. De situatie is echt verschrikkelijk.’

Wat doet Nederland om IS-vrouwen en hun kinderen terug te halen uit Syrië?

Zo’n dertig Nederlandse Syriëgangers en hun kinderen verblijven in kampen en gevangenissen in Syrië. Wat doet Nederland om ze terug te halen? Vier vragen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden