Nieuws

Nederlandse infiltrant in terroristennetwerk aan zijn lot overgelaten door veiligheidsdiensten

Een Nederlander die jarenlang diep geïnfiltreerd was in een terroristisch netwerk, heeft er onder andere voor gezorgd dat het brein achter de aanslag op Bali werd opgespoord en gedood. Ook zijn met zijn inlichtingen een IS-leider in Syrië en twee andere belangrijke terroristen gedood.

Bij de bomaanslagen op Bali in 2002 kwamen 202 mensen om het leven. Beeld REUTERS
Bij de bomaanslagen op Bali in 2002 kwamen 202 mensen om het leven.Beeld REUTERS

De Nederlandse man, die voor zowel de Amerikaanse CIA als de Nederlandse AIVD werkte, wordt bedreigd en is ondergedoken in Nederland. Hij klopte bij de AIVD tevergeefs om hulp aan. Dit blijkt uit onderzoek van de Volkskrant, waarvoor Amerikaanse berichten zijn ingezien en is gesproken met directbetrokkenen.

De Nederlander kwam in 2003 in contact met de CIA, die een gezamenlijke operatie opzette met de AIVD. De man wist de terroristische organisatie Jemaah Islamiyah binnen te komen, die banden heeft met Al Qaida en verschillende aanslagen pleegde. In 2005 slaagde de Nederlander, door de Volkskrant Eduard genoemd, erin om de locatie van Azahari Husin te achterhalen waarna de Indonesische politie hem doodde. Azahari Husin was een van de meest gezochte terroristen van Azië.

Eduard had veelvuldig contact met de CIA en sprak tweemaal per jaar met de AIVD. Zijn eerste missie kwam in 2007 ten einde toen de dreiging van islamitisch terrorisme in Indonesië was afgenomen. Van 2016 tot 2018 infiltreerde hij wederom in het terroristennetwerk nadat een oud contact van hem opdrachtgever was gebleken bij een aanslag in Jakarta. Hij verschafte de CIA uitgebreid informatie over Indonesische IS-leiders in Syrië. Die inlichtingen leidden ertoe dat een IS-leider in 2018 op zijn motor werd gedood door een Amerikaanse drone.

De CIA-agent die het brein achter de aanslag op Bali opspoorde was een Nederlander. Dit is zijn verhaal.

Doodsbedreidingen

In 2019, een jaar nadat zijn werkzaamheden waren gestopt, ontving hij doodsbedreigingen. De man vroeg de AIVD om hulp, maar werd niet teruggebeld. Hij kwam met zijn gezin naar Nederland en schakelde een advocaat in. Vier maanden na de eerste contactpoging schreef Dick Schoof, destijds hoofd AIVD, dat zijn kwestie intern zou worden besproken.

Voor de bedreigingen voelde de inlichtingendienst zich niet verantwoordelijk. Die kwamen voort uit zijn werk van 2016-2018, en in die tweede periode werkte hij uitsluitend voor de CIA, betoogde de dienst. Dat het de AIVD zelf was die hem in 2016 met de CIA in contact had gebracht, werd buiten beschouwing gelaten. De man diende daarop een klacht in bij toezichthouder CTIVD.

De commissie volgde de redenering van de AIVD, blijkt uit een beslissing van februari dit jaar. ‘Klager heeft, in zijn geval, uit vrije wil en zonder beïnvloeding van de AIVD zelf de keuze gemaakt om de tweede operatieperiode met de buitenlandse dienst samen te werken.’ Wel vindt de toezichthouder dat de AIVD ‘zuiverder’ had kunnen handelen en noemt de commissie het verwijtbaar dat de AIVD niet op hulpvragen reageerde. Daardoor is ‘niet behoorlijk’ richting hem gehandeld.

‘Verhullend’ verhaal

De AIVD zegt geen uitspraken te doen over ‘wie voor of met de AIVD’ hebben gewerkt. De dienst stelt de wettelijke zorgplicht ‘zeer serieus’ te nemen maar kan niet toelichten ‘hoe we dat precies vormgeven.’ In september heeft de AIVD de man laten weten te willen helpen bij het bedenken van een ‘verhullend’ verhaal over zijn verleden.

Inlichtingenbronnen die de zaak kennen, vinden dat de AIVD zich afstandelijk en star opstelt. ‘De AIVD is nooit ruimhartig als het gaat over de interpretatie van de zorgplicht’, zegt een ervaren inlichtingenman. Een andere, die van het dossier op de hoogte is: ‘Typisch gedrag van een inlichtingendienst: als je niet meer nodig bent, ben je uit zicht. We zijn als diensten niet goed in nazorg.’

De man zit al meer dan anderhalf jaar met zijn gezin op een kleine kamer in Nederland en kan niet terug naar Indonesië. Hij heeft zijn bedrijf daar moeten opgeven. In Nederland kan hij moeilijk een nieuw leven opbouwen, mede vanwege zijn geheime verleden. Bij de CIA aankloppen voor hulp kan ook niet. De secretaris-generaal van Binnenlandse Zaken heeft de man per brief laten weten dat de CIA ‘iedere vorm van contact’ ziet als een schending van de geheimhouding die de kwestie zou compliceren en een ‘onacceptabel veiligheidsrisico’ oplevert. De CIA liet weten niet op de zaak te willen reageren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden