Nederlandse film naar Cannes

Sinds 1975 was het niet meer voorgevallen: een Nederlandse film die meedingt naar de Gouden Palm, te Cannes. Volgende maand presenteert Alex van Warmerdam 'Borgman' in deze prestigieuze filmcompetitie.

1.858 films werden er ingezonden, maakte festivaldirecteur Thierry Frémaux donderdag bekend bij de presentatie van de programmering van het jaarlijkse Cannes Filmfestival. En vanzelfsprekend werd daarvan slechts een fractie geselecteerd. 15 mei opent The Great Gatsby van de Australische regisseur Baz Luhrmann het twaalfdaagse festival, met Leonardo DiCaprio in de rol van excentrieke miljonair. De negentien films tellende competitie om de Gouden Palm leest op papier - zoals elke editie - als een staalkaart van de hedendaagse wereldcinema. Nieuw werk van grote Aziatische auteurs (Jia Zhangke, Kore-eda Hirokazu) tussen populaire Amerikanen (Coen-broers, Steven Soderbergh) en Europese regisseurs van het moment (Paolo Sorrentino, Nicolas Winding Refn - met de opvolger van Drive; Only God Forgives). En ook de Iraanse Oscar- en Gouden Beer-winnaar Asghar Farhadi dingt met zijn drama Le Passé mee naar de Gouden Palm.


Het Un Certain Regard programma, dat deel uitmaakt van de officiële selectie maar niet meetelt voor de prijzen, opent met The Bling Bling, de nieuwe film van Sofia Coppola. In dit programma is ook de nieuwe film van Hany Abu-Assad opgenomen (Omar), de Nederlands-Palestijnse filmer die in 2006 met Paradise Now werd genomineerd voor een Oscar. Die nieuwe film handelt over drie jeugdvrienden en een jonge vrouw die in hun strijd voor vrijheid worden verscheurd. Het drama speelt zich af in de Palestijnse gebieden.


Het Nederlandse aandeel op het festival kan nog toenemen, als de komende dagen de aan het festival gelieerde bijprogramma's worden gepresenteerd.


De competitie om de Gouden Palm of niks, voorzien van die boodschap stuurden de Van Warmerdams - regisseur Alex en producent Marc - de werkkopie van hun speelfilm Borgman maanden geleden naar de programmeurs van Cannes, het belangrijkste filmfestival ter wereld. 'Ik wilde niet in een bijprogramma', zegt Alex van Warmerdam over de telefoon vanuit Noord-Spanje, waar hij aan een nieuw filmscript schrijft. 'Dan ga ik liever naar Venetië. Daar waren eerder ook Abel, De Jurk en Emma Blank al te zien, dus dat is een beetje mijn festival geworden.'


Er zijn maar heel weinig Nederlandse regisseurs die zich zo'n houding kunnen permitteren; ook de bijprogramma's van Cannes gelden namelijk als zeer prestigieus. Afgelopen woensdagavond, de avond voor de selectie bekend werd gemaakt, hing festivaldirecteur Thierry Frémaux aan de telefoon met heuglijk nieuws. 'Hij nam ruim de tijd om te vertellen hoe vereerd het festival was om Borgman op te nemen in de competitie', zegt Van Warmerdam. 'Dat er iets gaande was, wisten we wel, want als ze 'm niet willen, hoor je dat meestal razend snel.'


Voor het aanzien van de Nederlandse filmwereld in het buitenland is de selectie van Borgman van grote betekenis: al sinds 1975 (Mariken van Nieumeghen van Jos Stelling) werd geen Nederlandse speelfilm meer opgenomen in de competitie om de Gouden Palm. Er gingen zo nu en dan wel Nederlandse films naar Cannes, zoals The Silent Army met Marco Borsato en Van Warmerdams eigen Kleine Teun, in 1998. Maar die eindigden nooit in die allermooiste etalage van het festival.


In Van Warmerdams achtste speelfilm belt een ondergronds levende, sinistere man - Borgman - aan bij de villa van een welgestelde familie en nestelt hij zich in het gezin. Borgman strijdt volgende maand om de Gouden Palm met achttien andere titels, waaronder nieuwe films van de Coen-broers en Roman Polanski.


'Ik wilde afdalen in de kelder van mijn geest', zegt Van Warmerdam over zijn film, waarin onder meer Hadewych Minis, Annet Malherbe en Van Warmerdam zelf een rol spelen. 'Er vallen wat doden ja. Maar in welke film niet? Het is ook weer geen horror, maar humor speelt - anders dan in mijn voorgaande films - slechts een subtiele rol. En elk woord dat ik kon schrappen, heb ik ook geschrapt. Borgman is een chirurgische film, niet emotioneel. Aan het begin nog wat jeu en dan almaar strakker.'


Bij alle complimenten had de festivaldirecteur van Cannes nog één kleine opmerking over het einde. Precies het stukje dat Van Warmerdam op het allerlaatst nog heeft aangepast, ná de inzending van de werkkopie. 'Je zou kunnen concluderen dat ze er daar verstand van hebben ja. Ik zei: u boft, dan krijgt Cannes een betere film dan u voorzien heeft.' Hoe de film afloopt zegt hij liever niet. 'Maar je blijft nu dichter bij het personage van Hadewych, het is een meer klassiek einde.'


De broers Van Warmerdam, die het in nuchterheid niets voor elkaar onderdoen, zien wel wat op tegen de galapremière zelf. Of beter: tegen dat gala-gedeelte. De regisseur: 'Ik begrijp dat Borgman een middagpremière krijgt, die wat losser is dan de avond, meer casual. Dat vind ik wel zo prettig.'


Over zijn eerdere Cannes-ervaring sprak Van Warmerdam de voorbije jaren nooit zo positief. 'Dat is wat flauw om nu over te beginnen, maar het viel me toen behoorlijk tegen. Het ging er toch minder om de film dan in Venetië. Dat glossygedoe, die rompslomp van Cannes. Dat die meisjes dan hun tieten laten zien enzo. O, is dat niet meer?' Het pornofestival waarop hij doelt, dat jarenlang tegelijkertijd plaatsvond met het festival voor de artistieke film en zo altijd veel aandacht trok op de boulevard, is sinds 2001 verplaatst.


Borgman gaat eind augustus in première in de Nederlandse bioscoop en heeft ook al een Franse distributeur. Naar verwachting zal de film in Cannes aan veel landen worden verkocht. 'Het is een duwtje in de rug. Ik ben niet in extase, nee. Maar ik ben dan ook geen extaseman. Ik ben wel gewoon heel blij.' Over de concurrentie, straks in Cannes: 'Naar een nieuwe film van de Coens ben ik altijd benieuwd, maar ik ben geen festivalman. Als bezoeker, bedoel ik. Die films kun je later thuis ook in de bioscoop zien. Dan ga ik in Cannes liever op een terrasje zitten.'


Cannes Filmfestival Line-up


Filmografie


Abel (1986)


De noorderlingen (1992)


De Jurk (1996)


Kleine Teun (1998)


Grimm (2003)


Ober (2006)


De laatste dagen van Emma Blank (2009)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden