Nederlandse Europarlementariër zet eerste stap naar mogelijke straf voor Orbán

Volgens Judith Sargentini (GroenLinks) is er in Hongarije een 'ware heksenjacht' tegen democratie gaande

De Hongaarse premier Viktor Orbán bezondigt zich aan een 'ware heksenjacht' op alles wat thuishoort in een gezonde democratie en rechtsstaat. Er is sprake van een ernstige en systematische schending van de Europese waarden. Daarom moet de Europese Unie op grond van Artikel 7 van het EU-verdrag een begin maken met de zwaarst mogelijke strafprocedure tegen Orbán.

De Hongaarse premier Viktor Orbán tijdens een persconferentie in Boedapest. Foto afp

Dit voorstel heeft Judith Sargentini, Europarlementariër voor GroenLinks, donderdag gedaan na een onderzoek van bijna een jaar naar de situatie in Hongarije. Zij werkte in opdracht van het Europees Parlement. Dat moet nu op basis van Sargentini's rapport besluiten of het haar voorstel tot activering van Artikel 7 overneemt.

Doet het parlement dat, dan zullen vervolgens ook de Europese Commissie en de lidstaten zich moeten uitspreken. Uiteindelijk kan de procedure uitmonden in de zwaarst denkbare straf: het intrekken van het Hongaarse stemrecht in de EU. Dat kan echter alleen met de unanieme steun van de lidstaten. De weg is dus lang en aan het eind ligt de lat zeer hoog.

Bijval maar ook kritiek

Sargentini erkende donderdag dat ze 'geen garantie' kan geven dat het uiteindelijk tot een straf komt. Maar volgens haar heeft het parlement de morele plicht in te grijpen als een lidstaat afglijdt naar een autoritair regime. 'De persvrijheid is ingeperkt. De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht is niet langer gegarandeerd. Gerenommeerde ngo's en een universiteit worden bedreigd in hun voortbestaan. EU-subsidies worden misbruikt. De rechten van minderheden en vluchtelingen worden geschonden.' Het was een hele lijst die Sargentini opsomde.

De Europarlementariërs gaan nu haar onderzoek en voorstel bespreken. In september stemt het voltallige parlement erover. Voor het daadwerkelijk in werking stellen van de Artikel 7-procedure is een tweederdemeerderheid nodig. Of die er komt, valt niet te voorspellen. In de commissie Burgerlijke Vrijheden, waar de GroenLinks-parlementariër haar rapport presenteerde, was er bijval maar ook kritiek. Dat laatste kwam met name van rechtse commissieleden. Is het rapport niet de 'wraak' van Europa voor de Hongaarse weigering vluchtelingen op te nemen? Doet het er niet toe dat de Hongaarse kiezers zondag met overgrote meerderheid voor Orbáns rechts-nationalistische Fidesz-partij hebben gestemd? Wat dat laatste betreft, verwees Sargentini op de persconferentie naar het rapport van de OVSE-waarnemers, die afgelopen weekeinde veel kritiek hadden op de eerlijkheid van de verkiezingen.

Sleutelrol voor christendemocraten

Bij de besluitvorming in het parlement zal een sleutelrol zijn weggelegd voor de christendemocraten van de Europese Volkspartij (EVP), waarvan ook Fidesz deel uitmaakt. Deze fractie, de grootste in het parlement, is verdeeld. Veel EVP'ers, onder wie Esther de Lange van het CDA, zijn zeer kritisch over Orbán. Anderen willen zich niet vervreemden van de Hongaar om zo de mogelijkheid te houden hem bij te sturen. De thema's waarop Orbán hamert - migratie, veiligheid, tradities, christelijk erfgoed - zijn ook de onze, alleen is de manier waarop hij het doet verkeerd, zegt menig EVP'er.

Artikel 7 bestaat al langer, maar werd tot eind vorig jaar nooit geactiveerd. Afgelopen december deed Frans Timmermans dat voor het eerst namens de Europese Commissie tegen Polen, wegens bedreiging van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Met het voorstel van Sargentini is het nu voor het eerst dat in het Europees Parlement initiatief wordt genomen tot eventuele activering van het artikel. In beide gevallen moet de praktijk gaan uitwijzen of het werkt.

Judith Sargentini (GroenLinks) in 2012. Foto Martijn Beekman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.