Nederlandse economie loopt achter met vergroening

De Nederlandse economie loopt achter op het gebied van vergroening en is daardoor weinig toekomstbestendig. Door het grote belang van sectoren die veel energie en grondstoffen gebruiken, is Nederland kwetsbaar voor de te verwachten schaarste.

Minister Henk Kamp (L) van Economische Zaken krijgt een rondleiding van de eigenaar van een tomatenkwekerij, voorafgaand aan de ondertekening van een pakket duurzame financieringsafspraken. Beeld anp

Veel meer dan nu gebeurt moeten daarom kleine, vernieuwende bedrijven worden ondersteund, schrijft het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in het advies Vergroenen en Verdienen, dat vandaag verschijnt. Deze 'uitdagers' van de gevestigde orde hebben meer innovatieve potentie dan de grote bedrijven, die vooral de status quo proberen te handhaven.

'We lijken minder goed dan andere sterke economieën in staat de omslag te maken naar schonere en efficiëntere producten en processen. Nederland loopt achter als het gaat om groene innovatie', aldus de onderzoekers.

Zij pleiten onder meer voor het beprijzen van energie- en grondstoffengebruik, meer geld voor onderzoek en ontwikkeling, en hulp bij internationalisering van het midden- en kleinbedrijf.

Green Deals
Nederland doet de laatste jaren wel wat voorzichtige pogingen tot groene innovatie, zoals met de Green Deals die belemmeringen voor bedrijven moeten wegnemen. In maart zette het kabinet zijn beleid uiteen in de Kamerbrief Groene Groei, waarin acht domeinen worden benoemd die het voor Nederland moeten gaan doen (energie, biobased economy, klimaat, afval, bouw, voedsel, mobiliteit en water).

 
Nederlandse burgers zetten thema's als milieu, klimaat en energie niet hoog op de agenda. Ook bij veel Nederlandse bedrijven lijkt een gevoel van urgentie te ontbreken
Het PBL

Het PBL noemt dat 'een eerste stap', maar vindt dat er geen echte keuzen worden gemaakt. 'Niet elke sector lijkt even kansrijk.' Zelf adviseren de onderzoekers om de keuze meer te baseren op bestaande sterktes en innovatiepotentieel. Zij komen uit bij drie sectoren: biobased economy (gebruik van landbouwstromen in de industrie), de circulaire economie (recycling, scheidingstechnieken, hergebruik) en de duurzame gebouwde omgeving (isolatie, warmtepompen, slim energiebeheer).

In het rapport wordt Nederland specifiek vergeleken met Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken. Deze landen zijn zich al langer bewust van de kansen die een groene economie biedt. Denemarken verdient 10 procent van zijn export met groene producten, vooral afkomstig uit het midden- en kleinbedrijf. In Nederland neemt het belang van het industriële midden- en kleinbedrijf de laatste jaren juist af, constateren de onderzoekers.'

Weinig urgentie
Eens te meer constateert het PBL dat het energie- en milieubeleid in Nederland de laatste decennia aan sterke wisselingen onderhevig is geweest. In Denemarken is al sinds de oliecrises van de jaren zeventig een consistente industriepolitiek gevoerd, gericht op het ondersteunen van groene bedrijven. Ook zijn er strenge normen voor energiebesparing, en wordt bijvoorbeeld het gebruik van water sterk belast.

Dat beleid staat niet op zichzelf: ook het draagvlak voor klimaat- en energiebeleid is in landen als Duitsland en Denemarken groot. Ook in het Verenigd Koninkrijk is de noodzaak en potentie van klimaatbeleid al vroeg (onder premier Thatcher) onderkend.

'Nederlandse burgers zetten thema's als milieu, klimaat en energie niet hoog op de agenda', signaleren de onderzoekers. 'Ook bij veel Nederlandse bedrijven lijkt een gevoel van urgentie te ontbreken.'

Beeld De Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden