nieuws

Nederlandse artsen zwijgen soms over de mogelijkheden van een late abortus

Door gebrekkige voorlichting wijken jaarlijks ongeveer tien vrouwen uit naar België voor een late abortus van een kind met zeer ernstige afwijkingen. Nederlandse artsen mogen zo’n late abortus in principe ook uitvoeren, maar schrikken daarvoor terug en zwijgen soms over de mogelijkheden.

In Nederland melden zich jaarlijks drie artsen na late abortus – een onrealistisch aantal. Beeld Aurélie Geurts
In Nederland melden zich jaarlijks drie artsen na late abortus – een onrealistisch aantal.Beeld Aurélie Geurts

Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. De aantallen zijn klein, maar voor de ouders die het betreft, zijn de ervaringen traumatisch. ‘Ik had sterk het idee dat ik iets illegaals had gedaan’, zegt een moeder die naar België ging. ‘Vanuit professioneel oogpunt sprak geen arts zich hierover uit. Door de Nederlandse houding vroeg ik me af: zijn wij dan ontaarde ouders, dat wij dit geen kwaliteit van leven vinden?’ Ze zegt dat ze uiteindelijk meer last had van het schuldgevoel en het taboe dan van het verlies van haar kind.

De terughoudendheid onder Nederlandse artsen komt door de angst voor justitie. Abortus na 24 weken is strafbaar, tenzij aan bepaalde zorgvuldigheidseisen is voldaan. De commissie die dit toetst, stuurt elke abortuszaak van een levensvatbaar kind door naar het Openbaar Ministerie, ook al is de casus goedgekeurd. Daardoor ervaren artsen de dreiging van strafrechtelijke vervolging. In België bestaat die angst niet: daar wordt een late abortus gezien als een medische beslissing.

Belgische artsen bevestigen de zorgvraag uit Nederland. ‘Het gaat meestal om ernstige hersenafwijkingen die niet eerder zichtbaar waren op echo’s’, zegt hoogleraar gynaecologie Luc De Catte van het Universitair Ziekenhuis Leuven, die jaarlijks drie of vier Nederlandse verzoeken krijgt voor een late abortus.

De Volkskrant sprak vijf vrouwen bij wie laat in de zwangerschap een ernstige hersenafwijking bij de foetus werd geconstateerd. Geen van hen zegt van hun arts in het academisch ziekenhuis te hebben gehoord dat het ook hier mogelijk is een zwangerschap na 24 weken te beëindigen bij ernstige afwijkingen. Vier lieten hun zwangerschap in België afbreken. Bij een vijfde overleed het kindje in Nederland na de geboorte door versterving – het stoppen met sondevoeding. Sommige artsen zien dit als een ‘omweg’ om bemoeienis van justitie te vermijden.

Onterechte angst bij artsen

In sommige gevallen beweerden medici dat zij strafbaar zouden zijn als zij voor een late abortus zouden doorverwijzen naar het buitenland, terwijl dit niet zo is. ‘Ik neem het de artsen kwalijk dat er niet open is gecommuniceerd’, zegt een van de vrouwen. ‘Het heeft ons in een zeer kwetsbare tijd veel extra stress bezorgd om zelf naar de mogelijkheden te moeten zoeken. Als je iets niet wil of kan, benoem dat dan, kijk naar andere opties en verwijs waar nodig.’

Een andere moeder zegt dat Nederlandse artsen haar aanraadden tegen de verzekering te zeggen dat ze in België spontaan weeën had gekregen. Na de behandeling mocht ze haar overleden kind niet meenemen over de grens. Pas na de crematie kon ze de as in België ophalen.

In Nederland melden zich jaarlijks drie artsen na late abortus – een onrealistisch aantal. De beoordelingscommissie vraagt zich al jaren af hoe dit kan. In 2016 werd de regeling verduidelijkt, zonder effect. Nu wordt de regeling opnieuw geëvalueerd. Ter vergelijking: alleen al in het Universitair Ziekenhuis Antwerpen worden jaarlijks rond de veertig zwangerschappen na 24 weken afgebroken. Volgens Belgische artsen verschillen hun normen voor late abortus niet van die in Nederland.

Hoogleraar Verloskunde Eva Pajkrt, voorzitter van de commissie die late zwangerschapsafbrekingen beoordeelt, vindt het ‘jammer’ dat vrouwen uitwijken naar België. Volgens haar is de angst voor justitie onterecht. Er is nooit een arts hiervoor vervolgd. Pajkrt zegt dat de mogelijkheden openlijk moeten worden besproken. ‘Geen arts is verplicht een abortus uit te voeren. Maar je hebt de plicht mensen te informeren waar ze dan wel hulp kunnen krijgen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden