interview

Nederlandse arts: 'Toch onbeschermd contact gehad met ebolapatiënten'

Het met Nederlands geld gebouwde streekziekenhuis in Yele, Sierra Leone, leek volledig voorbereid op ebola: met koorts kwam je er niet zomaar in. Toen kwam er een patiënt die koorts kreeg nádat hij was opgenomen.

Hulpmedewerkers verbranden beschermingspakken. Beeld afp

Ook voor Joseph, een 40-jarige ziekenhuismedewerker met drie jonge kinderen en een vierde op komst, kwam het moment dat hij in isolatie moest. 'Hij wilde niet', vertelt tropenarts Erdi Huizenga. 'Het was zo eenzaam, zei hij. Want in isolatie zou hij ons minder zien.'

'Kort voordat hij overleed, was hij heel zwak. Hij had hoge koorts, lag vreselijk te zweten. Ik heb hem zelf opgeleid, moet je weten. Ik heb toen nog een washandje op zijn voorhoofd gelegd. Intens dankbaar was hij. Zoveel steun als hij uit dat kleine gebaar putte... Een simpele aanraking, menselijk contact: het is het eerste dat verdwijnt als ebola in het spel is.'

Huizenga (39) keerde afgelopen weekeinde samen met haar collega Nick Zwinkels (31) terug uit hartje Sierra Leone, nadat het kleine streekziekenhuis waar ze werkten door ebola was overlopen. Een ziekenhuis dat de afgelopen jaren stukje bij beetje werd opgebouwd door de Lion Heart Foundation, een particuliere hulporganisatie uit Rotterdam. Doel van de stichting: een plaatselijk ziekenhuis opbouwen dat daarna zelfstandig kan draaien. Nu is het ziekenhuis tijdelijk dicht en tellen Zwinkels en Huizenga op een geheime locatie in Nederland de dagen: zijn ook zij besmet met de gevreesde ziekte?

Handen wassen en temperatuur meten
'Ebola was wel in het land, maar voor zover bekend nog niet in onze regio', vertelt Huizenga. 'Dus bereidden we ons voor. We besloten een net gebouwde droogruimte in te richten als isolatieafdeling en we leerden de staf en onszelf hoe je beschermende kleding aan en uit moet doen. En bij de poort werd het: handen wassen en temperatuur opnemen. Want ebola begint met hoge koorts, lazen we overal. Zodoende kreeg iedereen met koorts een vragenlijst: ben je op een begrafenis geweest, heb je contact gehad met patiënten?

'Tja, en toen kregen we een 53-jarige man binnen met diarree en uitdrogingsverschijnselen, maar zonder koorts. Buikgriep of cholera, dachten we. Toen alsnog de koorts kwam, begonnen we te twijfelen.

Erdi Huizenga (links) en Nick Zwinkels (rechts) op een eerder gemaakte foto in de kliniek in Yele, Sierra Leone. Beeld .

'Tegen de tijd dat de uitslag van de bloedtest terugkwam, was de man al overleden. Ebola, dus toch. Dat was schrikken. Later begrepen we dat hij een boer was die werkte als traditioneel genezer en zo ook ebolapatiënten zag. Dat had hij ons niet verteld. Uit angst misschien. Of uit schaamte.

'Dat ebola ons ziekenhuis onder de voet heeft gelopen, ja, misschien kun je het zo wel zeggen. Direct na de eerste patiënt kregen we een jonge vrouw die ook pas in het ziekenhuis koorts kreeg: ze overleed dezelfde dag als Joseph. Intussen werd een tweede staflid ziek. En een derde. Dat was te snel om van de eerste patiënt afkomstig te kunnen zijn.

'Het kan alleen maar betekenen dat we iemand met ebola binnen hebben gehad die we niet als zodanig hebben herkend. Sierra Leone is een land met een matige volksgezondheid. In ons ziekenhuis gaan regelmatig mensen dood, vaak met heel hoge koorts. Iedereen die je behandelt, zou dan een ebolapatiënt kunnen zijn.

Onbeschermd in contact met ebolapatiënten
'Ons tweede staflid is zondag overleden. Verschrikkelijk. Die man heeft ons zo ontzettend geholpen in de strijd tegen ebola. Hij was actief lid van de moslimgemeenschap in het dorp, gaf ons toegang tot de moskee en tot de dorpshoofden, zodat we voorlichting konden geven. Het derde zieke staflid, een verpleeghulp die ik zelf heb opgeleid, is overgebracht naar een behandelcentrum voor ebola in Kenema, een stadje zo'n honderd kilometer verderop. Een jonge, sterke man nog. Ik hoop zó dat hij het overleeft.

Gezondheidswerkers in Gueckedou, Guinea. Beeld ap
Een met ebola besmette man in een auto in Monrovia. Beeld afp

'Het verscheurde me om mijn staf achter te laten. Vierenhalf jaar werk ik daar nu, de staf is mijn familie geworden. Mijn hart zei: die kun je niet in de steek laten. Maar het RIVM, de Nederlandse ambassade en de Lion Heart Foundation adviseerden ons heel dringend toch te vertrekken. Hoe je het ook bekijkt, we zijn onbeschermd in contact geweest met ebolapatiënten.

'Ons ziekenhuis is nu afgesloten, niemand mag er nog in of uit. De ziekteverschijnselen worden binnen twee, drie weken merkbaar, dus het is afwachten.

'Met ons tweeën gaat het goed. We hebben geen ziekteverschijnselen en zijn ook niet zo bang. We zitten ondergedoken, afgeschermd van de media en de buitenwereld. Tweemaal daags moeten we onze temperatuur doorgeven aan de GGD. In principe mogen we naar huis, maar we hebben er zelf voor gekozen om in quarantaine te gaan. Er is in Nederland zo veel angst en onrust. Mogelijk ten onrechte, maar we willen niemand hierin betrekken. En bovendien voelt het loyaal naar onze staf in Yele om dit te doen.

'In Sierra Leone begin je de ontwrichting te zien. De gezondheidszorg was al zwak. Nu, met ebola erbij, de ziekenhuizen die vol zitten, artsen zoals wij die worden teruggetrokken...

'De dag voordat ons ziekenhuis werd gesloten, heb ik nog een vacuümbevalling gedaan bij een zwangere vrouw bij wie het kind niet wilde komen. Als ze niet naar ons was gekomen, was de kans dat kind en moeder het niet hadden overleefd groot geweest. Dat kan allemaal nu niet meer. Er is nog veel meer hulp nodig. Anders gaat dit alleen maar door.'

Hulpmedewerkers van het Rode Kruis worden voorbereid om ebola-slachtoffers uit een ziekenhuis te halen. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.