NieuwsBestrijding coronavirus

Nederlandse app-makers klaar voor corona-app

Technisch is er geen beletsel om nog dit weekend een speciale corona-app op de markt te brengen waarmee besmettingen beter in kaart kunnen worden gebracht. De aanbiedingen liggen klaar. De grote vraag: wie bij de overheid gaat zich erachter scharen?

Een selectie van verschillende bestaande apps voor de bestrijding van het coronavirus. Beeld Getty Images

Je loopt de Bijenkorf in en pakt op je mobieltje de speciale corona-app van de overheid erbij. Deze vraagt of je wil inchecken. Als je wil kan je later ook een bericht krijgen mocht blijken dat rond dit tijdstip en op deze plek veel mensen met het virus zijn geweest. Zo’n app is nu nog toekomstmuziek, ondanks het feit dat ze zo gemaakt kan worden.

De roep om de inzet van big data om de verspreiding van covid-19 in kaart te brengen, wordt steeds luider. Zo hoopt eurocommissaris Thierry Breton de locatiegegevens van honderden miljoenen Europeanen te kunnen verzamelen met behulp van de telecomproviders. Eerder deze week overlegde hij hierover met de bazen van deze bedrijven, meldde Politico.

Anoniem

Die gegevens zouden dan wel geanonimiseerd moeten worden. Het is de vraag of dat lukt. Ook is het nog onduidelijk hoe concreet deze oproep is. Maar er zijn ook andere, minder ingrijpende, mogelijkheden om via mobieltjes dit soort gegevens te verzamelen of met elkaar te delen.

In dit dossier leest u de laatste ontwikkelingen en alles wat u verder moet weten over het coronavirus.

Niet centraal via de telecomproviders, maar via de gebruikers zelf en een app die op vrijwillige basis wordt gebruikt: de Nederlandse techondernemer Sander Swinkels heeft een uitgewerkt plan klaarliggen dat hij een week geleden heeft aangeboden aan het ministerie van VWS. Hij is baas van databedrijf DTACT. Nee, geld hoeft hij er niet voor te hebben, zegt hij in een telefonische toelichting vanuit Singapore, waar zijn bedrijf ook een vestiging wil openen.

Trace Together

Datzelfde Singapore is de laatste tijd veel in het nieuws vanwege een enigszins vergelijkbare app, Trace Together genaamd. Deze wordt op vrijwillige basis gebruikt en verzamelt voortdurend tracking-data van gebruikers.

Een ‘betere’ variant daarvan – die de privacy van burgers wél respecteert en beter in staat is verschillende informatiebronnen aan elkaar te knopen – wil Swinkels aanbieden. Technisch gezien is het dataplatform van zijn bedrijf daar al helemaal klaar voor. Daarna moet er nog wel een app worden gebouwd, maar ook daar heeft een bedrijf al aangeboden dit ‘om niet’ te willen doen, Triple uit Alkmaar.

Voorbeeldscherm van de app: het inchecken bij een locatie.Beeld DTACT

Via de app en andere bronnen kunnen verschillende soorten gegevens worden verzameld waar de overheid haar voordeel mee kan doen, legt Swinkels uit. Maar alleen door wat hij ‘het doneren van data’ noemt. Los van het eventuele delen van locatiegegevens is de belangrijkste vraag aan gebruikers hoe zij zich voelen – goed, grieperig of mogelijk geïnfecteerd.

Swinkels: ‘Het allergrootste probleem op dit moment voor de veiligheidsregio’s en de autoriteiten in Nederland is het creëren van ‘situational awareness’, kortom: weten wat er gebeurt. Alle regio’s zijn bezig om zo’n beeld te creëren, maar we hebben nu geen idee hoeveel mensen er daadwerkelijk zijn geïnfecteerd.’ Meer inzicht in de situatie kun je bevorderen met zo’n app, stelden ook onderzoekers van de Universiteit van Oxford vorige week.

Waarschuwing

Als mensen ook sommige locaties willen delen – bijvoorbeeld het bezoek aan een supermarkt – dan kan dat het zogenoemde ‘backtracen’ ondersteunen. Mensen kunnen dan worden gewaarschuwd dat ze extra risico lopen omdat ze bijvoorbeeld op een plek zijn geweest waar veel mensen zijn geweest die nu ziekteverschijnselen hebben.

Swinkels benadrukt dat niets vaststaat: ‘Het registreren van plekken waar je samen met andere mensen bent geweest, kun je handmatig doen of automatisch op de achtergrond. Technisch kan alles.’ Uiteindelijk zijn dat keuzes van de samenleving en de politiek, vindt hij.

Datadonatie

‘In het systeem dat wij aanbieden zijn mensen niet verplicht zich te registreren. De overheid kan wel duidelijk maken waarom het goed is dit te doen. Zie het als een donatie voor het goede doel. Een beperkte gegevensdonatie, waar je op elk moment weer vanaf kunt én met het recht om vergeten te worden.’ Mocht het nodig zijn, dan kunnen alle gegevens ook gecombineerd worden met de data van de grote telecomnetwerken, mochten deze ook gebruikt gaan worden.

Wanneer de app in de winkel ligt? Dat heeft Swinkels niet in de hand: ‘Wij kunnen hem over een dag of twee klaar hebben. Maar de overheid moet zijn stempel erop zetten.’ 

Reactie ministerie

In een schriftelijke reactie zegt het ministerie van Volksgezondheid: ‘Verschillende organisaties hebben VWS benaderd met apps en platforms in verschillende stadia van ontwikkeling en voor allerlei toepassingen, variërend van individuele koortsmeting tot zogenaamde track- en trace-oplossingen. Voor een succesvolle toepassing van dergelijke systemen is een voorwaarde dat op grote schaal wordt getest. In de huidige testsituatie wordt de grootschalige (landelijke) invoering dan ook niet proportioneel geacht. Rivm heeft daarom besloten om voorshands geen gebruik te willen maken van deze track- en trace-oplossingen. Rivm sluit niet uit dat in een latere fase andere afwegingen zullen worden gemaakt, als testen op besmetting met covid-19 op grotere schaal mogelijk wordt, en/of als immuniteitstesten op grote schaal beschikbaar komen waardoor het testbeleid kan worden aangepast. Ook staan wetenschap en technologische ontwikkelingen niet stil, die zouden kunnen leiden tot een kanteling in de aanpak.’ 

Overigens, zegt het ministerie, zijn er ‘initiatieven in uitvoering die het mogelijk maken om op lokaal en regionaal niveau de ontwikkeling van (mogelijk)covid-gerelateerde verschijnselen te monitoren, zoals bij het OLVG en Groene Hart Ziekenhuis. Deze initiatieven zijn ingebed in het zorgsysteem, waardoor het mogelijk wordt om op het niveau van het ziekenhuis te monitoren en waar nodig te interveniëren. Naar verwachting zullen gaandeweg steeds meer ziekenhuizen hier gebruik van gaan maken.’

Lees verder

Een telefoonapp die het besmettingsrisico van Chinezen bepaalt, helpt de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Critici vrezen dat dit nieuwe surveillancesysteem niet meer verdwijnt.

Om de verspreiding van het coronavirus te vertragen, grijpen landen naar technologische hulpmiddelen om de bevolking in de gaten te houden. Apps kunnen helpen, maar hoe staat het dan met de privacy van burgers?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden