Nieuws Reisverbod

Nederlandse advocaten die terreurverdachten bijstaan mogen Amerika niet in

Ophef onder Nederlandse advocaten nadat een aantal van hen de toegang tot de VS is geweigerd. Zij vermoeden dat hun contact met terreurverdachten de oorzaak is. Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken heeft opheldering gevraagd bij de Amerikanen.

De advocaat van Sabir K., Andre Seebregts (R), neemt het dossier ter hand in de rechtbank van Den Haag. De Nederlandse terreurverdachte Sabir K. staat voor de Haagse rechter, in een laatste poging om niet aan de Verenigde Staten te worden uitgeleverd. Beeld ANP

Ten minste drie Nederlandse advocaten die terreurverdachten bijstaan is onlangs de toegang tot de Verenigde Staten geweigerd. De advocaten zeggen aanwijzingen te hebben dat het inreisverbod te maken heeft met hun werk. In een reactie hebben twee andere advocaten, die terreurverdachten bijstonden in een lopend terrorismeproces, deze week de verdediging neergelegd. Zij willen zo een inreisverbod voorkomen.

Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken heeft bij de Amerikanen informatie opgevraagd over de kwestie. ‘Ik vind het van groot belang dat advocaten onafhankelijk hun werk kunnen doen en verdachten kunnen verdedigen’, aldus Blok. ‘Tegelijkertijd moet ik erkennen dat ieder land zelf regels kan stellen voor het toelaten van buitenlanders.’

De Orde van Advocaten en de Vereniging van Strafrechtadvocaten maken zich grote zorgen over de situatie. Zij gaan met de Europese advocatenorde bezwaar maken in de VS. ‘Er is duidelijk een grens overschreden’, zegt Johan Rijlaarsdam, deken van de Nederlandse orde. ‘Als advocaten hun werk niet meer kunnen doen vanwege de vrees voor een inreisverbod is dat onaanvaardbaar.’

De poule van advocaten die terreurverdachten in Nederland bijstaan is relatief klein. Gevreesd wordt dat meer strafpleiters zullen stoppen met hun werk nu hun bewegingsvrijheid lijkt te worden ingeperkt. Om te testen hoe rigoureus de Amerikaanse autoriteiten te werk gaan, hebben nog drie advocaten van terreurverdachten deze week een reisaanvraag ingediend. Zij hebben nog geen uitsluitsel gekregen.

Werk neerleggen

Een van de geweigerde advocaten is Serge Weening. Hij is betrokken bij de verdediging van de vermeende Arnhemse terreurcel die volgens het Openbaar Ministerie (OM) een aanslag op een evenement in Nederland wilde plegen. Weening vroeg eind februari een ESTA-toestemming aan om met zijn vriendin naar Miami te gaan, maar kreeg drie dagen later een afwijzing. Zijn vriendin werd wel toegelaten.

‘Veel mensen zullen denken: dat krijg je ervan als je terreurverdachten helpt’, zegt Weening. ‘Maar het gaat hier om het uithollen van het strafproces. Verdachten moeten kunnen worden bijgestaan door de advocaat die zij kiezen. De consequentie van het uitoefenen van dit beroep zal voor sommigen advocaten nu groter zijn dan zij willen dragen.’

Dat geldt in ieder geval voor een kantoorgenoot van Weening, die deze week stopte als advocaat van de vermeende Arnhemse terreurcel. Hij wil zijn beslissing niet onder naam toelichten. ‘Maar neem maar van me aan dat ik dit besluit niet lichtvaardig heb genomen’, zegt hij.

‘Als je een terreurzaak aanneemt hou je rekening met reacties vanuit de samenleving, met vervelende mails en zelfs bedreigingen’, aldus de advocaat, die voortaan geen terreurzaken meer doet. ‘Je houdt er géén rekening mee dat een staat je beweegruimte inperkt. Doorslaggevend is voor mij dat ik de omvang van de negatieve gevolgen niet kan overzien en dat ik mijn omgeving er niet mee wil belasten.’

Zwarte lijst

De advocaten vragen zich af hoe ze op een zwarte lijst van de Amerikanen terechtgekomen zijn. Eén van de advocaten die een inreisverbod zou hebben, zou via openbare bronnen op geen enkele manier te linken zijn aan een terreurzaak. De strafpleiters vermoeden dat inlichtingendienst AIVD hun gegevens heeft doorgespeeld. Weening: ‘Dat ligt wel voor de hand, veel andere opties zijn er niet.’

Voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten Jeroen Soeteman doet een dringend beroep op de AIVD om namen van advocaten buiten de informatie-uitwisseling met buitenlandse diensten te houden. De inlichtingendienst laat in een reactie weten geen informatie over advocaten te delen. ‘De advocatuur is een beschermde beroepsgroep, dergelijke informatie wisselen we niet uit’, aldus een woordvoerder.

Advocaat André Seebregts, die meerdere terreurverdachten bijstaat en onlangs ook hoorde dat hij niet welkom is in de VS, vertrouwt erop dat de Nederlandse overheid het Amerikaanse beleid niet bewust steunt. ‘Hier is de cultuur dat elke verdachte recht heeft op een sterke verdediging’, aldus de advocaat.

Vakantie geannuleerd

Seebregts vroeg een maand geleden zonder succes een visum aan om met zijn vrouw en kinderen deze zomer een reis door de VS en Canada te kunnen maken. ‘Mijn vrouw is ook advocaat, bij ditzelfde kantoor, maar doet andere zaken. Zij kreeg binnen een uur te horen dat het goed was.’

Geen seconde overweegt Seebregts desondanks te stoppen met terreurzaken. ‘Er moet wel wat meer gebeuren voordat ik stop. Als je kijkt onder welke moeilijke omstandigheden collega’s in andere landen dit werk doen, dan is dit nog te overzien. Het is alleen jammer voor mijn kinderen, die had ik graag de VS en Canada laten zien.’

Hoe vraag je een reisvisum aan voor de VS?

Met een ESTA-verklaring (Electronic System for Travel Authorisation) kunnen reizigers uit bevriende landen zonder visum naar Amerika reizen. Om daarvoor in aanmerking te komen moeten reizigers online een vragenlijst invullen waarin ze onder meer verklaren geen terrorist, spion of saboteur te zijn, geen strafblad te hebben en geen drugs te gebruiken. Mensen die na maart 2011 nog in Irak, Iran, Syrië, Libië, Soedan, Jemen of Somalië zijn geweest maken geen aanspraak op een ESTA-verklaring. Bij afwijzingen wordt geen reden gegeven.

Als een ESTA-aanvraag wordt afgewezen, kan een reiziger een visum aanvragen bij de Amerikaanse ambassade. Bij advocaat Weening werd ook de visum-aanvraag afgewezen. Hij is nu een uitgebreide procedure gestart waarbij hij in Washington wordt gescreend. ‘Ik moet een lijst maken van landen waar ik de afgelopen vijftien jaar ben geweest’, aldus Weening. ‘Per land moet ik vertellen op welke plekken ik ben geweest; ik heb de wereldkaart er maar bij gepakt. Verder moet ik mijn accounts op Twitter, Linkedin, Facebook en Instagram opgeven en de e-mailadressen en telefoonnummers die ik heb gebruikt. En er zijn vragen gesteld over mijn familie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden