Nederlands van nu door de ogen van een Belg

Stephan Vanfleteren fotografeert nieuwe Nederlanders

De Nederlander is niet meer blank. Het resultaat van eeuwen migratiegeschiedenis en een godsgeschenk voor een fotograaf.

Amarjitsinthi Sohal (60) - Indiaas (Punjab). Foto Stephan Vanfleteren

Nog voor ik het besef, staat mijn auto al brutaal Belgisch verkeerd geparkeerd. Na een tocht van vier uur fileleed ben ik bijna op mijn eindbestemming Amsterdam. Maar net na mijn laatste bocht op het Mr. Visserplein zie ik een mooi wintertafereel. Een man met een zwarte mantel en hoed drentelt op zijn gemakje langs de Portugese synagoge.

Ik spring uit mijn wagen en loop naar hem toe. De man voor me is nog bijzonderder dan de bewegende flits die ik door mijn voorruit zag. Het is onduidelijk waar hij vandaan komt. Het gezicht is Aziatisch, zijn kledij tijdloos.

Nieuwe Nederlanders: karavaan van genetica

De Belgische fotograaf Stephan Vanfleteren portretteerde mensen uit het Nederland van nu. 'Nergens ter wereld zie je meer gevarieerde schoonheden flaneren' bekijk hier alle portretten (+).

Visitekaartje

Ik spreek hem aan. Of ik hem ooit eens mag fotograferen? Dat kan. Hij geeft zijn visitekaartje. Ik lees: Boris Röling Kim, Amsterdam/Moskou. De lente kwam en het visitekaartje verdween tussen vervelende facturen en andere paperassen.
Het is waar dat Nederland veranderd is. Het is waar dat er lekken zitten in de dijken van het poldermodel.

Het is waar dat de politieke moorden op een parkeerplaats en op een fietspad een litteken in onze democratie hebben gekrast.

Het is waar dat er een onderhuidse spanning is gekomen die meer dan voorheen haar weg vindt door de poriën van de maatschappij. En het is zeker waar dat we onze waarden moeten vrijwaren van te gemakkelijke, te simplistische en gevaarlijke onzin.

Nadia Ezzeroili (32) - Marokkaans. Foto Stephan Vanfleteren

Kracht en schoonheid

Maar het is geen leugen als ik durf te beweren dat er geen enkel land bestaat waar een politiek systeem, een gemengde samenleving en een democratisch land zo veel kracht en schoonheid uitstraalt als Nederland. Welk land biedt meer mogelijkheden en kansen? Welk land is toleranter?

Racisme? Ongetwijfeld is er racisme in Nederland. Maar rij eens van Brussel naar Dakar. Aan elke grenspost sprak men zich onversneden racistisch uit over zijn zuiderbuur.
Nergens is het verschil tussen jullie levensstandaard en jullie hoogtemeters boven de zeespiegel zo groot. Neen, ook niet in mijn geliefde België, niet in Duitsland, Zweden, noch in Zwitserland, de VS, Australië of zelfs Brazilië.

Goede noorderburen, stop nu eens met zeiken. Vroeger was er jullie pedante trots, maar meer en meer kom ik jullie geklaag en gezaag tegen. Dat het systeem onder druk staat, is waar, en dat er hier en daar incompetente mensen verkozen worden helaas ook.

Boris Röling Kim (42) - Russisch/Koreaans Foto Stephan Vanfleteren

Rijke geschiedenis

Maar wees dankbaar voor dit bijzondere land. Bescherm je dierbare democratische waarden, vecht voor het vrije denken en koester jullie rijke geschiedenis.

Het gevaar komt niet van de immigratie van over de zee. Nee, het gevaar komt van de zee zelf. Van het stijgende water doordat de ijskappen smelten.

Sinds de 16de eeuw staat Nederland bekend als een tolerant land. De Nederlandse migratiegeschiedenis is rijk, complex en kleurrijk. Protestantse vluchtelingen, Vlamingen, Brabanders en Walen, Spaanse en Portugese Joden, Franse hugenoten, Joden uit Duitsland, Molukkers en indo's, Italianen en Spanjaarden, Marokkanen en Turken, Surinamers en Antillianen kwamen naar Nederland.

Er zijn ook de recente vluchtelingen in Nederland. Maar ik besluit verder in de geschiedenis te gaan. Naar tijden toen er nog geen gammele rubberboten over de Middellandse Zee onze richting uit kwamen, maar waar VOC-schepen de Hollandse havens uitvoeren naar verre oceanen.

Migratie in Nederland door de ogen van een Belg.

Paikan Gonzales (28) - Braziliaans/Quaypo, Indiaans/Spaans. Foto Stephan Vanfleteren

Wereldvloot

Het is voor een Belg een gigantisch intrigerende kluwen van migratiestromingen die alle richtingen uitgaan. Oceanen zijn voor Belgen lang grenzen geweest. Terwijl jullie Nederlanders een wereldvloot hadden en een internationale wereldspeler waren, zaten wij Vlamingen onze rug kapot te harken in de klei en onze vingers krom te weven.

Als de Vlamingen de zee opgingen, was het om wat garnalen en een povere kabeljauw te vangen, terwijl de trotse VOC-zeilschepen met exotische specerijen, zijde of goud volgeladen waren.

Maar er bevond zich niet alleen handelswaar in de rompen van die schepen. Helaas ook slaven of volkeren die van de ene kant naar de andere kant van de wereld werden verplaatst.

Maar terug naar het Nederland van nu. Zo sta ik op een ochtend de man te fotograferen die ik ooit bij de Portugese Synagoge voor het eerst zag. Het visitekaartje vond ik terug, dus belde ik hem op. Ja, hij herinnerde zich nog de Belgische man die hem destijds aanklampte.

Daar is hij. Ik zie hem van ver aanwandelen in dezelfde kledij. Nog voor ons portret doet hij zijn verhaal. Hoe zijn voorouders uit Korea kwamen, aan de verkeerde kant van de rivier woonden en door Stalin van Siberië naar Oezbekistan werden gedeporteerd. En vandaar naar Ekaterinburg en Moskou.

Yilmaz Nafiye (72) - Turks. Foto Stephan Vanfleteren

Talenten ontplooien

Hoe hij van de Russische hoofdstad naar Rotterdam reisde, waar hij zijn toekomstige echtgenoot ontmoette. En hoe hij nu als een gelukkige man in Amsterdam woont en zijn weg vindt in de Nederlandse maatschappij.

Niet in een systeem van profitariaat, maar in een model van werkkracht en creativiteit. En zo volgde de ene na de andere man of vrouw voor mijn lens die elk zijn of haar plek in het Lage Land heeft gevonden. De een wat meer dan de ander. Sommigen zijn geboren in een vreemd continent en hebben zelf de weg naar Nederland gevonden. Niet altijd op de vlucht voor oorlog, honger of armoede. Maar naar hier gekomen voor de mogelijkheden om hun talenten te ontplooien.

Soms waren de ouders van de geportretteerden geboren in een ander land. Maar ook heb ik mensen gefotografeerd van wie hun kinderen de eerste familieleden zullen zijn die in Nederland worden geboren. En soms gaat het veel generaties verder, van verre tijden toen de wind nog waaide in de zeilen van de Hollandse vloot.

Khalid Jamaludin (46) - Indisch/Afghaans/Surinaams Foto Stephan Vanfleteren

Flipperkast

Vaak is de mens gekomen vanwege de veranderde politieke situatie, zoals Javanen en Molukkers. Of wat ik ook altijd zo bijzonder vind: als men in Nederland aan Surinamers denkt, is het beeld dat in je hersenpan opflakkert, niet dat van de oorspronkelijke native, maar het diepzwarte negroïde gezicht. Mensen die als slaven vanuit West-Afrika naar Zuid-Amerika zijn geïmporteerd. Een Surinamer met donkere huidskleur is via een grote omweg uit Afrika, via Suriname, in Nederland terechtgekomen.

Ook de genetisch vermengde flipperkast van de Caraïben is een visueel kunstwerk. Blank bloed vermengd met creools Afrikaans, donkere huidtinten gecombineerd met lichte ogen. Voor een fotograaf is dat een godsgeschenk.

Om maar te zeggen hoe bijzonder de bevolking in Nederland is. En natuurlijk zie je het exotisme en de vermenging meer in grootsteden als Rotterdam en Amsterdam dan in Urk, Volendam en Groenlo. Een feit is: de Nederlander is niet meer blank.

Verwijt me niet meteen seksisme, maar je moet toegeven dat er weinig mooier is dan tijdens de nazomer als denkbeeldige prins, heer of keizer op een Amsterdams terras te zitten. Niet met in mijn rechterhand een flesje van dat Nederlandse pisbier, maar met een glas verse karnemelk, om al die vrouwelijke schoonheden te observeren die met hun zwarte fietsen, rechte ruggen, pronte borsten voorbijrijden.

Eeuwen van migratiegeschiedenis op een zadel van Hollands koeienleer. Nergens ter wereld zie je meer gevarieerde schoonheden flaneren. Een karavaan van geniale genetica. Een kleurenpalet van ebbenhout tot hoogblond, met densiteit van diep zwart tot helder wit.

Het paradijs is een pedalerend schouwspel in de grachtengordel en niet de valse belofte van een hemel na de knal van een bommengordel op een Parijs terras.

Moge deze donkere winter snel voorbij gaan.

Bekijk hier meer portretten uit de serie van de belgische fotograaf Stephan Vanfleteren (+).

Ireda Rondei Nijboer (25) - Curaçaos/Nederlands Foto Stephan Vanfleteren
Armando Kitoko (28) - Congolees. Foto Stephan Vanfleteren
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.