Nederlands oorlogsgoud voorgoed verdwenen

Een echte tegenvaller is het misschien niet, want we verloren het al een hele tijd geleden. Maar nu is zeker dat het ook nooit meer terug komt: de 60 duizend kilo Nederlands goud (circa 2 miljard euro) die al zeventig jaar in een Zwitserse kluis ligt, is voorgoed weg. We kunnen ernaar fluiten. Sterker: in 2000 besloot het toenmalige kabinet het goud niet meer te claimen. Alleen vergat het dat de Tweede Kamer te melden.

Een goudstaaf bij De Nederlandse BankBeeld anp

Dat blijkt uit antwoorden van minister Dijsselbloem van Financiën op Kamervragen van CDA'er Eddy van Hijum. Hij kaartte de kwestie aan na verschijning van de thriller Fout goud van financieel journalist Roel Janssen. Janssen gebruikte historische feiten voor zijn fictie. In de Tweede Wereldoorlog roofden de nazi's het goud uit de kluis van De Nederlandsche Bank. Om hun oorlogsmachinerie te financieren, verkochten ze het aan de Zwitsers.

Die willen het goud niet teruggeven. Ze beroepen zich op een vlak na de oorlog gesloten verdrag. Zwitserland betaalde 250 miljoen frank voor het herstel van Europa met als voorwaarde dat het land dan gevrijwaard bleef van alle toekomstige claims op oorlogsgoud.

Nadat achtereenvolgende kabinetten pogingen hadden ondernomen om het goud terug te krijgen, adviseerde een commissie het tweede paarse kabinet in 2000 van de claim af te zien. Want hij was 'juridisch/volkenrechtelijk niet meer staande te houden'.

Minister Jeroen Dijsselbloem van FinanciënBeeld anp

Deze conclusie is volledig ondergesneeuwd in het grotere debat dat toen volgde. Dat ging over de teruggave van geroofde Joodse tegoeden en bezittingen. Het foute nazigoud kwam in de Tweede Kamer niet ter sprake. Zonder het de Kamer expliciet te melden, volgde het toenmalige kabinet Kok II het advies de claim te laten varen.

Teleurstelling
Kamerlid Van Hijum is 'zwaar teleurgesteld' in de 'onthutsende' reactie van Dijsselbloem op zijn vragen. 'De Kamer moest in 2000 kennelijk maar snappen dat de claim niet werd ingediend. Terwijl niemand eraan twijfelt dat dat goud uit Nederland komt.' Van Hijum begrijpt niet waarom de minister van Financiën zich er zo makkelijk bij neerlegt dat het 'foute goud' in Zwitserse kluizen blijft. 'Dit is een grote kwestie, niet alleen in geld maar ook moreel. Ik ga hierover met Dijsselbloem in debat.'

Van Hijum ziet een kans in een referendum dat binnenkort in Zwitserland wordt gehouden over het 'foute goud'. 'Ik heb de minister van Financiën opgeroepen zijn Zwitserse ambtgenoot ertoe te bewegen in dat referendum ook stelling te vragen over de herkomst van het goud en eventuele teruggave. Maar Dijsselbloem gaat hier niet op in.'

Tijdens de bezetting hevelden de nazi's bijna 150 duizend kilo goud vanuit Nederland over naar de Reichsbank in Berlijn. Die verkocht het aan Zwitserland om met harde Zwitserse franken strategische goederen voor de Duitse oorlogsindustrie te kopen. Na de oorlog kreeg Nederland minder dan de helft van dit goud terug.

 
De Kamer moest in 2000 kennelijk maar snappen dat de claim niet werd ingediend. Terwijl niemand eraan twijfelt dat dat goud uit Nederland komt.
Eddy van Hijum, CDA-Kamerlid
Eddy van HijumBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden