Nieuws

Nederlands klimaatbeleid beter dan vorig jaar, maar nog (lang) niet goed genoeg

Het klimaatbeleid van het demissionaire kabinet zet meer zoden aan de dijk dan een jaar geleden, vooral met dank aan de CO2-heffing voor de industrie. Toch zal het volgende kabinet er een flinke schep bovenop moeten doen, want de beoogde 49 procent uitstootvermindering blijft buiten bereik.

Het terrein van Tata Steel in Velsen-Noord.  Beeld Freek van den Bergh
Het terrein van Tata Steel in Velsen-Noord.Beeld Freek van den Bergh

Een paar dagen voor de internationale klimaatconferentie in Glasgow presenteert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) zijn jaarlijkse doorrekening van het Nederlandse klimaatbeleid. Volgens de rekenaars van het instituut zullen de bestaande klimaatmaatregelen, zoals de CO2-heffing voor de industrie in combinatie met een forse uitbreiding van de subsidiepot voor duurzame technologieën, resulteren in een verlaging van de Nederlandse broeikasgasuitstoot met 38 tot 48 procent in 2030 (ten opzichte van 1990). Het (streef)doel dat in de Klimaatwet is opgenomen is 49 procent.

De nieuwe PBL-raming is wel een stuk beter dan die van een jaar geleden. Of – met inachtneming dat de doelstelling nog steeds niet gehaald wordt – minder slecht. In het najaar van 2020 voorspelde het planbureau dat Nederland niet verder zou komen dan 30 tot 40 procent CO2-reductie. Het kabinetsbeleid is het afgelopen jaar dus effectiever geworden.

Dat is voornamelijk te danken aan de industrie, constateert het PBL. Sinds 1 januari moeten industriële bedrijven met een hoge broeikasgasuitstoot belasting betalen als hun emissie een bepaalde grens overschrijdt. Het kabinet, en dan vooral VVD en CDA, wilde de maatregel in eerste instantie niet invoeren uit angst dat het bedrijven de grens over zou jagen. Omdat de doorrekening van het eerste klimaatpakket uitwees dat de klimaatdoelen zonder die CO2-heffing bij lange na niet gehaald zouden worden, ging het kabinet begin 2019 toch overstag.

Duurzaam productieproces

Die financiële sanctie op een deel van de uitstoot is bijzonder effectief, stelt het PBL nu vast. De geraamde uitstoot van de Nederlandse industrie zal daardoor dicht bij het 2030-doel uit het Klimaatakkoord komen. Een andere beleidsmaatregel die daaraan bijdraagt zijn de verhoogde subsidies voor bedrijven die investeren in verduurzaming van hun productieproces.

Het slechte nieuws is dat in andere sectoren die zijn opgenomen in het Klimaatakkoord veel te weinig voortgang wordt geboekt. Met name de verduurzaming van woningen, kantoren en van de landbouw, schiet totaal niet op. Als het kabinet niets doet, zal de broeikasgasuitstoot in deze sectoren de komende tien jaar amper dalen. De verwachte uitstootverlaging in de elektriciteitssector is sterk afhankelijk van externe factoren waar de Nederlandse regering weinig invloed op heeft, waarschuwt het PBL. Dat zijn onder andere het weer en de ontwikkeling van de gas- en kolenprijzen.

De PBL-raming is omgeven met veel onzekerheden. De Raad van State en het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord adviseren het kabinet dan ook dringend snel nieuwe maatregelen te nemen. Ook omdat de Europese Unie inmiddels de doelpalen heeft verzet. Het Europese reductiedoel voor 2030, dat juridisch bindend is voor Nederland, is inmiddels verhoogd naar 55 procent. Dat betekent dat Nederland de uitstoot in de komende negen jaar met minstens 7 procent méér moet reduceren dan in het Klimaatakkoord was afgesproken. Ook moet Nederland het energieverbruik veel verder terugdringen dan het van plan was.

Demissionair taatssecretaris Dilan Yesilgöz (VVD, Klimaat en Energie) wil in haar Klimaatnota, die zij donderdag naar de Tweede Kamer stuurt, niet vooruitlopen op nieuwe klimaatmaatregelen. Ze erkent wel dat die nodig zijn, maar stelt dat de formatietafel – of het nieuwe kabinet – daarover moet besluiten. Ze bereidt wel alvast een aanpassing van de Nederlandse Klimaatwet voor. De Europese Unie heeft het klimaatdoel voor 2050 verhoogd van 95 procent CO2-reductie naar klimaatneutraliteit (netto 0 procent uitstoot, ofwel 100 procent reductie). Omdat die Europese verordening boven de Nederlandse wetgeving gaat, moet Nederland zijn eigen wet in lijn brengen met de Europese.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden