Nederlands ingrijpen in Syrië dichterbij na draai Koenders

Het kabinet overweegt om mee te doen aan bombardementen op terreurgroep IS in Syrïe. Onder meer de terreuraanslagen in Parijs en het recente besluit van de Fransen en Britten om hun luchtaanvallen uit te breiden zijn een 'gamechanger' voor minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken om ook de Nederlandse bombardementen mogelijk uit te breiden van Irak naar Syrië.

Minister Koenders tijdens het NAVO-overleg eerder deze week.Beeld reuters

'Er zijn een aantal gamechangers die leiden tot een nieuw weegmoment', zei Koenders donderdagavond tijdens een Kamerdebat. 'Er is een Frans verzoek op basis van een EU-verdrag. En er is inmiddels een officieel verzoek van de Amerikanen. Wij moeten kijken wat de toegevoegde waarde van Nederland kan zijn', aldus Koenders. Hij benadrukte dat 'IS een vijand is die niet alleen ingedamd, maar vernietigd moet worden'.

De PvdA-minister geeft hiermee nadrukkelijk een opening om de Nederlandse bombardementen uit te breiden naar Syrië, zeggen ook bronnen rondom het kabinet. Koenders houdt nog wel een slag om de arm door te stellen dat 'Nederland een eigenstandig besluit maakt'. Het voorstel wordt vermoedelijk vandaag besproken in de Ministerraad. Een definitief besluit volgt mogelijk volgende week al.

Een Brits Tornado-gevechtsvliegtuig.Beeld ap

Onverwachte politieke draai

De uitspraken van Koenders zijn een onverwachte politieke draai in Den Haag. Tot nu was vooral VVD-minister Jeanine Hennis van Defensie voorstander van Nederlandse bommen op Syrië, maar Koenders herhaalde maandenlang zijn grote aarzelingen. Hij hamerde erop dat er eerst een politiek akkoord moest zijn over de toekomst van Syrië.

Cruciaal is dat ook de PvdA-fractie in de Kamer een draai maakt en de eis loslaat dat er eerst een politiek plan moet komen voor de toekomst van Syrië. PvdA-Kamerlid Michiel Servaes lijkt net als Koenders een opening te geven: 'We moeten niet automatisch bombarderen omdat anderen dat doen, maar we moeten wel goed kijken waar en met wat wij een effectieve bijdrage kunnen leveren.'

'Militair logisch'
De kans is daarmee groter dan ooit dat Nederland zich toch op het strijdtoneel in Syrië gaat mengen. De hoogste militair van Nederland, Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp, drong hier donderdagochtend ook al op aan: 'Er is een grote oproep vanuit de internationale coalitie om IS in het hart te raken. Om hun militair vermogen aan te tasten. En dat vermogen zit vooral in Syrië: daar zijn trainingskampen, daar komt hun aansturing vandaan', aldus Middendorp.

Het is volgens de generaal 'militair logisch en efficiënt om het luchtwapen daar in te zetten waar de behoefte het grootste is en dat is nu in Syrië'. Aanvullend zei hij: 'IS alleen bestrijden in Irak is toch een beetje alsof je alleen de symptomen van de ziekte bestrijdt en niet de ziekte zelf.' Ook op internationale fora is de diplomatieke druk op het ministersduo Hennis en Koenders de afgelopen twee weken sterk toegenomen om Nederlandse F-16's ook naar Syrië te sturen.

Brits parlement
Sinds de terreuraanslag van IS-sympatisanten in Parijs, met 130 doden tot gevolg, wordt het tweetal constant aangesproken over de kwestie. Hennis afgelopen maandag nog in Londen, Koenders woensdag tijdens een NAVO-top in Brussel. Momenteel voeren de VS 95 procent van de luchtaanvallen op IS in Syrië uit, maar internationaal groeit de consensus dat vooral Europeanen dit niet alleen door de Amerikanen kunnen laten opknappen. 'Bondgenoot Frankrijk is aangevallen, het zou goed zijn als wij opstaan om hen te helpen', aldus een hoge diplomaat woensdag in Den Haag.

De Franse president François Hollande voert sinds de terreuraanval in Parijs de druk op door een tour te maken langs de VS, Rusland en Europese bondgenoten en vraagt hen direct om hem te steunen in de strijd tegen IS.

Sinds woensdagavond is het gevoel in diplomatieke kring nog verder gegroeid dat Nederland niet kan achterblijven, nu het Britse parlement heeft ingestemd met het uitbreiden van luchtaanvallen naar Syrië. De Duitsers beslissen vrijdag naar verwachting positief over het sturen van verkenningsvluchten. Inmiddels is ook een VN-resolutie aangenomen waarin staat dat IS een gezamenlijke vijand is die bestreden dient te worden.

Minister Hennis en Koenders. Archiefbeeld.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden