Nederlands grootste kunstkopers

Kunstweek stelde een lijst op met de 100 belangrijkste kunstverzamelaars van Nederland. Waarom? En wie zijn zij?

AMSTERDAM - Ze zijn ondernemer, arts of advocaat. En veelal man. En ze zijn trots op hun collectie, maar blijven het liefst in de luwte. Dat constateerde de Stichting Kunstweek bij het opstellen van de lijst van de honderd belangrijkste particuliere kunstverzamelaars in Nederland.


Het is voor het eerst dat zo'n overzicht is gemaakt. Er staan namen op van usual suspects als Joop van Caldenborgh, Jan des Bouvrie en Rijkman Groenink, en de echtparen Jo en Marlies Eijck en Martijn en Jeannette Sanders. Maar ook van bekende Nederlanders die je op zo'n 'top 100' niet zou verwachten, zoals Ferry Hoogendijk, Hans Liberg en Paul Verhoeven.


'Van bedrijfscollecties waren er al wel overzichten', vertelt David Polak, voorzitter van Stichting Kunstweek. 'Maar we merkten ook een toenemende behoefte inzicht te krijgen in wie in Nederland de belangrijkste privéverzamelaars zijn.'


Criteria om in het overzicht te worden opgenomen: de man (of vrouw) moet op zijn minst vijf jaar aaneengesloten hebben verzameld. De collectie omvat meer dan vijftig kunstwerken, met een minimale geschatte waarde van 500 duizend euro. En de verzamelaar moet in Nederland wonen.


Een echte Top 100, gerangschikt naar aantallen, financiële waarde en kunstzinnig belang, is het niet geworden. Polak: 'Dat is niet mogelijk. Hoe bepaal je wat een verzameling waard is? Neem je dan de aankoopprijs of de verzekeringswaarde? En daarbij, is een kleine verzameling met drie schilderijen van Marlene Dumas belangrijker dan een grote verzameling zonder Dumas? We hebben uiteindelijk alle artistieke subjectiviteit achterwege gelaten.'


Kunstweek heeft er zeven maanden aan gewerkt. Mensen uit de kunstwereld werden geraadpleegd, taxatierapporten opgevraagd. Maar waarom juist nu? Polak: 'Je merkt dat collectioneurs zich meer kenbaar willen maken. En dat hun belang is veranderd. Zeker nu de overheid en fondsen minder uitgeven. We willen laten zien wat kunst in particulier bezit voor de maatschappij kan betekenen.'


Het verklaart volgens Polak ook waarom sommigen hun eigen museum beginnen, zoals Van Caldenborgh (in Wassenaar), Jan van den Broek (Landgoed Keukenhof) en Hans Melchers (Ruurlo).


Polak: 'Maar het gebeurt nog te weinig. We willen dat de trend om privéverzamelingen openbaar te maken doorzet. Verzamelaars zijn nog te bescheiden. Het is belangrijk dat hun collecties door zo veel mogelijk Nederlanders gezien worden. Door deze lijst willen we daaraan bijdragen. Dat collectioneurs meer naar buiten treden.'


Wereld top 200


Het verzamelaarsoverzicht van Kunstweek is geïnspireerd op de jaarlijkse lijst 200 Top Collectors van het internationale vakblad ARTnews. Nederlanders die vorig jaar doordrongen tot de mondiale lijst zijn Joop van Caldenborgh uit Wassenaar, net als zijn dorpsgenoten Robert en Renee Drake. Uit het nabijgelegen Aerdenhout worden Jeannette en Martijn Sanders genoemd, alsook hun familieleden Marieke en Piet Sanders jr.


De helft van de lijst wordt gevormd door Amerikaanse verzamelaars, zoals Alice Walton, erfgename van de supermarktketen Walmart. Hedendaagse kunst is bij de particuliere verzamelaars het populairst, gevolgd door naoorlogse moderne kunst en impressionistische werken. Duitsland staat met negentien verzamelaars op de lijst, België met vijf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden