Nederlanders zijn het best in Engels - klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: van alle Europeanen zijn Nederlanders het best in Engels.

Ronald Veldhuizen
null Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant

Van wie komt die claim?

We are the champions. Al twee jaar op rij scoren Nederlanders het best op Engelse taalbeheersing, van alle niet-Engelstalige landen ter wereld. Dat zou althans blijken uit het jaarlijkse onderzoek van de organisatie Education First (EF), die met de zogeheten English Proficiency Index (EPI) het taalniveau van een miljoen mensen toetst en vergelijkt. Onder meer AD en NU.nl berichtten over de Nederlands podiumplaats.

Toch heeft die eer iets willekeurigs. Twee jaar geleden stonden de Zweden op nummer één (toen schreef de NOS dat we 'tot de wereldtop' behoorden), en eerder waren de Noren en Denen beter dan Nederlanders. Nog zo'n stoelendans: woonden vorig jaar de meest Engelsvaardige Nederlanders nog in de provincies Zeeland en Zuid-Holland, nu zitten die blijkbaar in Utrecht. Je kunt je afvragen of Engelstaligheid werkelijk zo rap verandert, of dat er iets anders met de ranglijst gaande is.

Klopt het?

Peilingonderzoeker Jelke Bethlehem rook in elk geval eerder onraad. In 2015 signaleerde de Leidse hoogleraar allerlei gebreken rondom het English Proficiency Index-onderzoek op zijn blog peilingpraktijken.nl. Sindsdien tikt hij kranten op de vingers als ze ernaar verwijzen (zoals hier en hier).

Niet geheel onterecht, want de EPI-ranglijst blijkt inderdaad behoorlijk nietszeggend. De organisatie erachter, Education First, verkoopt taaltrainingen en biedt voor geïnteresseerden op hun website een korte test Engels aan. En dáár is het hele rapport op gebaseerd: mensen die toevallig dat internettestje besloten te doen. Totaal niet representatief voor de gemiddelde Nederlander of Zweed dus.

Bethlehem ergert zich aan die aanpak. 'Wij van WC-eend adviseren WC-eend. Uw Engels is niet goed, dus ga maar een cursus Engels volgen. Het zou prettiger geweest als een onafhankelijke organisatie dit had getest.

'De resultaten kunnen op allerlei manieren zijn vertekend. Van sommige armere landen zullen de scores bijvoorbeeld onrealistisch hoog liggen, omdat lager opgeleiden zonder internetverbinding zijn buitengesloten van deelname. Denk maar aan Bulgarije en Roemenië: daar moet ongeveer een derde het zonder internetverbinding stellen, blijkt uit de laatste cijfers van Eurostat.

Alleen al doordat elk jaar een willekeurige en onbekende groep mensen de test invult, kunnen de scores schommelen. Dat verklaart gelijk waarom het ene jaar Denemarken beter scoort dan Nederland en andersom, of waarom Utrecht nu ineens koploper blijkt, terwijl dat vorig jaar nog Zuid-Holland en Zeeland waren. En afhankelijk van hoeveel mensen per provincie meededen, kunnen er ook grote onzekerheidsmarges in de resultaten sluipen.

Het is dan ook de vraag of een score van 73,18 (Utrecht) niet meer dan een toevalsuitschieter vormt ten opzichte van 71,15 (Zuid-Holland en Zeeland). Van zulke tekortkomingen zegt de Nederlandse EF-woordvoerder zich bewust te zijn. 'Dat geven we ook onderaan in het rapport aan. Maar we zijn wel de enigen die regelmatig onderzoek doen naar deze vraag. En we nemen elk jaar de feedback mee.'

Bestaan er echt geen betere gegevens? Betrouwbare peilingen van het taalniveau Engels op wereldschaal zijn er inderdaad nauwelijks. Op één na: de grootste studie die taalonderzoeker Alison Edwards van de Universiteit Leiden zich kan herinneren is een EU-studie uit 2013, uitgevoerd op scholieren. Toen scoorden Nederlanders wel bovengemiddeld degelijk hoog, al beheersten de Zweden én Vlamingen hun Engels duidelijk beter.

Eindoordeel

Of Nederlanders het allerbest Engels beheersen vergeleken met andere niet-Engelstalige landen, kan de jaarlijkse English Proficiency Index helemaal niet onthullen. Wel zijn er aanwijzingen dat het niveau best goed is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden