Nieuws teff-oorlog

Nederlanders verliezen patent op Ethiopisch wondergraan teff

Teff, het duizenden jaren oude Ethiopische superfood, is niet langer een Drentse ‘uitvinding’. Jans Roosjen, de spil in het door Le Monde tot ‘teff-oorlog’ gebombardeerde conflict met de Ethiopische regering, hijst de witte vlag: de Hooghalense landbouwkundige gaat niet in hoger beroep tegen de beslissing van de Haagse rechtbank om zijn controversiële patenten op de graansoort van tafel te vegen, laat hij de Volkskrant weten. 

Ethiopische boeren in het Simien-gebergte. Beeld Julius Schrank

Daarmee krijgen de Ethiopiërs eindelijk het intellectuele eigendom terug op het eiwit- en vezelrijke minigraan dat hun voorouders vermoedelijk al teelden toen de piramide van Cheops (2560 voor Christus) nog in de aanbestedingsfase verkeerde. Teff, het hoofdingrediënt van het Ethiopische lievelingsgerecht injera, bestaat al zo lang dat niemand ooit op het idee kwam om er patent op aan te vragen. Totdat Jans Roosjen op 22 juli 2003 bij de toenmalige Octrooiraad twee patenten aanvroeg: een voor een ‘meelmengsel omvattende teffmeel’, de tweede voor de ‘verwerking van nagerijpt teffmeel’. In praktijk viel de gehele graansoort teff onder deze ook in België, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Oostenrijk en Italië geldige patenten, omdat je zonder teffmeel nu eenmaal geen injera of andere teffproducten kunt maken, zoals je ook moeilijk een halfje volkoren kunt bakken van ongemalen tarwe.

De Ethiopische regering zat flink in de maag met de octrooien van het Nederlandse bedrijf, zeker nu het glutenvrije teff de laatste jaren lijkt af te steven op een culinaire wereldhit à la quinoa, met beroemde bejubelaars als Sting, Gwyneth Paltrow en Victoria Beckham. Ethiopië kondigde daarom vorig jaar aan naar het Hof van Arbitrage te stappen van de Internationale Kamer van Koophandel in Parijs, ’s werelds voornaamste beslechter van zakenruzies, om het intellectuele eigendom op teff terug te krijgen.

Sportbrood

Dat het Nederlandse patent van tafel is geveegd door de Haagse rechtbank is echter niet te danken aan de Ethiopische regering, maar aan de jarenlange strijd van twee andere Drenten, Anne Hulst en Ruud van Klaveren. In de aanloop naar de Olympische Spelen in Sotsji (2014) introduceerde het Weespse bakkersbedrijf Bakels een met het teff van Hulst en Van Klaveren gemaakt ‘sportbrood’, dat tot het dieet behoorde van schaatsploeg Team Corendon. Roosjen en zijn compagnon Hans Turkensteen beschuldigde Bakels van patentbreuk, waarna het bakkersbedrijf samen met Hulst en Van Klaveren naar het Octrooicentrum Nederland stapten om het patent verworpen te krijgen. Het Octrooicentrum adviseerde in het voordeel van Hulst en Van Klaveren, maar daarna was het aan de rechtbank Den Haag, als enige rechter in Nederland bevoegd in octrooizaken, om het patent vernietigbaar te verklaren. En dat gebeurde uiteindelijk op 21 november: de patenten op het millennia-oude graan ‘ontberen inventiviteit’, oordeelde de rechter, en zijn dus ongeldig.

‘We hebben geen zin om weer het hele traject in te gaan’, zegt Roosjen over zijn beslissing om niet in hoger beroep te gaan. Vooralsnog blijven de patenten wel geldig in België, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Oostenrijk en Italië, maar Hulst en Van Klaveren overwegen om gewapend met het Haagse vonnis ook de Europese octrooien aan te vechten, zo laat hun octrooigemachtigde Wannes Weymiens weten.

Hoe een Drent patent kreeg op een duizend jaar oud Ethiopisch ‘superfood’
Alsof een Ethiopiër er met het patent op stroopwafels of hutspot vandoor is gegaan. Zo voelen de Ethiopiërs zich over het kapen van de graansoort teff, hoofdingrediënt van hun nationale lievelingsgerecht injera, door een Drentse landbouwkundige. Hoe kan het in Ethiopië al duizenden jaren geteelde teff in 2003 zijn ‘uitgevonden’ door ene Jans Roosjen uit Hooghalen, vragen ze zich af. Net nu het glutenvrije en mineraalrijke graan op de drempel van een quinoaëske wereldhit lijkt te staan, gooien Roosjens patenten roet in het eten. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden