Nederlanders steunen de militair, niet de missie

Den Haag heeft de prestigieuze Afghanistan-conferentie te danken aan de internationale waardering voor de Nederlandse aanpak in Uruzgan, meent minister Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA).

Het draagvlak onder de Nederlandse bevolking is ‘kwetsbaar’, zei minister Eimert van Middelkoop (Defensie, ChristenUnie) vorige week op de Universiteit van Amsterdam (UvA). Samen met de Commandant der Strijdkrachten, Peter van Uhm, ging hij daar in debat met critici. Zoals Gerd Junne, hoogleraar internationale betrekkingen, die de stelling poneerde: ‘Buitenlandse militairen trekken Talibanstrijders aan zoals licht de muggen.’ Van Uhm: ‘Ik heb geen moeite met kritische geluiden, die houden ons scherp. Als het debat maar rationeel gevoerd wordt.’

Deze week verscheen ’s lands hoogste militair weer op een universiteit, in Groningen. Ondervraagd door NOVA’s Twan Huys waarschuwde hij daar voor hooggespannen verwachtingen: ‘Geef Afghanistan de tijd.’

Op het ministerie van Defensie wordt erkend dat het niet eenvoudig is de hearts and minds van de Nederlanders te winnen. Uit onderzoek van Defensie blijkt dat de steun voor de missie onder de bevolking gestaag afneemt. Vorige maand zei slechts 29 procent van de ondervraagden voorstander te zijn. Een half jaar eerder was dat 41 procent. De groep tegenstanders groeide van 30 naar 39 procent. Steeds minder mensen denken dat de missie zal bijdragen aan de wederopbouw van Afghanistan: 46 procent in september, 40 procent in februari, volgens de maandelijkse Monitor Steun en Draagvlak.

De stemming onder ‘het volk’ wordt bevestigd door de Veteranenmonitor 2008. ‘De Nederlandse samenleving staat kritisch tegenover de missie. Dat is pijnlijk voor de uitgezonden militairen’, zegt Jan Schoeman, hoofd communicatie van het Veteraneninstituut, dat het onderzoek liet uitvoeren.

Daar staat tegenover dat de waardering voor de Nederlandse militairen aanzienlijk groter is dan voor de missie. Bijna driekwart van de ondervraagden heeft veel tot zeer veel waardering, terwijl nog niet de helft de missie ‘terecht’ noemt.

Het verschil tussen ‘de man’ (en vrouw) en ‘de missie’ is ook zichtbaar in het Defensieonderzoek. In februari zei 58 procent van de bevolking ‘trots’ te zijn op de militairen, ondanks de toenemende twijfel over het nut van de missie.

‘Kom bij mij niet aan met de opmerking dat er niks gebeurt’, zei minister Van Middelkoop op de UvA. Om vervolgens een reeks successen te noemen, variërend van 281 Afghaanse boeren die saffraan verbouwen (‘een alternatief voor papaver’) tot een daling van de kindersterfte van 36 naar 25 procent. De Defensiekrant, een uitgave van het ministerie, staat deze week helemaal in het teken van Afghanistan, en vooral de daar bereikte resultaten.

Politicoloog Jos de Beus prees de minister in Amsterdam voor diens ‘overtuigingswerk’, maar was sceptisch over het effect: ‘Het volk heeft een moralistische kijk. Men heeft moeite met deze oorlog. Ten tijde van Srebrenica was iedereen het erover eens: er moest iets gebeuren om de etnische zuiveringen in Bosnië te stoppen.’

VVD’er Hans van Baalen, voorzitter van de Tweede Kamercommissie voor Defensie: ‘De missie in Uruzgan is moeilijk uit te leggen. Soms worden er stappen vooruit gezet, dan weer is er tegenslag. De situatie is niet zwart-wit.’

Jan van der Meulen, bijzonder hoogleraar militair-maatschappelijke studies aan de Universiteit Leiden, begrijpt de politieke discussie van destijds wel: ‘In feite was ‘bijdragen aan de wederopbouw’ het enige motief waarvoor de publieke opinie warm wilde lopen.’

In de Militaire Spectator komt hij tot de conclusie dat er nooit een breed draagvlak voor de Uruzgan-missie is geweest. Het is twijfelachtig of een charmeoffensief vanuit Defensie daarin verandering kan brengen.

Maxime Verhagen (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden