Nederlanders staan vrij eenzaam aan de kant

Het Nederlandse nee tegen de Europese Grondwet ontmoette in Straatsburg vooral onbegrip en irritatie. Europarlementariërs uit andere landen uitten harde verwijten over de afwijzing....

Minister Bot van Buitenlandse Zaken mag vinden dat de Europese Grondwet na de afwijzing door de Nederlanders en de Fransen ‘dood’ is, in het Europees Parlement denkt men daar heel anders over. Dat bleek woensdag nog eens tijdens een debat in het europarlement over hoe het verder moet met het project.

Bot kwam in Straatsburg eerder op de dag nog eens onder vuur te liggen van Hans-Gert Pöttering, de leider van de christen-democratische EVP-fractie. Pöttering zei dat hij ertegen is dat de grote landen de EU proberen te overheersen, maar volgens hem is de opstelling van het kleine Nederland in de discussie over de Grondwet ‘evenzeer een uiting van een poging zijn wil op te leggen’ aan de rest van de EU.

Die opvatting klonk ook door bij andere europarlementariërs. De Belgische ex-premier Jean-Luc Dehaene, een van de grondleggers van de Europese constitutie, klaagde dat ‘burgers kennelijk alleen belangrijk worden gevonden als ze ‘nee’ zeggen en niet als ze ‘ja’ zeggen’. Hij herinnerde eraan dat veertien landen de Grondwet wel hebben geratificeerd. De uitkomst van de referenda in Frankrijk en Nederland deed hij af als een ‘louter negatief signaal dat geen enkel perspectief biedt’.

De parlementariërs debatteerden over een rapport van de Oostenrijkse groene Voggenhuber en de Britse liberaal Duff. Zij pleiten ervoor de denkpauze die de EU-leiders na het echec van de Grondwet in Nederland en Frankrijk afkondigden met een jaar te verlengen tot eind 2007. Dan moeten de EU-landen volgens hen besluiten hoe het verder moet met de Grondwet, zodat die uiterlijk in 2009 in een of andere vorm kan worden aangenomen.

Verder uitstel is volgens hen ontoelaatbaar, al was het alleen maar omdat verdere uitbreiding van de Unie onmogelijk wordt. Ook de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, vindt dat de EU-landen meer tijd moeten krijgen om een uitweg uit de crisis te vinden.

Voor de Nederlandse afgevaardigden was het debat een vrij eenzame ervaring. Terwijl hun collega’s zich uitspraken voor het reanimeren van de Grondwet, verklaarden zij de Grondwet één voor één dood. ‘Alleen in dit huis geloven sommige mensen dat het mogelijk is de Grondwet te doen herleven. Maar laten we niet aan een dood paard blijven trekken’, riep Jules Maaten (VVD) zijn collega’s op. Max van den Berg (PvdA) zei in Brussel een tendens te bespeuren om het Nederlandse en Franse ‘nee’ als íets tijdelijks af te doen. ‘Zij denken dat we over een jaar of twee alsnog ‘ja’ tegen hetzelfde zullen zeggen. Ik doe daar niet aan mee. We moeten in 2008 opnieuw over een verdrag onderhandelen’.

De Nederlanders kregen alleen steun van enkele eurosceptische afgevaardigden en de groene parlementariër Frassoni, die zei dat het van ‘bijziendheid’ getuigt te denken dat er alleen over de bestaande tekst kan worden gesproken.

Het isolement van de Nederlanders wordt versterkt doordat Frankrijk de laatste tijd minder resoluut lijkt in het verzet tegen de Grondwet. Premier De Villepin zei woensdag dat zijn regering zich ‘pragmatisch’ zal opstellen in het debat over de Grondwet. Volgens hem moet er uiteraard rekening worden gehouden met het Franse ‘nee’. Maar tegelijk zei hij begrip te hebben voor het feit dat Duitsland, dat de tekst heeft geratificeerd, het document overeind wil houden.

Ook Duff en Voggenhuber zijn voor het behoud van de oorspronkelijke tekst. Maar Duff erkende dat het moeilijk zal zijn Nederland over dezelfde tekst te laten stemmen. ‘Nederland is heel calvinistisch, heel principieel. Geen van de partijen wil door met deze tekst’, gaf hij toe. ‘Waarschijnlijk zijn er enige veranderingen in de tekst nodig, voordat we de calvinistische Nederlanders tot andere gedachten kunnen brengen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden