Nederlanders omgekomen bij helikoptercrash Mali

Twee Nederlandse bemanningsleden van een Apache-gevechtshelikopter zijn vandaag omgekomen in Mali. De slachtoffers zijn kapitein René Zeetsen (30) en eerste luitenant Ernst Mollinger (26) van het 301 Squadron van het Defensie Helikoptercommando op vliegbasis Gilze-Rijen. De crash is hoogstwaarschijnlijk een eenzijdig ongeluk, maar dat moet onderzoek nog uitwijzen.

Een Nederlandse Apache gevechtshelikopter wordt klaar gemaakt voor vertrek voor een missie in Noord Mali. Beeld Sven Torfinn

Dit heeft de Commandant der Strijdkrachten, generaal Tom Middendorp, bevestigd. Het toestel stortte 47 kilometer ten noorden van het Nederlandse basiskamp Gao neer tijdens een schietoefening op gronddoelen in een kale onbewoonde woestijnvlakte, waar op dat moment geen jihadisten of andere opstandelingen in zicht waren.

De andere aanwezige Nederlandse Apache is direct geland en heeft eerste hulp verleend. Mollinger is nog overgebracht naar Gao, maar is daar overleden aan zijn verwondingen. 'Ik betuig mede namens de minister van Defensie en de gehele krijgsmacht mijn medeleven aan de nabestaanden die dit verschrikkelijke bericht hebben moeten ontvangen', aldus Middendorp. De twee doden zijn de eerste twee Nederlandse militairen die zijn gesneuveld tijdens de oorlog tegen het terrorisme in Mali en zijn de eerste Nederlandse slachtoffers sinds de Afghanistan-oorlog.

De Apache-piloten waren onderdeel van VN-missie in Mali (Minusma). Nederland heeft binnen deze missie vooral de taak om inlichtingen te verzamelen over terroristen. De betrokken Apache vormt samen met drie andere helikopters van dit type en drie Chinook-transporthelikopters het helikopterteam. Deze eenheid verzamelt, samen met Nederlandse special forces, informatie voor de het bestrijden van terreur in de Sahel-regio.

Commandant der Strijdkrachten, generaal Tom Middendorp, tijdens de persverklaring. Beeld anp

Niet in Mali voor de lange adem

Afrika-correspondent Kees Broere is een aantal dagen meegereisd met Nederlandse soldaten door Mali om onder andere dit verhaal te maken. Op het moment van de helikoptercrash was hij al vertrokken naar de hoofdstad, Bamako.

Gevaarlijke missie

De missie is in korte tijd steeds gevaarlijker geworden. Ook Nederlandse blauwhelmen komen in de knel door het oplaaiende geweld in het Afrikaanse land. Zo worden de Apaches niet alleen ingezet om inlichtingen te verzamelen, maar ook om Malinese burgers of Minusma-militairen uit Nederland of andere landen te beschermen. Eerder dit jaar kreeg het Nederlandse contingent verzoek om luchtsteun, waarna een Apache heeft geschoten met lasergeleide raketten. Daarbij zijn enkele doden gevallen.

De vraag of het vermoedelijke helikopterongeluk van dinsdag veroorzaakt is door een technisch mankement of een menselijke fout, moet nog worden onderzocht, stellen Defensiebronnen. De omstandigheden waarbinnen de Nederlanders hun mensen en materieel in het noorden van Mali inzetten, zijn vaak bijzonder zwaar. Het grootste deel van hun werkterrein bestaat uit woestijngebied. Het is er niet alleen heet, maar kan er flink waaien, wat voor bijvoorbeeld de heli's voor veel problemen met zand en stof zorgt.

In de regel wordt elke Apache voorafgaand aan een vlucht gecontroleerd op veiligheid. Gemiddeld, zo zeggen vliegers van de Apaches, staan tegenover elk vlieguur acht uren onderhoud die nodig zijn om de Apaches inzetbaar te houden. Het team van onderhoudsmonteurs en andere specialisten op de Nederlandse basis in Gao is dan ook behoorlijk groot. Buiten Gao, op andere luchthavens in Noord-Mali, zijn ook technici beschikbaar.

Voor de Nederlandse helikopters binnen Minusma zijn bij het kamp in Gao hangars gebouwd. Over de verdere bijzonderheden hiervan mogen geen gegevens openbaar worden gemaakt. Feit is wel dat, zo kunnen alle bezoekers constateren, aan het onderhoud van de Apaches en Chinooks heel veel zorg wordt besteed.

De lichamen van de twee gesneuvelde militairen worden zo spoedig mogelijk overgebracht van Mali naar het militaire vliegveld in Eindhoven. Daar zullen de lijkkisten met militair eerbetoon worden uitgeladen voor de nabestaanden.

De gevolgen van de crash voor het Nederlandse team in Mali zijn nog onduidelijk. 'Ze zijn erg ontdaan', zegt een Defensievoorlichter. Middendorp heeft dinsdagavond tijdens een persconferentie het belang van de Mali-missie benadrukt. Het zou zorgen voor 'regionale stabiliteit in de Sahel'. Daarmee is ook een Nederland belang gediend. Middendorp: 'Omdat we gebaat zijn bij stabiliteit aan de zuidgrens van Europa.'

VN-missie zet zichzelf klem

In korte tijd is de VN-missie in Mali veranderd van een politieke naar een meer militaire. Ook Nederlandse blauwhelmen komen in de knel door het oplaaiende geweld in het Afrikaanse land. Lees hier een analyse over de missie van Volkskrant-correspondent Kees Broere.

Beeld anp

Missie in Mali

Militairen
Ongeveer 450 Nederlandse militairen, onder wie speciale eenheden van commando's en mariniers, doen mee aan de missie die de veiligheid en stabiliteit in Mali moet herstellen. De Nederlanders vergaren in het West-Afrikaanse land informatie en analyseren deze voor de VN-missie. De meesten werken vanuit de noordoostelijke stad Gao, de rest in de veel zuidelijker gelegen hoofdstad Bamako. Bert Koenders leidde de VN-missie in Mali voordat hij minister van Buitenlandse Zaken werd. Rond het Nederlandse militaire kamp in Gao is het relatief rustig, al werd de basis net vorige week voor het eerst in lange tijd weer beschoten met raketten.

Materieel
Vier Apache-gevechtshelikopters, die geavanceerde sensoren hebben, helpen bij het inlichtingenwerk en kunnen de troepen op de grond begeleiden, beschermen en indien nodig vuursteun leveren. Ook zet Defensie onbemande vliegtuigjes in om gebieden in beeld te brengen. De Nederlanders beschikken ook over drie Chinook-transporthelikopters, die vooral bedoeld zijn voor medische evacuaties.

Mandaat
Als militairen tijdens hun werk worden aangevallen door gewapende groepen, mogen ze terugvechten. Ook kunnen ze worden ingezet om wapenopslagplaatsen te ontmantelen of strijders op te pakken die bermbommen maken.

Kosten
Nederland doet in elk geval tot eind dit jaar mee aan de VN-missie. Die bijdrage kost 215,15 miljoen euro. Dat kan nog verder oplopen omdat water, voedsel en infrastructurele werkzaamheden duurder kunnen uitvallen dan verwacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.