NieuwsCoronavirus

Nederlanders mogen cruiseschip Diamond Princess verlaten: wat staat hun te wachten?

De eerste passagiers van de Diamond Princess hebben woensdagochtend na twee weken quarantaine voet aan wal gezet in Yokohama. Ook de vijf Nederlanders aan boord mogen het schip verlaten. Het schip met ruim drieduizend opvarenden is buiten China de plek met de meeste infecties, meer dan 540 besmettingen.

De eerste passagiers verlaten woensdag in Yokohama de Diamond Princess cruiseboot. Beeld Reuters

Waarom mogen de passagiers nu van boord?

De maximale incubatietijd – de periode waarin een mens besmet raakt en daadwerkelijk ziek wordt – is veertien dagen. Het cruiseschip kwam op 3 februari aan in de Japanse stad Yokohama, waarna bleek dat een van de passagiers besmet was geraakt met het coronavirus. Dat werd bekend nadat hij was uitgestapt in thuisstad Hong Kong.

Vanaf 4 februari gingen ruim 3.700 passagiers – onder wie vijf Nederlanders – en bemanningsleden in quarantaine: ze mochten de eigen hut niet of nauwelijks verlaten, droegen mondkapjes en moesten elke dag hun temperatuur opmeten.

Tijdens de quarantaine is het aantal besmettingen enorm gegroeid. Dinsdag maakte Katsunobu Kato, de Japanse minister van Volksgezondheid, bekend dat de monsters van alle opvarenden zijn opgenomen. Degenen die negatief uit de test komen, kunnen het schip vanaf woensdag verlaten, maar eerst zal hun temperatuur opnieuw worden gemeten.

Passagiers of bemanningsleden die verdachte symptomen van het virus vertonen, moeten direct naar een nabijgelegen ziekenhuis. De hele operatie neemt naar verwachting zo’n drie dagen in beslag. Woensdag mogen de eerste vijfhonderd passagiers het schip verlaten. Anderen inzittenden wachten nog op de uitslag van de laatste test. 

Wat gebeurt er met de passagiers die van boord zijn?

Eenmaal vertrokken van het schip, zijn de reizigers vrij om te gaan en staan waar ze willen. De meeste passagiers reden woensdagochtend in bussen richting het vliegveld of treinstation, anderen hadden taxi’s geregeld om zich verder te verplaatsen.

Passagiers die negatief zijn getest en geen temperatuursverhoging hebben, krijgen een gezondheidsverklaring van het medisch personeel. Met het document kunnen ze het schip verlaten, maar het biedt geen garantie op een vlucht naar het thuisland, beklemtoont het bemanningspersoneel in een brief aan alle overgebleven passagiers.

Vakantiegangers die willen doorreizen in Japan, krijgen twee hotelovernachtingen vergoed van de cruisemaatschappij. Veel opvarenden hebben twee mogelijkheden om weg te komen uit Yokohoma: op een chartervlucht stappen met hulp van de overheid van het thuisland of zelf een commerciële vliegreis boeken.

Een passagier die woensdag de Diamond Princess verlaat, kijkt door een busraam naar buiten. Beeld AP

Welke landen kiezen ervoor om eigen burgers te evacueren?

Maandag hebben de Amerikaanse autoriteiten een groep van ruim driehonderd landgenoten geëvacueerd. Tijdens die operatie bleken veertien passagiers besmet te zijn met het virus. Aanvankelijk zouden zij niet terugvliegen, maar later werd toch ervoor gekozen om ze in een afgeschermd gedeelte toe te laten aan boord.

De Amerikaanse cruisegangers kregen zelf de keuze om op het cruiseschip te blijven of mee te gaan met de chartervlucht: zeker vijftig passagiers vertrouwden de situatie niet en bleven aan boord van het schip. ‘Daar werden onze zorgen bevestigd, toen we hoorden dat de besmette personen toch mee vlogen’, vertelt de 57-jarige Matthew Smith.

Eerder heeft ook Zuid-Korea landgenoten opgehaald. Woensdag volgen Hong Kong, Australië en Canada. De  Japanse autoriteiten ontfermen zich over de grootste groep passagiers: ruim de helft van de opvarenden heeft de Japanse nationaliteit.

In een brief aan de passagiers staat dat ook landen als Israël, Verenigd Koninkrijk, Italië en Indonesië hebben overwogen om eigen burgers te evacueren. Mogelijk kiezen zij er later alsnog voor chartervluchten in te zetten. De Nederlandse passagiers mogen het schip verlaten, maar moeten zelf zien thuis te komen

De landen hanteren elk een eigen veiligheidsprotocol over de afwikkeling bij thuiskomst. Canadese en Australische cruisegangers en bemanningsleden moeten bij thuiskomst opnieuw twee weken in quarantaine. De landen zijn beducht op een nieuwe virusuitbraak, nadat de Amerikaanse operatie maandag niet geheel vlekkeloos verliep.

Hoe heeft het virus zich in twee weken op het schip zo snel kunnen verspreiden?

Opvarenden moesten twee weken in isolatie leven op het schip. Gelukkige cruisegangers prezen zich met een raampje en balkon dat uitzicht bood op de buitenwereld; anderen zaten in de boot en moesten hun contact met de buitenwereld zoeken via televisie, internet en kranten in 36 talen. Gemaskerd bemanningspersoneel kwam dagelijks voedselpakketten brengen.

Passagiers mochten sporadisch kort het dek op, voorzien van mondkapjes en met twee meter afstand tussen elkaar. Voor het personeel golden minder strenge regels: ze mochten dubbele kamers met collega’s delen, konden hun eigen maaltijden bereiden en die gezamenlijk opeten. ‘De regels voor de passagiers hadden eigenlijk ook voor het personeel moeten gelden’, zegt medisch viroloog Mariet Feltkamp van het Leids Universitair Medisch Centrum.

Er klinkt veel internationale kritiek op het besluit om alle opvarenden in quarantaine te houden, omdat het aantal virusbesmettingen zich aan boord zo snel heeft kunnen vermenigvuldigen. Toch denkt Feltkamp dat de autoriteiten er goed aan hebben gedaan om alle opvarenden aan boord te houden. ‘Het in quarantaine houden van de opvarenden was een logische keuze. Zo houd je overzicht. Het is een grote groep, maar ook een vaststaande groep. Als alle reizigers eerder in kleine groepjes waren verdeeld, waren er misschien nog meer problemen ontstaan en hadden ze alle contacten opnieuw moeten traceren.’

Loopt het aantal besmettingen vandaag nog verder op?

Feltkamp wijst erop dat de maximale incubatietijd van veertien dagen vaststaat, maar daarmee is niet uitgesloten dat het aantal besmettingen woensdag opnieuw kan stijgen. ‘Die veertien dagen gaan in op de dag dat een passagier voor het laatst contact heeft gehad met een besmette patiënt. Na de eerste dag van de quarantaine kunnen ze door niezen en hoesten besmet zijn geraakt met het virus. Het is te hopen dat de autoriteiten inzicht hebben in de contactmomenten van alle passagiers in de afgelopen dagen.’

Nog geen Nederlander met corona, maar wat gebeurt er na eerste besmetting?
Buiten China grijpt het coronavirus vooral in cruiseschepen om zich heen. Nederlanders lopen daar gevaar, maar zijn vooralsnog niet besmet. Alle betrokken instanties proberen een uitbraak intussen af te wenden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden