Nieuws

Nederlanders lezen of versturen massaal berichtjes achter het stuur: ‘Op de fiets doe ik het niet. Alleen in de auto’

Even een snel een appje lezen of een foto op Instagram bekijken terwijl je achter het stuur zit: Nederland maakt zich er massaal schuldig aan. Tweederde van de bestuurders doet het weleens. Is daar iets tegen te doen?

Een man staat al bellend te tanken. Beeld Joris van Gennip
Een man staat al bellend te tanken.Beeld Joris van Gennip

Of Lucas de Jong (19) weleens stiekem gebruikmaakt van sociale media in het verkeer? Een guitige lach verraadt het antwoord. ‘Normaal heb ik mijn telefoon tussen mijn benen liggen, maar ik probeer hem steeds vaker ergens anders te leggen’, zegt hij snel. ‘Bijvoorbeeld op de bijrijdersstoel, zodat ik ervan afblijf.’ Terwijl hij met een soepele handbeweging de tank van zijn Mini Cooper volgooit bij het benzinestation in Hoofddorp vertelt hij hoe het laatst bijna misging: ‘Er stond file, ik lette niet goed op en reed bijna op de bumper van de auto voor me in.’ Wat er zo dringend was, weet hij niet meer precies. ‘Waarschijnlijk een foto die via Snapchat binnenkwam, of even een afspraak verzetten via WhatsApp.’

De Jong is bij lange na niet de enige. Dinsdag bleek uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dat Nederland zich er massaal schuldig aan maakt. Ondanks de miljoenencampagne ‘MONO’, die aanspoort om geconcentreerd te rijden, erkent tweederde van de automobilisten, fietsers en bestuurders van brommers, scooters en bromfietsen, dat zij weleens berichten lezen tijdens het rijden. Bij meer dan de helft van hen leidt dat tot langzamer rijden, slingeren, een afslag missen, of zelfs ongelukken.

‘Het zijn niet de cijfers die ons verbazen, maar hoe laconiek er nog altijd over gesproken wordt’, zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie. ‘Het lijkt alsof de ernst ervan niet wordt ingezien.’

Vaker mannen

Wie maken zich er het vaakst schuldig aan? Uit het onderzoek blijkt dat het vaker om mannen dan om vrouwen gaat. Ook zijn het bij uitstek de generaties die opgegroeid zijn in het mobiele tijdperk: jongeren en jongvolwassenen (tot 40 jaar). Wellicht opmerkelijker: er worden meer berichtjes gelezen in de auto dan op de fiets. Lisa Rep (19) – nonchalante rode trui, donkerblond haar, Seat Ibiza – is een van hen: ‘Op de fiets doe ik het niet. Alleen in de auto.’

Ondertussen liegen de cijfers er niet om: de Nederlandse Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid berekende dat bij 20 tot 30 procent van de verkeersongevallen afleiding van- of gebrek aan aandacht voor het verkeer een belangrijke rol speelt. Alleen al door bellen in het verkeer vallen er jaarlijks zo’n zeshonderd slachtoffers (doden en ziekenhuisgewonden). Extra wrang is dat 84 procent van de mensen die berichten lezen achter het stuur, deze ‘onbelangrijk’ noemt.

Dat vindt ook Rob Dekker (23), die een pomp verder bij het tankstation in Hoofddorp staat. Al rijdend leest hij de berichten die vrienden hem sturen. ‘Een flauw geintje, een lullig plaatje, dat soort dingen’, zegt hij. Ook hij probeert zijn leven te beteren: waar hij vroeger zelf veel berichten verstuurde, leest hij ze nu alleen nog. Want: ‘De boetes zijn niet mals.’

Naast voorlichting zet de overheid ook in op straffen. Vorig jaar werden er ruim 168.000 boetes voor telefoongebruik in het verkeer uitgedeeld, bijna 50.000 meer dan het jaar ervoor, blijkt uit cijfers van het ministerie van Justitie & Veiligheid. Het kabinet kondigde eerder dit jaar aan dat de boete voor telefoongebruik in de auto wordt verhoogd van 240 naar 340 euro. Volgens de woordvoerder van het OM is van ‘afleiding op de weg’ een topprioriteit gemaakt. Slimme camera’s die bestuurders vastleggen en het simpelweg staande houden van overtreders door agenten, hebben het aantal boetes fors doen toenemen.

Pakkans

Desondanks gelooft verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen dat de pakkans niet groot genoeg is om dit hardnekkige probleem op te lossen. ‘Iedere keer dat je je telefoon pakt, moet je het gevoel hebben dat je gesnapt en beboet zal worden. Grootschalige controles, die je zelf merkt en waar je via vrienden van hoort: dat werkt. Daarvoor is het handjevol camera’s dat nu actief is onvoldoende.’

Andere mogelijke antwoorden komen uit de technische hoek. Zo heeft Google al software ontwikkeld waarmee door bluetooth-connecties en geluiden opgemerkt wordt dat je in de auto zit, waarna de telefoon automatisch op ‘niet storen’ gaat. ‘Maar wat als iemand op de passagiersstoel naast je zit?’, vraagt Tertoolen zich af. Hij voorziet complicaties en is eerder voorstander van technologie die automatisch berichten stuurt naar belangrijke contacten wanneer een auto start en in de file staat.

Ondanks mogelijke privacyproblemen die daarmee gepaard gaan, kan dit volgens Tertoolen effectief zijn. Maar de echte, overkoepelende oplossing is minder sociale druk. ‘Tegenwoordig is dag en nacht beschikbaar zijn de norm, maar het zou juist gewaardeerd moeten worden als er even niet wordt geantwoord’, vindt Tertoolen. Rob Stomphorst, woordvoerder van Veilig Verkeer Nederland, sluit zich daarbij aan: ‘Altijd maar aanstaan, is dat je levensdoel?’

‘Je wordt naar dat ding getrokken’, verzucht Hanke den Boer (52), die een eindje verderop bij de wasstraat aan het wachten is. Dat doet ze druk append. Het kost haar moeite om dat niet ook te doen tijdens het rijden. ‘Levensgevaarlijk is het. Maar je ziet dat iedereen zich er schuldig aan maakt. Echt niet alleen jongeren hoor.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden