nieuws

Nederlander spoorloos na arrestatie wegens ‘spionage’ met drone in Egypte

De Nederlandse Pieter Bas Habes (43), die vorige week als arrestant opdook in een Egyptische televisie-uitzending, is sindsdien spoorloos. Buitenlandse Zaken doet haar ‘uiterste best’ om uit te vinden waar hij wordt vastgehouden.

De gearresteerde Nederlander op beelden van de Egyptische televisie MBC. Beeld MBC

Ruim een week na de verdwijning van de Amsterdamse Pieter Bas Habes (43) in Egypte, geven de Egyptische autoriteiten nog altijd geen enkele informatie over diens mogelijke verblijfplaats en gezondheidstoestand. ‘Wij hebben geen bevestiging van Egypte dat ze hem hebben gearresteerd, noch van waar hij zit’, zegt een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. ‘We doen via de ambassade in Caïro onze uiterste best. Egypte heeft beloofd het uit te zoeken.’

Buitenlandse Zaken en de familie van Habes vermoeden dat hij in handen is van de Egyptische veiligheidsdiensten, omdat Habes vorige week woensdag verscheen op de lokale televisiezender MBC Masr. Daarin verklaart de Amsterdammer, vermoedelijk onder dwang, dat hij is gearresteerd nadat hij met een drone luchtopnamen had gemaakt van zijn hotel in het centrum van Caïro. De video toont ook Habes’ paspoort, liggend op een verzameling bankbiljetten van 50 euro, naast een drone, camera, laptop en tablet.

De bekentenis werd uitgezonden in het programma van Amr Adeeb, een Egyptische televisiepresentator die regelmatig op luide toon complottheorieën beschrijft waarin buitenlandse of binnenlandse kwaadwillenden Egypte proberen te beschadigen. In de uitzending, die 17 minuten duurde, werden ook twee klaarblijkelijk gearresteerde Jordaniërs en drie Turken getoond. Adeeb beschuldigt de buitenlandse gevangenen ervan dat zij demonstraties tegen het regime filmden met als doel die naar het buitenland te smokkelen, en spreekt over spionage. 

Sinds de uitzending ontbreekt van Habes ieder spoor. Advocaat Geert-Iemke Roos, die de familie van Habes vertegenwoordigt, zegt dat diens naasten op 22 september voor het laatst bericht van hem ontvingen. ‘Daarvoor kregen ze iedere dag een uitgebreid reisverslag. Habes zou na Egypte naar Soedan gaan, en had daarom contant geld bij zich. Hij deed niets illegaals. Buitenlandse Zaken is bezig om een Egyptische advocaat te machtigen om Habes te vertegenwoordigen.

Spanningen

Habes’ kennelijke arrestatie kwam te midden van oplopende spanningen in Egypte. Enkele dagen voordat de Amsterdammer in Caïro verdween, begonnen daar de grootste demonstraties tegen het regime sinds president Abdel Fattah al-Sisi na zijn staatsgreep in 2013 alle oppositie gewelddadig de kop indrukte.

Volgens de staatsmedia zijn de nieuwe demonstraties het werk van binnenlandse terroristen die samenzweren met buitenlandse krachten, een theorie die de autoriteiten vaker verspreiden in tijden van onrust. Zo kan de regering demonstraties afschrijven als buitenlandse complotten, in plaats van legitieme uitingen van onvrede afkomstig uit de eigen bevolking.

Sinds de protesten op vrijdag 20 september begonnen, hebben de autoriteiten bijna tweeduizend mensen opgepakt, meldt Human Rights Watch (HRW). Honderden van hen worden volgens HRW vastgehouden in geheime detentiecentra van de Egyptische veiligheidsdiensten en in barakken van de ordetroepen, waar advocaten niet kunnen komen. De Egyptische autoriteiten zeggen alleen dat zij zo’n 1000 verdachten hebben verhoord.

Habes bezoek aan Egypte was onderdeel van een reis per motor richting Zuid-Afrika, vertelde zijn broer Robbert Jan afgelopen weekeinde aan het Noordhollands Dagblad. ‘Hij heeft op 12 september vanuit Griekenland zijn motor verscheept naar de (Egyptische stad) Alexandrië, en is zelf op 14 september naar Caïro gevlogen. Voor zijn reisverslag had hij verschillende camera’s, een laptop en een tablet bij zich. Als hij inderdaad opnames met een drone maakte dan was dat niet slim, maar hij heeft waarschijnlijk niet beseft dat hij in het hol van de leeuw was.’ 

Onder de Egyptische president Sisi hebben politieke repressie en geweld tegen betogers zelfs voor Egypte ongekende vormen aangenomen. Tienduizenden Egyptenaren zijn verdwenen in (geheime) gevangenissen waar marteling en mishandeling regelmatig voorkomen. Vele honderden zijn ter dood veroordeeld, vaak in massaprocessen. Volgens mensenrechtenorganisatie Amnesty International is de repressie in Egypte onder Sisi ‘extremer dan op enig moment tijdens de 30 jaar lange regeerperiode van Hosni Mubarak’, die tijdens de protesten van 2011 werd afgezet.

Tijdens de ontruiming van een protestkamp tegen Sisi’s machtsovername in 2013 schoten veiligheidstroepen in enkele uren bijna duizend mensen dood. Het was een van de grootste geweldsuitbarstingen van een overheid tegen betogers in de recente geschiedenis. Bij vlagen richt de overheidsrepressie zich ook op buitenlanders. De Australische journalist Peter Greste, die werkte voor de door Egypte gehate Arabische televisiezender Al Jazeera, werd van december 2013 tot februari 2015 vastgehouden, na een veroordeling wegens ‘het verspreiden van vals nieuws’.

Grote protesten in Egypte

Voor het eerst sinds het aantreden van president Abdel Fatah al-Sisi in 2013 zijn in de Egyptische hoofdstad Caïro en in diverse andere steden protesten uitgebroken tegen diens bewind.

Nederlander vast in Caïro op verdenking van ‘spionage’ na dronevlucht

Met ministerie van Buitenlandse Zaken probeert op verzoek van de familie uit te vinden waar de man zit, welke overheidsdienst hem vasthoudt, en waarvan hij precies wordt verdacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden