INTERVIEW

'Nederland ziet iedereen op de Antillen als corrupte boef'

Burney el Hage, oud-vicepremier van de Antillen, was net benoemd tot officier in de Orde van Oranje Nassau toen hij werd vervolgd voor drugsdealen, goudsmokkel en mensenhandel. Zeven jaar later spreekt de Hoge Raad hem onherroepelijk vrij. 'Justitie moet zich diep, diep schamen.'

Wil Thijssen
Ramonsito Booi (links) en Burney el Hage. Beeld
Ramonsito Booi (links) en Burney el Hage.Beeld

De salarisonderhandelingen waren rond. Het document werd ondertekend en voilà hij was adviseur van het kabinet-Balkenende IV. Nog geen week later deed de Rijksrecherche een inval in zijn huis in Kralendijk op Bonaire. Vijftien geüniformeerde mannen, ingevlogen vanuit Nederland, stonden in zijn tuin. In pyjama deed hij om half zes 's ochtends de deur voor ze open. 'We zoeken bewijs tegen drie personen die we verdenken van drugshandel', zei de rechter-commissaris die het bevel tot huiszoeking gaf. De rechercheurs, 'tot de tanden toe bewapend', doorzochten zijn woning en namen zijn computer mee. 'Mijn kinderen zaten in hun pyjamaatjes in de keuken, totaal in shock.'

We schrijven 8 september 2009. De Bonairiaan Burney el Hage, voormalig minister van Economische Zaken en oud-vicepremier van de Nederlandse Antillen, zag in één klap zijn carrière in rook opgaan. Hij was destijds 40jaar, benoemd tot officier in de Orde van Oranje Nassau voor zijn verdiensten in Caraïbisch Nederland, en werd diezelfde dag veroordeeld in de Bonairiaanse en Nederlandse media. Hij was corrupt, smokkelde goud, dealde drugs, waste criminele winsten wit en maakte zich schuldig aan mensenhandel, zo werd beweerd. Die aantijgingen werden kort daarna bevestigd in een persbericht van het Openbaar Ministerie: El Hage was, evenals zijn UPB-partijleider Ramonsito Booi, als verdachte aangemerkt in de Zambezi-zaak: het grootste drugsonderzoek dat Bonaire ooit heeft gekend.

Begin deze maand sprak de Hoge Raad El Hage en Booi, na zeven jaar procederen, onherroepelijk van alle beschuldigingen vrij. 'De Hoge Raad was heel duidelijk: wij hadden nooit voor deze aantijgingen vervolgd mogen worden', zegt El Hage in een Skypegesprek vanuit Kralendijk. 'Het OM moet zich diep, diep schamen zo lang door te procederen terwijl de rechters je steeds vrijspreken. Je maakt iemand helemaal kapot.'

Burney el Hage. Beeld Nico van der Ven
Burney el Hage.Beeld Nico van der Ven

Waarom zou iemand u vals beschuldigen?

'Er was vanaf het begin geen grond voor de verdenkingen. Het waren alleen maar geruchten, ingegeven door politieke tegenstanders die fel tegen aansluiting van Bonaire bij Nederland waren, waar Ramonsito Booi en ik ons destijds sterk voor maakten. Wij wilden dat Bonaire ook rechtsstatelijk onder Nederland zou vallen, zodat we niet langer afhankelijk zouden zijn van de justitiële keten op Curaçao zonder Openbaar Ministerie zou dit eiland na het uiteenvallen van de Antillen aantrekkelijk worden voor criminelen. Maar tegenstanders verweten ons een teruggang naar de koloniale tijd.

'In Nederland zijn alle instituties ministeries, bedrijven, politieke partijen stevig in de maatschappij verankerd. In dit deel van het koninkrijk moeten alle instituties hun posities nog bevechten en daarbij wordt met modder gegooid. Dat gebeurt aan de lopende band, iedereen weet dat. Al tientallen jaren worden bestuurders op Bonaire aangeklaagd van wie de grootste misdaad is dat zij hun nek uitsteken voor het algemeen belang. De Raad voor de Rechtspraak waarschuwt zelfs in een rapport voor politiek gedreven valse beschuldigingen die hier bij justitie worden gedeponeerd en ook minister Plasterk heeft daar in de Kamer voor gewaarschuwd.'

Een 'zwartboek' uit 2007 vol beschuldigingen tegen uw partij werd door het OM aanvankelijk afgedaan als politiek moddergooien, maar kreeg een serieuze status toen voormalig staatssecretaris Bijleveld het twee jaar later, tijdens uw proces, officieel in ontvangst nam.

Ramonsito Booi. Beeld anp
Ramonsito Booi.Beeld anp

'Ik vond dat, laat ik me diplomatiek uitdrukken, niet slim van haar. Ik vond dat een gebrek aan inschatting van de politieke verhoudingen op Bonaire op dat moment. Dat gebaar had voor mij en Ramonsito Booi desastreuze consequenties en dat had ze kunnen zien aankomen. Ik heb nadat de Hoge Raad zich over mijn zaak had uitgesproken nog eens mailtjes van haar teruggelezen. Zij was het die in 2009 vroeg of ik in Den Haag als rijksadviseur wilde komen werken. Heel leuke, vriendelijke mailtjes. En ineens staat de Rijksrecherche in je tuin, kun je de sportlessen van je kinderen niet meer betalen en steek je je in de schulden om te kunnen procederen.'

De aantijgingen uit het zwartboek werden bij het drugsonderzoek gevoegd.

'De gekste dingen werden over mij beweerd. Het begon met drugs-, goud- en mensenhandel. Dat hield niet stand. Vervolgens zou ik bij mijn hypotheekaanvraag een restschuld hebben verzwegen, terwijl justitie zelf beschikte over het bewijs van de Rabobank dat dit ontkrachtte. Ik zou drie jaar in een goudkleurige Ford pick-up hebben rondgereden dankzij corrupte wederdiensten. Niemand op dit kleine eiland heeft mij ooit in zo'n pick-up zien rondrijden, toch bleef het OM dat herhalen. Een waarzegger, echt waar, heeft justitie verteld dat ik steekpenningen heb aangenomen. Dat weet hij, omdat hij waarzegger is... Er is zelfs proces-verbaal van dat gesprek opgemaakt.'

U verwijt het OM tunnelvisie.

'Het is nog erger. Toen ik mijn computer van de Rijksrecherche terugkreeg, stond daar een bestand op dat ik niet kende. Ik klikte het open en zag talloze tapgesprekken, al vanaf 2006! Ik hoorde mezelf praten als minister. Met Nederlandse ministers, staatssecretarissen, partijgenoten, met iedereen. Er stonden zelfs gesprekken op van mij in mijn slaapkamer, om drie uur 's nachts. Een heel pijnlijke ontdekking. Het is maar goed dat ik niet snurk. Mijn vrouw weet dat we werden afgeluisterd, maar niet in onze eigen slaapkamer. Ik zal haar dit voor de publicatie van dit interview alsnog moeten vertellen.'

Wat doet dit allemaal met u?

'Je slaapt niet meer. Er zijn mensen die je steunen, er zijn mensen die je met de nek aankijken en er zijn er die ineens roepen: grote boef, ga van het eiland af. Ik ben geboren in Curaçao, ik heb verder geen familie op Bonaire. Mijn vrouw wel. Dat zij dit moest meemaken vond ik het ergst. Ik wist niet hoe ik me in haar familie moest gedragen. Gelukkig hebben zij me altijd gesteund en alle rechtszaken bijgewoond. Zij zijn altijd in me blijven geloven. Anders had ik het niet volgehouden.'

In een interview met het Antilliaans Dagblad biedt hoofdofficier van justitie Henry Hambeukers nadrukkelijk geen excuses aan.

'Erger nog: hij laat twijfels bestaan over mijn onschuld. Dat neem ik hem zeer kwalijk. Daarmee toont hij disrespect voor de rechters, voor de heer Booi en voor mij. De Hoge Raad stelt, net als de rechtbank en het gerechtshof, heel ondubbelzinnig dat er geen enkele grond is voor welke aantijging dan ook. En ik ben zo'n beetje de meest onderzochte, doorgelichte en afgeluisterde persoon van de Caraïben. Dit werd het Proces van de Eeuw genoemd, en het OM wilde dat koste wat kost winnen.

'Toen geen enkele beschuldiging standhield, werd het belang van justitie groter dan het leed dat mij, de heer Booi en onze families werd aangedaan. Mijn advocaten, Geert-Jan Knoops en zijn echtgenote Carry Hamburger, hebben geen belangen op dit eiland. In tegenstelling tot mijn vorige advocaten durfden zij keihard tegen justitiële instanties in te gaan. Met een aanklager die mij zonder enige grond steeds opnieuw vals beschuldigde, vrees ik het ergste voor veel personen hier die vastzitten en die zich geen goede advocaat kunnen permitteren.

'We moeten nog veel meer investeren in een objectieve rechtsvervolging. Het is van een ongekend cynisme dat Ramonsito Booi en ik hard hebben gevochten voor een rechtssysteem dat ons de afgelopen jaar zo vooringenomen, met tunnelvisie, heeft behandeld.'

Op wie bent u het meest boos?

'Ik ben niet boos, ik ben waakzamer geworden. Ik dacht altijd dat iemand pas schuldig is als een onafhankelijke rechter dat zo beoordeelt. Ik weet nu dat dat niet zo is. Zelfs Nederlandse Kamerleden hebben mij openlijk voor corrupte boef uitgemaakt.

'Enkele dagen na de inval door de Rijksrecherche in mijn huis werd ik benaderd door secretaris-generaal Richard van Zwol: mijn adviseurschap voor het kabinet-Balkenende werd 'on hold' gezet. Mijn baas ik was op dat moment directievertegenwoordiger van Airport Bonaire vroeg of ik mijn baan vanwege de verdenkingen wilde opzeggen. Ik zat ineens zonder werk en kwam nergens meer aan de bak. Ik heb zeven jaar in een belabberde situatie gezeten. Dat snijdt diep in je ziel.'

Bent u nog steeds bereid het openbaar bestuur te dienen?

'Ja, maar niet meer op Bonaire, Aruba, Curaçao, Sint Maarten, Saba of Sint Eustatius. In Den Haag is geen enkel begrip voor de prille ontwikkelingsfase van deze gebieden. Iedereen hier wordt gezien als een corrupte boef, vooral bestuurders. Dat merk je aan de verbetenheid waarmee functionarissen opereren die hier vanuit Nederland worden uitgezonden. Ik zal niet ontkennen dat bestuurlijke corruptie voorkomt, maar er zijn wel degelijk mensen die het goed voorhebben.

'Stel je voor dat ik zou zeggen: het afgelopen jaar zijn tien VVD'ers opgepakt en berecht wegens gesjoemel met bonnetjes, dus de hele VVD is corrupt. Dat kan toch niet? Maar dat is wel het stigma waarmee Den Haag naar alle bestuurders in dit deel van het koninkrijk kijkt.'

U gaat de Nederlandse staat aansprakelijk stellen. Voor hoeveel?

'Dat laat ik over aan mijn advocaten. Ik sta daar wel voor honderd procent achter. Wij hebben niet het geld om zeven jaar te procederen. Dat heb ik geleend van de bank, dus dat moet ik terugbetalen. Bovendien zie ik het als een signaal aan de samenleving dat het OM niet, met gemeenschapsgeld, iemand zeven jaar lang zo vooringenomen mag behandelen.

'Persoonlijk vind ik dat schadevergoeding geen pijn kan verzachten. Mijn oudste zoon, destijds 13 jaar, speelde internationale tennistoernooien en was geselecteerd voor de Tennis Academy in Miami om prof te worden. Hij heeft weleens gezegd: pa, als dit niet was gebeurd, had ik heel ver kunnen komen.'

De zaak-Zambezi

'Zambezi' is de naam voor een grootschalig onderzoek naar goud-, drugs- en mensenhandel en witwassen op Bonaire. Aanvankelijk waren er drie verdachten (niet de politici Ramonsito Booi en Burney El Hage). Na invallen door de Rijksrecherche in september 2009 bij Booi en El Hage, op zoek naar bewijsmateriaal, werden deze politici eveneens in staat van beschuldiging gesteld. Al snel liet het OM de aanklacht van georganiseerde misdaad vallen en kwam daar 'ambtelijke corruptie' voor in de plaats. Die aanklacht veranderde vrij snel in 'corruptie', en later in hypotheekfraude, oplichting en valsheid in geschrifte.

Kort voor het strafproces nam toenmalig staatssecretaris van Binnenlandse Zaken Ank Bijleveld een zwartboek uit 2007 officieel in ontvangst. Het was van Fundashon Bon Gobernashon, een buitenparlementaire oppositiepartij in oprichting, en stond vol aantijgingen tegen politici van de partij UBP, een zusterpartij van het CDA. Naar deze beschuldigingen werd een onderzoek ingesteld dat de naam 'Fiji' kreeg.

Nadat een rechter-commissaris een ultimatum had gesteld voor het OM om het onderzoek af te ronden, seponeerde justitie de zaak. Met een gerechtelijke procedure dwong Fundashon Bon Gobernashon alsnog vervolging af. De rechtbank (april 2014), het gerechtshof (maart 2015) en de Hoge Raad (3november 2015) spraken Booi en El Hage van alle beschuldigingen vrij. In een interview met het Antilliaans Dagblad zegt hoofdofficier Henry Hambeukers hierover: 'We gaan onszelf zeker nog de vraag stellen of hier lessen uit te leren zijn.'

Bonaire. Beeld getty
Bonaire.Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden