Nederland zette hulpgeld in als `drukmiddel¿ voor klimaatakkoord

De PvdA en de PVV vragen om opheldering over het diplomatieke stuk.

Amsterdam - De Nederlandse regering heeft 'ongekende' stappen ondernomen om ontwikkelingslanden over te halen zich bij het klimaatakkoord van Kopenhagen aan te sluiten. Nederland zou 'hulpgeld als politiek drukmiddel' hebben gebruikt om ontwikkelingslanden achter het klimaatakkoord te krijgen.


Dat schrijft de Amerikaanse ambassadrice Fay Hartog-Levin in een vertrouwelijk document dat de klokkenluiderssite WikiLeaks zaterdag heeft onthuld. Hartog-Levin noemt de stap ongekend, omdat Nederland 'traditiegetrouw niets moet hebben van het idee' om ontwikkelingshulp als pressiemiddel in te zetten.


10THEHAGUE54 is het eerste document van de Amerikaanse ambassade in Den Haag dat verschenen is op klokkenluiderssite WikiLeaks. In totaal zijn 2.744 nog te publiceren Wikileaks-documenten afkomstig van de ambassade in Den Haag. Premier Rutte zei eerder dat de onthullingen van WikiLeaks 'enorme schade' aanrichten voor het diplomatieke verkeer.


Het vertrouwelijke ambassadebericht 10THEHAGUE54, dat dateert van 28 januari dit jaar, gaat over de in december gehouden klimaattop in Kopenhagen en de Nederlandse steun voor het akkoord dat daar door de Verenigde Staten, Brazilië, China, India en Zuid-Afrika was opgesteld. Veel arme landen waren tegen het akkoord, omdat het alleen de belangen van de rijke landen zou dienen.


In het bericht komt Sanne Kaasjager aan het woord, de klimaatonderhandelaar namens het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Kaasjager vertelt op 25 januari hoe Nederlandse ambassadeurs tijdens een bijeenkomst anderhalve week daarvoor hadden aandrongen op richtlijnen hoe ze de ontwikkelingslanden moesten overtuigen hun kant te kiezen inzake het Kopenhagen-akkoord. De onderhandelaar zegt daartoe berichten te hebben opgesteld voor ambassades in buitenlandse hoofdsteden die Nederlandse ontwikkelingshulp ontvangen. Hij voegt eraan toe dat Nederland het lastig blijft vinden om aansluiting bij het akkoord als voorwaarde te verbinden aan het ontvangen van klimaatsteun.


De Nederlandse onderhandelaar hekelde verder het 'klungelige'optreden van Denemarken, dat de klimaattop organiseerde. Ook laakte hij de rol van de Europese Unie tijdens de top. Volgens Kaasjager ontbrak het de lidstaten aan discipline en een goede onderhandelingsstrategie. Hij zei verbijsterd te zijn geweest door de onmacht van Europese leiders als Gordon Brown en Angela Merkel. Kaasjager beschrijft hoe de twee rondhingen in de vip-ruimte waar China, India, Zuid-Afrika en Brazilië overlegden, in de hoop één op één gesprekken met hun collega-regeringsleiders te kunnen krijgen. Maar Merkel en Brown werden genegeerd.


Elders in het document zet ambassadrice Hartog-Levin vraagtekens bij het realisme van de 'ambitieuze' Nederlandse klimaatdoelen. Minister Jacqueline Cramer van Milieu had in een gesprek op 13 januari nogmaals het doel van de Nederlandse regering herhaald: 30 procent minder CO2-uitstoot in 2020 ten opzichte van het niveau van 1990. In een terzijde merkt Hartog-Levin op: 'De meeste nationale klimaat- en energiedeskundigen beschouwen dit als onhaalbaar.' De Amerikaanse regering legde zich in het Kopenhagen-akkoord toe op een vermindering van 17 procent in 2020.


Echt verrast door de publicatie van het document is het Tweede Kamerlid Paulus Jansen van de SP niet. Vergeleken met de andere uitgelekte stukken noemt hij de Nederlandse fax zelfs 'normaal'. 'Nederland investeert ook in ontwikkelingslanden in projecten om klimaatverandering tegen te gaan. Dan ligt het voor de hand dat zij in de pas lopen.' Jansen heeft enkele internationale klimaatconferenties meegemaakt. Het klimaat is volgens hem niet het eerste probleem van ontwikkelingslanden. 'Op de eerste plaats komt honger. Daarna economische ontwikkeling.'


De PvdA-fractie zal vandaag tijdens een debat over ontwikkelingssamenwerking om opheldering vragen over het diplomatieke stuk. Toch ziet het Kamerlid Diederik Samsom geen grote problemen, maar vooral een bevestiging van het beleid van het vorige kabinet, waaraan de PvdA deelnam. 'Dat kabinet heeft zich in de Europese Raad hard gemaakt voor een reductie van 30 procent, blijkt uit het stuk.' Het vorige kabinet had als doel de uitstoot van kooldioxide te verminderen met 30 procent en pleitte ervoor om Europees op te trekken. Het nieuwe kabinet maakt zich hard voor 20 procent minder CO2 in 2020.


Richard de Mos van de PVV zal staatssecretaris Joop Atsma van Milieu ondervragen over het uitgelekte document. 'Dit getuigt maar weer eens wat voor een smerige klimaatzwendel er gaande is en wat klimaatalarmisten er kennelijk voor over hebben om hun klimaatspeeltjes er doorheen te drukken.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden