Nederland zet Marokko op de fiets

Fietsen in Marrakech

Nederland poogt de wereld op de fiets te krijgen. In Marrakech worden de karretjes op kosten van Den Haag vast opgeknapt.

Foto Pikala Bikes

'Op jouw leeftijd!' Dat krijgt Brahim Ennadim vaak te horen als hij voorbijkomt op zijn fiets. Hij is nu 56. 'Ik ga liever op de fiets dan met de brommer', verklaart hij. 'Dan heb ik minder last van rugpijn.'

Ennadim is een van de weinigen in Marrakech die fietst voor zijn plezier. Fietsen is voor de armen, wie geld heeft koopt een brommer, en wie nog meer geld heeft schaft een auto aan. Zelfs in de smalle straatjes van de soek wordt de geur van verse munt vermengd met die van de uitlaatgassen.

Ennadim staat te wachten tot zijn Bianchi wordt gerepareerd. De handremmen hangen er zieltogend bij. Net als tientallen andere mannen heeft hij gehoord dat hij zijn fiets kosteloos onder handen kan laten nemen door Nederlandse fietsenmakers. De Nederlandse ambassade in Marokko betaalt.

Visitekaartje

De belangstelling onder de inwoners van Marrakech is groot. Mannen en jongens staan de hele dag te wachten om hun fiets gratis te laten repareren. En als het moet nog een dag. Het komt ook voor dat ze de container bestormen die de tijdelijke werkplaats van de fietsenmakers is. 'We hebben onszelf al twee keer op moeten sluiten in de container', vertelt de Nederlandse fietsenmaker Koen van Kerkhof. 'De politie heeft ons toen ontzet.'

De fiets is het Nederlandse visitekaartje tijdens de wereldwijde klimaattop COP22, deze week in Marrakech. Nederland blijft achter met wind- en zonne-energie. En met het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen net zo goed. Maar er is altijd nog de fiets, een geliefde evergreen.

Staatssecretaris Sharon Dijksma (Milieu, PvdA) knipt met een tang een lintje door om de werkplaats van de fietsenmakers officieel te openen. Het rijwielherstel in Marrakech is volgens Dijksma een project met een knipoog, maar het is tegelijkertijd 'heel serieus'. Met het oog op klimaatverandering 'moeten we op elk denkbaar punt veranderen', licht Dijksma toe. 'Ook het transport moet duurzamer. Dat is de core business van ons ministerie. Vooral de steden moeten we bevrijden van een overdaad aan uitlaatgassen.

Foto Pikala Bikes

Hoe serieus Nederland het fietsen neemt, blijkt uit de aandacht die ambassades er wereldwijd aan besteden. De Nederlandse ambassades hebben opdracht het fietsen op de kaart te zetten, vertelt Chris Kuijpers, directeur-generaal Milieu op het ministerie en ook meegekomen naar Marrakech. 'Hier liggen economische kansen', zegt hij. 'Voor fietsfabrikanten zijn er grote mogelijkheden.'

Van China tot Mexico worden hoogwaardigheidsbekleders als het even kan op de fiets gezet, smog of geen smog. In Londen werd zelfs een promotiefilmpje van zeven minuten opgenomen over de geneugten van het fietsen. 'Door te fietsen zijn de Nederlanders een gezondere en blijere natie', zegt de voice-over. Niet zonder resultaat: enkele Mini-Hollands, wijken met veel fietspaden, zijn in Engeland inmiddels in gebruik genomen.

De ambassadeur in Spanje, Matthijs van Bonzel, heeft vrijwel alleen contact met de burgemeester van Madrid over fietsen. 'Bij een ontmoeting probeer ik altijd te vragen hoe het nu staat met de fietsvriendelijkheid van de stad', vertelt hij aan de telefoon. Ze maakten zelfs al eens samen een fietstochtje door de stad. 'De Spanjaarden willen graag leren van Nederland', merkt hij.

Nederland biedt die lessen graag. De fietsers in Madrid zijn de voorlopers, ziet Van Bonzel. 'Dit zijn mensen die niet wachten op de overheid, maar die de samenleving zelf willen vormgeven. Het is in het Nederlands belang dat mensen zich zo laten gelden. Dat is het soort moderne samenleving waarin een Nederlander zich prettig voelt. Waarin kritiek op de overheid normaal is, mensen ook zelf met suggesties komen en de overheid zich ook wat nederiger opstelt.'

Ook minder ontwikkelde landen als Marokko moeten inmiddels aan de Nederlandse bekeringsdrang geloven. De fietsreparaties in Marrakech zijn financieel gezien 'een klein project', zegt ambassadeur Desirée Bonis, tevens voormalig PvdA-Kamerlid. Het geld ervoor komt uit een potje dat de ambassade heeft voor goed bestuur, mensenrechten en milieu. 'Tja', zegt een ambassademedewerker gekscherend, 'fietsen ligt tegenwoordig gewoon wat lekkerder dan de strijd voor homorechten.'

De ambassade heeft de fietswerkplaats niet zelf ingericht. Ze steunt de stichting Pikala Bikes, een groepje Nederlandse jongeren dat probeert fietsen in Marrakech populairder te maken. Zij halen verweesde fietsen uit fietsdepots in Amsterdam en Den Haag naar Marrakech. Hier leren Marokkaanse jongeren hoe ze de fietsen kunnen repareren.

Fietsen voor de middeklasse

Brahim Ennadin heeft goede hoop dat de fiets populairder zal worden, zegt hij. 'Het begint te veranderen', zegt hij. 'Marokkanen die naar Europa zijn geëmigreerd, komen terug met fietsen van goede kwaliteit. Ze proberen die fietsen hier te verkopen voor een hoge prijs.' Zo wordt fietsen ook iets voor de middenklasse, in plaats van voor de armen alleen.

Een Marokkaanse fietsenmaker die bezig is in de Nederlandse werkplaats ziet eveneens een glorieuze toekomst voor de fiets in Marrakech. 'Fietsen is niet gevaarlijk', zegt hij. Deze man is een ware fietsgelovige: zelfs zijn slaapkamer hangt vol met tweewielers. 'De fiets is bovendien goedkoper dan een taxi of bus', vervolgt hij. En een fietser slalomt overal tussendoor. 'Nu er steeds meer auto's komen, is dat een voordeel.'

Aan Nederland zal het niet liggen. Zo Nederland nog een gidsland is, dan op de fiets.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.