Nederland zal moeten wennen aan extreme buien, vooral in de zomer

AMSTERDAM - Nederland kan de komende jaren vaker hevig noodweer verwachten zoals dat in de afgelopen dagen over het land trok. Het klimaat verandert, en dat betekent behalve stijgende temperaturen ook meer extreme neerslag, in de winter maar vooral ook in de zomer.


Dat zegt Bart van den Hurk, klimaatonderzoeker bij het KNMI. De hevige onweersbuien van de afgelopen dagen, waarvoor het KNMI maandag de waarschuwing 'code oranje' uitvaardigde, vallen zeker in de categorie extreme neerslag. Op enkele plaatsen viel in twee dagen meer dan 100 millimeter regen. De meeste neerslag kwam neer in Deelen, 132 millimeter.


In Deelen viel maandag ook de meeste regen in korte tijd, 76 millimeter binnen een uur, een hoeveelheid die normaal in een hele maand naar beneden komt. Het is in meteorologische termen de een na hoogste 'neerslagintensiteit' ooit in Nederland gemeten. Het record werd op 28 juni 2011 geboekt in Herwijnen, 79 millimeter.


Het noodweer past in een duidelijk patroon, zegt Van den Hurk. 'We zien in onze waarnemingen een toename van het aantal extreme buien, ook in de zomer. En in de nieuwe klimaatscenario's die we in mei publiceerden zie je twee constanten: de temperaturen stijgen (met 1,0 tot 2,3 graden in 2025, oplopend tot mogelijk 3,7 graden in 2085, red.), en de extreme neerslag neemt toe.'


Hoeveel van die extreme neerslag in de zomer valt verschilt per scenario, maar ook in het scenario met veel drogere zomers is er een toename van extreem weer.


Dat is fysisch ook goed verklaarbaar, zegt Van den Hurk. 'Als de atmosfeer warmer wordt, kan zij meer water vasthouden en dus afgeven. Daarnaast is er de thermodynamiek. Als het warmer wordt, stijgt waterdamp sneller tot grote hoogte, om daar te condenseren en als neerslag weer omlaag te komen. Buien worden als het ware dynamischer en efficiënter.'


De exacte locatie van al die extreme buien blijft afhankelijk van toevallige factoren als windrichting en -snelheid. 'We hadden gisteren een langgerekte buienlijn die op enkele plaatsen bleef hangen en daar tot meerdere buien en dus een stapeleffect leidde. Op andere plaatsen was het droog.'


Zo'n toevallig neerslagpatroon heeft weinig te maken met het klimaat, aldus Van den Hurk, al kan het plaatselijk tot grote overlast leiden. 'In Amsterdam liepen de kelders onder, maar in Groningen was het prima barbecueweer.'


Het nieuwe Deltaprogramma dat met Prinsjesdag wordt gepresenteerd anticipeert op de nieuwe klimaatscenario's. Zo richt een deelprogramma zich op het beperken van wateroverlast door extreem weer in stedelijk gebied.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.